Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ - Việc xác định đúng thời điểm tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) luôn là một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với mọi doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Thời điểm này không chỉ quyết định kỳ kê khai thuế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, báo cáo tài chính và mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Nếu xác định sai, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro bị truy thu thuế, phạt chậm nộp, bị loại trừ chi phí hợp lý khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, thậm chí bị xử lý vi phạm hành chính về hóa đơn chứng từ.

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 chính thức có hiệu lực cùng với Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành. Những văn bản này đã mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý về cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa và dịch vụ. 

Cơ sở pháp lý về thời điểm xác định thuế GTGT

Thời điểm xác định thuế GTGT được hiểu là thời điểm phát sinh nghĩa vụ kê khai và nộp thuế GTGT đầu ra của người bán. Đây là mốc thời gian quan trọng mà cơ quan thuế sử dụng để xác định kỳ tính thuế, đồng thời cũng là căn cứ để người mua được khấu trừ thuế GTGT đầu vào (nếu đáp ứng điều kiện).

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Nguyên tắc cốt lõi được duy trì xuyên suốt cả quy định cũ và mới là: thời điểm xác định thuế GTGT không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa thu được tiền. Nghĩa là dù khách hàng chưa thanh toán, doanh nghiệp vẫn phải kê khai và nộp thuế GTGT theo đúng thời điểm pháp luật quy định.

Từ ngày 01/7/2025, quy định chính được nêu rõ tại Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 như sau:

  • Đối với hàng hóa: thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua hoặc thời điểm lập hóa đơn, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
  • Đối với dịch vụ: thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Đối với một số hàng hóa, dịch vụ đặc thù như hàng hóa xuất khẩu, hàng hóa nhập khẩu, dịch vụ viễn thông, dịch vụ kinh doanh bảo hiểm, hoạt động cung cấp điện, sản xuất điện, nước sạch, hoạt động kinh doanh bất động sản, hoạt động xây dựng lắp đặt và hoạt động dầu khí, thời điểm xác định thuế GTGT do Chính phủ quy định chi tiết tại Nghị định số 181/2025/NĐ-CP.

Trước ngày 01/7/2025, doanh nghiệp áp dụng theo Điều 8 Thông tư số 219/2013/TT-BTC ngày 31/12/2013 của Bộ Tài chính và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Nguyên tắc cơ bản vẫn tương tự nhưng cách diễn đạt và một số trường hợp đặc thù có sự khác biệt nhất định. Việc hiểu rõ sự chuyển tiếp giữa hai giai đoạn này rất quan trọng đối với những giao dịch phát sinh trước và sau ngày 01/7/2025.

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với hàng hóa

Nguyên tắc chung

Đối với hàng hóa thông thường, thời điểm xác định thuế GTGT là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, hoặc thời điểm lập hóa đơn. Doanh nghiệp không được lấy lý do “chưa thu tiền” để lùi thời điểm kê khai thuế.

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Trong thực tế, thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thường trùng với thời điểm giao hàng, xuất kho, bàn giao theo biên bản hoặc theo điều khoản quy định trong hợp đồng mua bán. Nếu doanh nghiệp lập hóa đơn trước khi thực hiện giao hàng thì thời điểm lập hóa đơn sẽ trở thành mốc xác định thuế GTGT.

Việc xác định chính xác thời điểm chuyển giao quyền sở hữu đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống chứng từ chặt chẽ. Các chứng từ quan trọng bao gồm phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, biên bản bàn giao hàng hóa, vận đơn, biên bản nghiệm thu (nếu có) và hợp đồng mua bán ghi rõ điều khoản chuyển giao rủi ro và quyền sở hữu.

Ví dụ minh họa chi tiết

Ví dụ 1: Công ty A bán máy móc thiết bị cho Công ty B. Ngày 15/8/2025, hai bên ký biên bản bàn giao và Công ty A xuất kho giao hàng tại kho của Công ty B. Hóa đơn GTGT được lập ngày 20/8/2025. Trong trường hợp này, thời điểm xác định thuế GTGT là ngày 15/8/2025 (ngày chuyển giao quyền sở hữu). Công ty A phải kê khai thuế GTGT của hóa đơn này vào kỳ tính thuế tháng 8 năm 2025.

Ví dụ 2: Công ty A lập hóa đơn GTGT ngày 10/8/2025 nhưng đến ngày 25/8/2025 mới thực hiện giao hàng. Thời điểm xác định thuế GTGT sẽ là ngày lập hóa đơn (10/8/2025). Công ty A phải kê khai vào kỳ tháng 8/2025, dù hàng hóa chưa được giao.

Ví dụ 3: Công ty thương mại C bán hàng theo phương thức giao hàng nhiều lần. Ngày 05/9/2025 giao đợt 1, ngày 12/9/2025 giao đợt 2. Mỗi lần giao hàng, Công ty C đều phải xác định thời điểm tính thuế và lập hóa đơn tương ứng với giá trị hàng hóa đã giao. Không được gom toàn bộ vào một hóa đơn cuối cùng.

Trường hợp hàng hóa xuất khẩu

Theo Điều 15 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, thời điểm xác định thuế GTGT đối với hàng hóa xuất khẩu do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan theo quy định của pháp luật về hải quan.

Doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý kết hợp với quy định về thời điểm lập hóa đơn điện tử để đảm bảo sự đồng bộ giữa hóa đơn GTGT và tờ khai thuế. Thực tế, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn khi thời điểm thông quan và thời điểm lập hóa đơn không khớp nhau, dẫn đến sai lệch kỳ kê khai.

Khuyến nghị của CÔNG TY ACC VINACO: Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình nội bộ quy định rõ trách nhiệm của bộ phận xuất nhập khẩu và bộ phận kế toán trong việc theo dõi ngày thông quan và lập hóa đơn đúng hạn. Việc chậm lập hóa đơn quá ngày làm việc tiếp theo sau thông quan có thể bị coi là vi phạm quy định về hóa đơn.

Trường hợp hàng hóa nhập khẩu

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu là thời điểm xác định thuế nhập khẩu theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Thông thường, đây chính là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.

Người nhập khẩu phải kê khai và nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu theo đúng thời điểm này. Thuế GTGT đã nộp ở khâu nhập khẩu sẽ được khấu trừ nếu hàng hóa phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh chịu thuế GTGT và đáp ứng các điều kiện khấu trừ.

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với dịch vụ

Nguyên tắc chung

Đối với dịch vụ, thời điểm xác định thuế GTGT là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn cung cấp dịch vụ. Nguyên tắc “không phân biệt đã thu tiền hay chưa” vẫn được giữ nguyên và áp dụng thống nhất.

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Nếu doanh nghiệp thu tiền trước hoặc trong quá trình cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn thường là thời điểm thu tiền. Tuy nhiên, pháp luật có một số trường hợp loại trừ đối với tiền đặt cọc hoặc tạm ứng nhằm đảm bảo thực hiện hợp đồng đối với một số dịch vụ đặc thù như kế toán, kiểm toán, tư vấn tài chính, thuế, thẩm định giá, khảo sát thiết kế kỹ thuật, tư vấn giám sát, lập dự án đầu tư xây dựng.

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Công ty tư vấn C cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý cho khách hàng D. Hợp đồng kết thúc và hai bên ký biên bản nghiệm thu ngày 12/9/2025. Hóa đơn được lập ngày 15/9/2025. Thời điểm xác định thuế GTGT là ngày 12/9/2025 (ngày hoàn thành dịch vụ) hoặc ngày lập hóa đơn nếu hóa đơn được lập sớm hơn.

Ví dụ 2: Công ty dịch vụ E thu tiền trước của khách hàng vào ngày 05/10/2025 cho gói dịch vụ sẽ hoàn thành vào ngày 20/10/2025. Theo quy định, thời điểm lập hóa đơn là ngày thu tiền (05/10/2025), trừ trường hợp thuộc diện được loại trừ. Do đó thời điểm xác định thuế GTGT cũng là ngày 05/10/2025.

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với một số hàng hóa, dịch vụ đặc thù

Dịch vụ viễn thông

Theo Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, thời điểm xác định thuế GTGT đối với dịch vụ viễn thông (bao gồm cả dịch vụ viễn thông giá trị gia tăng) được quy định cụ thể như sau:

  • Đối với dịch vụ phải thực hiện đối soát dữ liệu kết nối giữa các cơ sở kinh doanh dịch vụ: thời điểm hoàn thành việc đối soát dữ liệu về cước dịch vụ theo hợp đồng kinh tế giữa các bên, nhưng chậm nhất không quá 02 tháng kể từ tháng phát sinh cước dịch vụ kết nối.
  • Đối với dịch vụ viễn thông được cung cấp theo kỳ nhất định: thời điểm hoàn thành việc đối soát dữ liệu giữa các bên, nhưng chậm nhất không quá ngày 07 của tháng sau tháng phát sinh việc cung cấp dịch vụ hoặc không quá 07 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ quy ước.

Quy định này nhằm phù hợp với đặc thù của ngành viễn thông, nơi việc đối soát dữ liệu cước giữa các nhà mạng thường mất nhiều thời gian.

Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ

Dịch vụ kinh doanh bảo hiểm

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với dịch vụ kinh doanh bảo hiểm được xác định theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm. Thông thường, thời điểm này gắn liền với thời điểm ghi nhận doanh thu bảo hiểm theo chuẩn mực kế toán và quy định chuyên ngành.

Hoạt động cung cấp điện, sản xuất điện, nước sạch

Thời điểm xác định thuế GTGT thường gắn với ngày ghi chỉ số tiêu thụ trên đồng hồ hoặc thời điểm đối soát dữ liệu theo kỳ. Đối với doanh nghiệp sản xuất điện, cần căn cứ cụ thể vào hướng dẫn tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn của cơ quan thuế địa phương để xác định chính xác.

Doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc ghi chỉ số điện, nước có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, do đó thời điểm xác định thuế sẽ tương ứng với kỳ ghi chỉ số đó.

Hoạt động kinh doanh bất động sản

Đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, chuyển nhượng hoặc cho thuê, thời điểm xác định thuế GTGT được chia thành hai trường hợp chính:

  • Trường hợp đã chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng: thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
  • Trường hợp chưa chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng có thực hiện thu tiền theo tiến độ thực hiện dự án hoặc tiến độ thu tiền ghi trong hợp đồng: thời điểm thu tiền theo tiến độ.

Quy định này rất quan trọng đối với các chủ đầu tư dự án bất động sản, vì tiến độ thu tiền của khách hàng thường kéo dài nhiều năm.

Hoạt động xây dựng, lắp đặt

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm cả đóng tàu) là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Mỗi lần nghiệm thu bàn giao một hạng mục hoặc một phần khối lượng công việc, doanh nghiệp xây dựng đều phải xác định thời điểm tính thuế và lập hóa đơn tương ứng.

Hoạt động dầu khí

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với hoạt động dầu khí do Chính phủ quy định chi tiết, thường gắn với các mốc nghiệm thu, bàn giao hoặc ghi nhận sản lượng theo hợp đồng dầu khí. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cần theo dõi sát sao các hướng dẫn chuyên ngành.

So sánh quy định trước và sau ngày 01/7/2025

Trước ngày 01/7/2025, Điều 8 Thông tư 219/2013/TT-BTC quy định thời điểm xác định thuế GTGT như sau:

  • Đối với bán hàng hóa: thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
  • Đối với cung ứng dịch vụ: thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn cung ứng dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
  • Các trường hợp đặc thù được quy định chi tiết hơn trong Thông tư, bao gồm dịch vụ viễn thông, điện nước, bất động sản, xây dựng lắp đặt và hàng hóa nhập khẩu.

Luật Thuế GTGT 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP đã làm rõ hơn việc “hoặc thời điểm lập hóa đơn” đối với cả hàng hóa và dịch vụ. Đồng thời, việc giao cho Chính phủ quy định chi tiết các lĩnh vực đặc thù giúp quy định linh hoạt hơn và phù hợp với thực tiễn từng ngành.

Đối với các giao dịch phát sinh trước ngày 01/7/2025 nhưng hóa đơn được lập hoặc bàn giao sau ngày này, doanh nghiệp cần xác định theo nguyên tắc thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc hoàn thành dịch vụ thực tế để áp dụng đúng văn bản pháp luật tương ứng. Cục Thuế các địa phương đã có nhiều công văn hướng dẫn cụ thể về vấn đề chuyển tiếp này.

Một số lưu ý quan trọng khi xác định thời điểm tính thuế GTGT

Thứ nhất, thời điểm xác định thuế GTGT và thời điểm lập hóa đơn có mối liên hệ rất chặt chẽ nhưng không phải lúc nào cũng hoàn toàn trùng khớp. Doanh nghiệp cần nắm vững cả quy định về hóa đơn tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP) để tránh sai sót.

Thứ hai, đối với giao dịch có nhiều lần giao hàng hoặc bàn giao từng hạng mục, mỗi lần giao hàng hoặc bàn giao đều phải xác định thời điểm tính thuế và lập hóa đơn tương ứng với giá trị hàng hóa, dịch vụ đã giao.

Thứ ba, trường hợp hóa đơn điện tử có thời điểm ký số khác với thời điểm lập hóa đơn, thời điểm kê khai thuế vẫn căn cứ vào thời điểm lập hóa đơn theo quy định.

Thứ tư, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ và khoa học các chứng từ chứng minh thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc hoàn thành dịch vụ. Các chứng từ quan trọng bao gồm biên bản bàn giao, phiếu xuất kho, vận đơn, tờ khai hải quan, biên bản nghiệm thu công trình… Đây là cơ sở để giải trình khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra.

Thứ năm, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể giữa các bộ phận bán hàng, kho vận, kế toán và pháp chế để đảm bảo thông tin được truyền đạt kịp thời và chính xác.

Rủi ro thường gặp và cách phòng tránh

Một trong những rủi ro phổ biến nhất là doanh nghiệp vẫn giữ thói quen kê khai thuế GTGT theo thời điểm thu tiền. Điều này dẫn đến việc chậm kê khai thuế GTGT đầu ra so với quy định. Lỗi này rất dễ bị phát hiện khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử với tờ khai thuế và chứng từ giao hàng.

Rủi ro thứ hai là lập hóa đơn muộn so với thời điểm giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ. Việc này không chỉ vi phạm quy định về hóa đơn mà còn có thể bị cơ quan thuế điều chỉnh lại thời điểm tính thuế, dẫn đến phạt chậm nộp và tiền chậm nộp.

Rủi ro thứ ba phát sinh đối với các giao dịch phức tạp như xây dựng theo tiến độ, xuất khẩu nhiều lô hàng, dịch vụ cung cấp liên tục hoặc dịch vụ có đối soát dữ liệu. Nếu không có quy trình chặt chẽ, doanh nghiệp rất dễ sai sót về thời điểm.

Để phòng tránh các rủi ro trên, CÔNG TY ACC VINACO khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện các biện pháp sau:

  • Xây dựng và ban hành quy trình nội bộ về xác định thời điểm tính thuế GTGT và lập hóa đơn, gắn kết trách nhiệm giữa các bộ phận liên quan.
  • Sử dụng phần mềm quản lý hóa đơn điện tử có chức năng cảnh báo thời điểm lập hóa đơn dựa trên dữ liệu giao hàng hoặc nghiệm thu.
  • Định kỳ hàng tháng đối chiếu giữa sổ sách kế toán, dữ liệu hóa đơn điện tử và chứng từ giao hàng, bàn giao dịch vụ.
  • Tổ chức đào tạo nội bộ định kỳ cho nhân viên kế toán, bán hàng và kho vận về các quy định mới.
  • Tham khảo ý kiến tư vấn thuế chuyên sâu khi gặp các giao dịch phức tạp hoặc có yếu tố đặc thù.

Ý nghĩa của việc xác định đúng thời điểm đối với doanh nghiệp

Việc xác định đúng thời điểm tính thuế GTGT mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp:

  • Kê khai và nộp thuế chính xác, tránh bị phạt chậm nộp và tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế.
  • Đảm bảo tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào phía người mua, giúp đối tác được khấu trừ thuế GTGT đúng quy định.
  • Phản ánh đúng doanh thu và nghĩa vụ thuế trong báo cáo tài chính, góp phần nâng cao tính minh bạch và uy tín của doanh nghiệp.
  • Giảm thiểu rủi ro khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra thuế.
  • Hỗ trợ công tác quản trị dòng tiền và lập kế hoạch tài chính hiệu quả hơn.

Đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn hoặc hoạt động đa ngành nghề (thương mại, xây dựng, xuất nhập khẩu, dịch vụ), việc chuẩn hóa quy trình xác định thời điểm tính thuế GTGT trở thành yêu cầu bắt buộc để kiểm soát tuân thủ và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Hướng dẫn thực hành cho doanh nghiệp

Để áp dụng đúng quy định, doanh nghiệp có thể thực hiện theo các bước sau:

  1. Xác định loại hàng hóa hoặc dịch vụ đang cung cấp thuộc nhóm nào (hàng hóa thông thường, dịch vụ thông thường hay thuộc nhóm đặc thù).
  2. Xác định sự kiện pháp lý phát sinh nghĩa vụ thuế (chuyển giao quyền sở hữu, hoàn thành dịch vụ, lập hóa đơn, thông quan, nghiệm thu…).
  3. Đối chiếu với quy định tại Luật Thuế GTGT 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP để xác định chính xác thời điểm.
  4. Lập hóa đơn đúng thời điểm và kê khai thuế vào đúng kỳ tính thuế.
  5. Lưu trữ đầy đủ chứng từ liên quan để phục vụ công tác giải trình và kiểm tra.

CÔNG TY ACC VINACO khuyến khích doanh nghiệp xây dựng checklist nội bộ cho từng loại giao dịch phổ biến để nhân viên dễ dàng tuân thủ.

Nguồn tham khảo

  1. Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 ngày 26/11/2024.
  2. Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng.
  3. Thông tư số 219/2013/TT-BTC ngày 31/12/2013 của Bộ Tài chính (áp dụng cho giai đoạn trước ngày 01/7/2025) và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
  4. Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ về hóa đơn, chứng từ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP).
  5. Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và Cục Thuế các tỉnh, thành phố liên quan đến thời điểm xác định thuế GTGT và lập hóa đơn.
  6. Website chính thức của Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn) và các trang thông tin pháp luật uy tín.
NHẬN TƯ VẤN Cách xác định thời điểm tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP