Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán - Thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển mạnh mẽ với sự tham gia của hàng triệu nhà đầu tư cá nhân. Bên cạnh cơ hội sinh lời từ việc mua bán cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác, nhà đầu tư còn phải đối mặt với nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng chứng khoán. Việc nắm vững các quy định pháp luật về thuế TNCN không chỉ giúp nhà đầu tư tuân thủ đúng pháp luật mà còn hỗ trợ tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính một cách hợp pháp.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

1. Căn cứ pháp lý về thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Để áp dụng đúng chính sách thuế, nhà đầu tư cần nắm vững hệ thống văn bản pháp luật liên quan. Các văn bản chính điều chỉnh thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán hiện nay bao gồm:

  • Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
  • Nghị định số 253/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân.
  • Thông tư số 87/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết một số nội dung liên quan đến thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán và chứng khoán phái sinh.
  • Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và các văn bản hướng dẫn liên quan.
  • Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (được sửa đổi, bổ sung) về quy định liên quan đến cổ phần và chuyển nhượng cổ phần.
  • Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và các nghị định, thông tư hướng dẫn về thủ tục kê khai, nộp thuế.

Theo quy định mới, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán được xác định là một khoản thu nhập chịu thuế TNCN độc lập. Điểm đáng chú ý là việc chuyển nhượng cổ phiếu của cá nhân trong công ty cổ phần (kể cả công ty cổ phần chưa đại chúng) vẫn được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán chứ không phải thu nhập từ chuyển nhượng vốn. Điều này giúp duy trì mức thuế suất ổn định 0,1% trên giá chuyển nhượng thay vì áp dụng mức thuế cao hơn như đối với chuyển nhượng phần vốn góp.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

2. Đối tượng chịu thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Đối tượng chịu thuế bao gồm tất cả cá nhân có phát sinh thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng chứng khoán tại Việt Nam, không phân biệt cá nhân cư trú hay cá nhân không cư trú.

2.1. Cá nhân cư trú

Cá nhân cư trú là người đáp ứng một trong các điều kiện sau:

  • Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.
  • Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về cư trú, bao gồm có nơi ở đăng ký thường trú hoặc có nhà thuê để ở tại Việt Nam theo hợp đồng thuê có thời hạn.

Đối với cá nhân cư trú, toàn bộ thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phát sinh tại Việt Nam và ngoài Việt Nam đều thuộc diện chịu thuế TNCN theo quy định.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

2.2. Cá nhân không cư trú

Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng các điều kiện nêu trên. Đối với nhóm này, chỉ những khoản thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phát sinh tại Việt Nam mới chịu thuế TNCN. Thuế suất áp dụng vẫn là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần.

2.3. Các loại chứng khoán thuộc diện chịu thuế

Theo khoản 2 Điều 10 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán bao gồm:

  • Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu, tín phiếu.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng các loại chứng khoán khác theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
  • Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu của các cá nhân trong công ty cổ phần theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Chứng khoán và Điều 121 Luật Doanh nghiệp.

Ngoài ra, từ ngày 01/07/2026, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh (bao gồm hợp đồng tương lai) cũng được áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần theo hướng dẫn tại Thông tư 87/2026/TT-BTC.

3. Cách xác định thu nhập chịu thuế và giá chuyển nhượng

Một trong những điểm quan trọng nhất khi tính thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán là việc xác định đúng giá chuyển nhượng. Khác với một số loại thu nhập khác, thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán được tính trên giá chuyển nhượng từng lần mà không trừ giá mua hay các chi phí liên quan.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

3.1. Công thức chung tính thuế TNCN

Thuế TNCN phải nộp được xác định theo công thức đơn giản sau:

Thuế TNCN phải nộp = Giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần × Thuế suất 0,1%

Công thức này áp dụng thống nhất cho cả cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú.

3.2. Cách xác định giá chuyển nhượng

Giá chuyển nhượng được xác định cụ thể như sau:

  • Đối với chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán: Giá chuyển nhượng là giá thực tế bán chứng khoán (giá khớp lệnh hoặc giá thỏa thuận) theo thông báo của Sở Giao dịch chứng khoán.
  • Đối với chứng khoán không thuộc trường hợp trên: Giá chuyển nhượng là giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng hoặc giá thực tế chuyển nhượng hoặc giá theo sổ sách kế toán của đơn vị có chứng khoán chuyển nhượng tại thời điểm lập báo cáo tài chính gần nhất theo quy định của pháp luật về kế toán trước thời điểm chuyển nhượng.

Đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng từng lần được xác định bằng giá thanh toán của hợp đồng tương lai tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế nhân với hệ số nhân hợp đồng, số lượng hợp đồng và tỷ lệ ký quỹ ban đầu, sau đó chia cho 2. Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố.

3.3. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm giao dịch hoàn thành theo quy định của pháp luật, cụ thể:

  • Đối với chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán: Thời điểm người nộp thuế nhận thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.
  • Đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai: Thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

4. Trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế TNCN

Theo quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán được phân chia rõ ràng giữa các tổ chức trung gian và cá nhân người nộp thuế.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán

4.1. Các tổ chức có trách nhiệm khấu trừ thuế

Các tổ chức sau đây có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng trước khi thanh toán cho cá nhân:

  • Công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký chứng khoán đối với chứng khoán giao dịch thông qua hệ thống giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán.
  • Công ty quản lý quỹ nơi cá nhân ủy thác danh mục đầu tư.
  • Công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký đối với chứng khoán của công ty đại chúng đã đăng ký chứng khoán tập trung tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam.
  • Công ty chứng khoán được ủy quyền quản lý danh sách cổ đông đối với chứng khoán của công ty cổ phần chưa là công ty đại chúng nhưng tổ chức phát hành ủy quyền quản lý danh sách cổ đông.

Đối với các trường hợp chuyển nhượng chứng khoán không thuộc các nhóm trên, cá nhân chuyển nhượng phải tự khai và nộp thuế trực tiếp với cơ quan thuế.

4.2. Thời hạn khấu trừ và nộp thuế

Tổ chức khấu trừ thuế có trách nhiệm nộp số thuế đã khấu trừ vào ngân sách nhà nước theo quy định về quản lý thuế. Đồng thời, tổ chức khấu trừ phải cấp chứng từ khấu trừ thuế cho cá nhân và thực hiện khai thuế theo đúng kỳ hạn quy định.

4.3. Trường hợp cá nhân tự khai thuế

Khi cá nhân phải tự khai thuế, thời hạn khai và nộp thuế là 10 ngày kể từ ngày hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực hoặc ngày hoàn thành giao dịch theo quy định. Hồ sơ khai thuế bao gồm tờ khai theo mẫu quy định và các tài liệu chứng minh giá chuyển nhượng.

5. Thủ tục kê khai thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Việc kê khai thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán được thực hiện theo nguyên tắc tự khai, tự tính, tự nộp, trừ trường hợp đã được tổ chức trung gian khấu trừ tại nguồn.

5.1. Các hình thức kê khai

Tùy theo quy mô và hình thức giao dịch, cá nhân có thể lựa chọn kê khai theo từng lần phát sinh, theo tháng, theo quý hoặc quyết toán năm. Tuy nhiên, trong thực tế, đối với giao dịch qua công ty chứng khoán, phần lớn thuế đã được khấu trừ tại nguồn nên nhà đầu tư chỉ cần theo dõi và đối chiếu chứng từ khấu trừ.

5.2. Hồ sơ kê khai thuế

Hồ sơ khai thuế đối với trường hợp cá nhân tự khai thường bao gồm:

  • Tờ khai thuế thu nhập cá nhân theo mẫu quy định (thường là mẫu 04/CNV-TNCN hoặc mẫu tương ứng theo quy định mới).
  • Hợp đồng chuyển nhượng chứng khoán hoặc các chứng từ giao dịch có liên quan.
  • Chứng từ chứng minh giá chuyển nhượng (hợp đồng, biên bản thanh toán, thông báo từ Sở Giao dịch chứng khoán…).
  • Các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan thuế (nếu có).

Hồ sơ được nộp qua cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý.

5.3. Quyết toán thuế TNCN cuối năm

Đối với cá nhân cư trú có phát sinh nhiều khoản thu nhập khác nhau trong năm, việc quyết toán thuế cuối năm là bắt buộc nếu tổng thu nhập chịu thuế vượt quá mức giảm trừ gia cảnh. Tuy nhiên, đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán đã được khấu trừ theo thuế suất 0,1%, số thuế đã khấu trừ thường được coi là số thuế cuối cùng và không phải quyết toán lại trừ khi có yêu cầu hoàn thuế hoặc điều chỉnh.

6. Phân biệt thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán và chuyển nhượng vốn

Đây là điểm nhiều nhà đầu tư dễ nhầm lẫn. Theo quy định mới từ ngày 01/07/2026:

  • Chuyển nhượng chứng khoán (bao gồm cổ phiếu trong công ty cổ phần dù đã đại chúng hay chưa): Áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng.
  • Chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc các hình thức chuyển nhượng vốn khác: Áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế (giá chuyển nhượng trừ giá mua và chi phí hợp lý liên quan). Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí thì áp dụng 2% trên giá chuyển nhượng.

Việc xác định đúng bản chất giao dịch là rất quan trọng để áp dụng đúng mức thuế suất. Nếu chuyển nhượng cổ phần trong công ty cổ phần mà xác định sai thành chuyển nhượng vốn thì có thể dẫn đến việc tính thuế cao hơn hoặc bị cơ quan thuế truy thu, phạt.

7. Các trường hợp miễn, giảm thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Mặc dù nguyên tắc chung là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phải chịu thuế 0,1%, nhưng pháp luật vẫn quy định một số trường hợp được miễn hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế trong những điều kiện cụ thể. Nhà đầu tư cần nghiên cứu kỹ các quy định về miễn thuế để tránh bỏ lỡ quyền lợi hợp pháp.

Một số trường hợp đáng lưu ý bao gồm việc chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở đáp ứng điều kiện về thời gian nắm giữ theo quy định mới, hoặc các giao dịch chuyển nhượng không mang tính chất thương mại theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tuy nhiên, các trường hợp miễn thuế thường có điều kiện khá chặt chẽ và cần có đầy đủ hồ sơ chứng minh.

8. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Để tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, nhà đầu tư nên lưu ý các điểm sau:

  • Luôn lưu giữ đầy đủ hồ sơ giao dịch, hợp đồng chuyển nhượng, chứng từ thanh toán và chứng từ khấu trừ thuế trong thời hạn ít nhất 10 năm theo quy định về lưu trữ chứng từ thuế.
  • Kiểm tra kỹ thông tin trên chứng từ khấu trừ thuế do công ty chứng khoán cấp để đảm bảo số thuế đã khấu trừ đúng với giao dịch thực tế.
  • Đối với giao dịch chuyển nhượng ngoài sàn hoặc chuyển nhượng cổ phần trong công ty chưa đại chúng, cần xác định rõ giá chuyển nhượng trên hợp đồng và thực hiện khai thuế đúng thời hạn.
  • Theo dõi sát các thay đổi của chính sách thuế, đặc biệt là các thông tư hướng dẫn mới của Bộ Tài chính.
  • Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về giá chuyển nhượng hoặc bản chất giao dịch, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia tư vấn thuế và luật sư có kinh nghiệm.

9. Vai trò của CÔNG TY ACC VINACO trong hỗ trợ nhà đầu tư

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và pháp lý doanh nghiệp, CÔNG TY ACC VINACO cung cấp các dịch vụ hỗ trợ toàn diện liên quan đến thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán, bao gồm:

  • Tư vấn xác định đúng loại thu nhập chịu thuế và mức thuế suất áp dụng.
  • Hỗ trợ lập hồ sơ khai thuế, quyết toán thuế TNCN.
  • Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan thuế khi phát sinh kiểm tra, thanh tra thuế.
  • Tư vấn tối ưu hóa cấu trúc giao dịch chuyển nhượng chứng khoán một cách hợp pháp.
  • Cập nhật thường xuyên các thay đổi chính sách thuế mới nhất cho khách hàng.

Đội ngũ chuyên gia của ACC VINACO luôn sẵn sàng đồng hành cùng nhà đầu tư và doanh nghiệp để đảm bảo việc tuân thủ pháp luật thuế được thực hiện đúng, đủ và kịp thời.

Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là nghĩa vụ bắt buộc mà mọi nhà đầu tư cá nhân cần thực hiện khi phát sinh giao dịch. Với mức thuế suất ổn định 0,1% trên giá chuyển nhượng theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, chính sách thuế hiện hành tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán đồng thời đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Việc nắm vững quy định về cách tính thuế, trách nhiệm khấu trừ, thủ tục kê khai và nộp thuế sẽ giúp nhà đầu tư tránh được các rủi ro pháp lý không đáng có. Trong trường hợp cần hỗ trợ chuyên sâu, nhà đầu tư có thể liên hệ với CÔNG TY ACC VINACO để được tư vấn chi tiết và đồng hành trong suốt quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Nguồn tham khảo

  • Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.
  • Nghị định số 253/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 của Chính phủ.
  • Thông tư số 87/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính.
  • Cổng thông tin điện tử Chính phủ – Xây dựng chính sách (xaydungchinhsach.chinhphu.vn).
  • Thư viện Pháp luật (thuvienphapluat.vn).
  • Website chính thức của Tổng cục Thuế.
  • Các bài phân tích chuyên sâu từ BFSC Law, Luật Việt Nam và các tổ chức tư vấn pháp lý uy tín.
NHẬN TƯ VẤN Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP