Hóa đơn điện tử đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại - Trong hoạt động kinh doanh hiện đại, khuyến mại là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp thu hút khách hàng, tăng doanh số và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, việc sử dụng hàng hóa, dịch vụ để khuyến mại không chỉ liên quan đến pháp luật thương mại mà còn gắn chặt với nghĩa vụ về hóa đơn và thuế. Đặc biệt trong bối cảnh hóa đơn điện tử đã trở thành hình thức bắt buộc, việc hiểu đúng và thực hiện đúng quy định về lập hóa đơn điện tử cho hàng hóa, dịch vụ khuyến mại là yếu tố then chốt để doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí thuế.

1. Khái niệm hàng hóa, dịch vụ khuyến mại và cơ sở pháp lý
1.1. Khuyến mại theo Luật Thương mại
Theo khoản 1 Điều 88 Luật Thương mại 2005, khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định. Các hình thức khuyến mại phổ biến bao gồm: đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không thu tiền; tặng hàng hóa cho khách hàng, cung ứng dịch vụ không thu tiền; bán hàng, cung ứng dịch vụ với giá thấp hơn giá bán thông thường; bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm theo phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ; bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm theo phiếu dự thi để chọn người trúng thưởng; tổ chức chương trình khách hàng thường xuyên; và các hình thức khác không bị pháp luật cấm.

Điểm quan trọng cần lưu ý là không phải mọi hoạt động tặng hàng hay giảm giá đều được coi là khuyến mại hợp pháp. Chỉ những hoạt động đáp ứng đầy đủ điều kiện về thông báo hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về thương mại (Sở Công Thương hoặc Bộ Công Thương) mới được hưởng các ưu đãi về thuế liên quan đến giá tính thuế giá trị gia tăng.
1.2. Cơ sở pháp lý về hóa đơn điện tử
Quy định cốt lõi về nghĩa vụ lập hóa đơn nằm tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP). Theo đó, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn để giao cho người mua, bao gồm cả các trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng hóa dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa.
Như vậy, pháp luật không phân biệt việc có thu tiền hay không thu tiền. Miễn là hàng hóa, dịch vụ được xuất ra khỏi doanh nghiệp dưới hình thức khuyến mại thì vẫn thuộc diện phải lập hóa đơn điện tử. Hóa đơn phải ghi đầy đủ nội dung theo Điều 10 Nghị định 123/2020/NĐ-CP và tuân thủ định dạng chuẩn dữ liệu của cơ quan thuế theo Điều 12 cùng Nghị định.
Ngoài ra, Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 181/2025/NĐ-CP) cũng quy định rõ về giá tính thuế đối với hàng khuyến mại, tạo cơ sở để doanh nghiệp xác định nghĩa vụ thuế GTGT chính xác.
2. Nghĩa vụ lập hóa đơn điện tử đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại
2.1. Nguyên tắc bắt buộc lập hóa đơn
Doanh nghiệp bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử trong mọi trường hợp xuất hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại. Việc không lập hóa đơn sẽ bị coi là vi phạm quy định về hóa đơn và có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP).

Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm bàn giao hàng hóa, dịch vụ khuyến mại cho người nhận. Đối với chương trình khuyến mại kéo dài nhiều ngày, doanh nghiệp có thể lập hóa đơn tổng hợp theo tháng hoặc quý phù hợp với kỳ kê khai thuế GTGT, kèm theo bảng kê chi tiết danh sách người nhận và số lượng hàng khuyến mại. Tuy nhiên, nếu khách hàng yêu cầu lập hóa đơn riêng cho từng giao dịch thì doanh nghiệp phải tuân thủ.
2.2. Phân biệt các trường hợp cụ thể
Trường hợp 1: Hàng hóa, dịch vụ khuyến mại đúng quy định pháp luật thương mại (đã thông báo hoặc đăng ký với Sở Công Thương/Bộ Công Thương). Doanh nghiệp vẫn phải lập hóa đơn nhưng giá tính thuế GTGT bằng 0.
Trường hợp 2: Hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại nhưng không thực hiện đúng thủ tục thông báo hoặc đăng ký. Khi đó, hàng hóa được coi như hàng biếu, tặng hoặc tiêu dùng nội bộ và phải kê khai, tính nộp thuế GTGT theo giá của hàng hóa cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh.
Trường hợp 3: Hàng mẫu dùng thử, hàng quảng cáo. Về bản chất, hàng mẫu cũng thuộc nhóm hàng khuyến mại nếu được thực hiện trong khuôn khổ chương trình xúc tiến thương mại hợp pháp. Doanh nghiệp vẫn phải lập hóa đơn ghi rõ “Hàng mẫu không thu tiền” hoặc “Hàng dùng thử không thu tiền”.
3. Cách lập hóa đơn điện tử cho hàng hóa, dịch vụ khuyến mại
3.1. Nội dung bắt buộc trên hóa đơn
Hóa đơn điện tử phải đảm bảo đầy đủ các chỉ tiêu theo Điều 10 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, bao gồm: tên, địa chỉ, mã số thuế người bán; tên, địa chỉ, mã số thuế người mua (nếu có); tên hàng hóa, dịch vụ; đơn vị tính; số lượng; đơn giá; thành tiền chưa thuế; thuế suất; tiền thuế GTGT; tổng tiền thanh toán.

Đối với hàng khuyến mại không thu tiền, doanh nghiệp ghi:
- Tên hàng hóa, dịch vụ: Ghi đầy đủ tên và chú thích rõ “Hàng khuyến mại không thu tiền” hoặc “Hàng tặng kèm theo chương trình khuyến mại đã thông báo/đăng ký”.
- Số lượng: Ghi đúng số lượng thực tế giao cho khách hàng.
- Đơn giá: Ghi 0 (không đồng).
- Thành tiền: Ghi 0 (không đồng).
- Thuế suất GTGT: Có thể ghi 0% hoặc để trống tùy phần mềm hóa đơn điện tử, nhưng phải thể hiện rõ không phát sinh thuế GTGT.
- Tổng tiền thanh toán: Ghi 0.
Trong trường hợp lập hóa đơn chung cho hàng bán và hàng khuyến mại trên cùng một hóa đơn, kế toán cần tách thành hai dòng riêng biệt: dòng 1 ghi hàng hóa bán thông thường với đầy đủ đơn giá và thuế; dòng 2 ghi hàng khuyến mại với đơn giá và thành tiền bằng 0, kèm ghi chú rõ ràng.
3.2. Lập hóa đơn tổng hợp kèm bảng kê
Theo quy định mới, đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại theo pháp luật thương mại hoặc hàng cho, biếu, tặng phù hợp quy định pháp luật, doanh nghiệp được phép lập hóa đơn tổng hợp cho các giao dịch phát sinh trong tháng hoặc quý. Hóa đơn tổng hợp phải ghi rõ “kèm theo bảng kê số … ngày … tháng … năm …”. Bảng kê phải có đầy đủ thông tin về tên, mã số thuế, địa chỉ người bán; danh sách chi tiết người nhận; tên hàng hóa, dịch vụ; số lượng; đơn giá; thành tiền. Trường hợp doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, bảng kê còn phải có cột thuế suất và tiền thuế GTGT.
Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ bảng kê cùng hóa đơn để phục vụ kiểm tra, đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
3.3. Lưu ý khi sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử
Hầu hết các phần mềm hóa đơn điện tử hiện nay đều hỗ trợ chức năng đánh dấu “hàng khuyến mại”. Kế toán cần chọn đúng tùy chọn này để hệ thống tự động ghi đơn giá và thành tiền bằng 0, đồng thời truyền dữ liệu đúng định dạng chuẩn đến cơ quan thuế. Việc tự ý sửa đổi dữ liệu hoặc không sử dụng chức năng chuẩn có thể dẫn đến hóa đơn không hợp lệ.
4. Giá tính thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại
4.1. Trường hợp giá tính thuế bằng 0
Theo điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và hướng dẫn tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP, đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại theo quy định của pháp luật về thương mại, giá tính thuế được xác định bằng không (0). Quy định này áp dụng cho các hình thức: đưa hàng mẫu dùng thử không thu tiền; tặng hàng hóa không thu tiền; bán hàng kèm phiếu mua hàng hoặc phiếu sử dụng dịch vụ (phần phiếu không tính vào giá tính thuế); và các hình thức khuyến mại khác đáp ứng điều kiện.
Điều kiện quan trọng nhất là chương trình khuyến mại phải được thực hiện đúng quy định về thông báo hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về thương mại. Nếu không đáp ứng điều kiện này, doanh nghiệp không được áp dụng giá tính thuế bằng 0.
4.2. Trường hợp phải tính thuế GTGT
Khi hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại nhưng không thực hiện theo quy định pháp luật thương mại, giá tính thuế được xác định như hàng hóa biếu, tặng, cho hoặc tiêu dùng nội bộ, tức là giá của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh. Doanh nghiệp phải kê khai và nộp thuế GTGT đầu ra tương ứng.
Đối với hình thức khuyến mại giảm giá (bán hàng với giá thấp hơn giá bán trước đó), giá tính thuế là giá bán đã giảm trong thời gian khuyến mại đã được thông báo hoặc đăng ký.
4.3. Khấu trừ thuế GTGT đầu vào
Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại hợp pháp vẫn được khấu trừ nếu đáp ứng điều kiện khấu trừ theo quy định. Doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn đầu vào, chứng từ thanh toán và hồ sơ chương trình khuyến mại để chứng minh tính hợp lệ của chi phí và thuế đầu vào.
5. Thủ tục thông báo và đăng ký chương trình khuyến mại
5.1. Phân biệt thông báo và đăng ký
Không phải mọi chương trình khuyến mại đều phải đăng ký. Hầu hết các hình thức khuyến mại thông thường (giảm giá, tặng hàng không thu tiền, tặng phiếu mua hàng, tích điểm…) chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo đến Sở Công Thương nơi tổ chức khuyến mại, chậm nhất trước 03 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu chương trình.
Chỉ các chương trình khuyến mại mang tính may rủi (bốc thăm, quay số, cào trúng thưởng…) mới bắt buộc phải đăng ký và được cơ quan có thẩm quyền xác nhận trước khi thực hiện. Nếu chương trình thực hiện trên địa bàn một tỉnh, thành phố thì đăng ký tại Sở Công Thương; nếu từ hai tỉnh trở lên thì đăng ký tại Bộ Công Thương.
5.2. Hồ sơ và quy trình thực hiện
Hồ sơ thông báo thường bao gồm: bản thông báo thực hiện khuyến mại theo mẫu quy định; thể lệ chương trình (nếu cần); các giấy tờ liên quan đến hàng hóa, dịch vụ khuyến mại.
Hồ sơ đăng ký bao gồm: đơn đăng ký thực hiện chương trình khuyến mại theo mẫu; thể lệ chương trình khuyến mại; mẫu bằng chứng xác định người trúng thưởng hoặc mô tả chi tiết; bản sao giấy tờ về chất lượng hàng hóa khuyến mại (nếu có).
Thời hạn giải quyết hồ sơ đăng ký là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Cơ quan có thẩm quyền sẽ trả lời xác nhận hoặc không xác nhận bằng văn bản. Doanh nghiệp chỉ được triển khai chương trình sau khi nhận được văn bản xác nhận.
6. Hạch toán kế toán đối với hàng khuyến mại
6.1. Trường hợp khuyến mại hợp pháp (giá tính thuế = 0)
Khi xuất hàng khuyến mại, doanh nghiệp hạch toán:
Nợ TK 641 (Chi phí bán hàng) hoặc TK 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp) – giá vốn hàng khuyến mại.
Có TK 156 (Hàng hóa) hoặc TK 155 (Thành phẩm) – giá vốn.
Đồng thời lập hóa đơn điện tử với đơn giá và thành tiền bằng 0. Không phát sinh thuế GTGT đầu ra.
6.2. Trường hợp không hợp pháp (phải tính thuế)
Nợ TK 641/642 – giá vốn + thuế GTGT phải nộp.
Có TK 156/155 – giá vốn.
Có TK 3331 – thuế GTGT đầu ra.
Doanh nghiệp cần theo dõi riêng các khoản chi phí khuyến mại để đảm bảo không vượt hạn mức theo quy định về chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
7. Xử phạt vi phạm liên quan đến hóa đơn hàng khuyến mại
Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026), hành vi không lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu… bị xử phạt như sau:
- Phạt cảnh cáo đối với trường hợp không lập 01 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc cao hơn đối với trên 100 số hóa đơn, tùy tính chất và mức độ vi phạm.
Mức phạt nêu trên áp dụng đối với tổ chức. Đối với cá nhân, hộ kinh doanh, mức phạt bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức. Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn có thể bị buộc lập bổ sung hóa đơn và kê khai, nộp thuế nếu phát sinh nghĩa vụ thuế.
8. Một số lưu ý thực tế và tình huống thường gặp
8.1. Khuyến mại trên sàn thương mại điện tử
Khi bán hàng qua sàn thương mại điện tử, thời điểm lập hóa đơn vẫn là thời điểm giao hàng hoặc hoàn tất dịch vụ cho khách hàng, không phụ thuộc vào thời điểm sàn thanh toán tiền. Đối với hàng khuyến mại, doanh nghiệp vẫn phải lập hóa đơn theo nguyên tắc chung và có thể lập hóa đơn tổng hợp nếu đáp ứng điều kiện.
8.2. Hàng khuyến mại cho nhân viên hoặc đối tác
Nếu việc tặng hàng cho nhân viên hoặc đối tác không nằm trong chương trình khuyến mại đã thông báo/đăng ký, thì được coi là biếu, tặng và phải lập hóa đơn với giá tính thuế theo giá thị trường. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ để tránh nhầm lẫn.
8.3. Lưu trữ chứng từ
Doanh nghiệp phải lưu giữ đầy đủ: hóa đơn điện tử, bảng kê chi tiết (nếu có), hồ sơ thông báo/đăng ký chương trình khuyến mại, biên bản bàn giao hàng khuyến mại, và các chứng từ liên quan khác trong thời hạn theo quy định của pháp luật về kế toán và thuế.
Việc lập hóa đơn điện tử đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp quản lý hàng tồn kho, kiểm soát chi phí và minh bạch hóa giao dịch. Doanh nghiệp cần nắm vững quy định về điều kiện hưởng giá tính thuế bằng 0, cách thức lập hóa đơn đúng chuẩn, thủ tục thông báo/đăng ký khuyến mại và các mức xử phạt liên quan để thực hiện đúng, đầy đủ, tránh rủi ro không đáng có.
ACC VINACO luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tư vấn, hướng dẫn thực hiện các thủ tục liên quan đến hóa đơn điện tử, khuyến mại và tuân thủ pháp luật thuế. Doanh nghiệp có nhu cầu vui lòng liên hệ để được tư vấn cụ thể theo từng trường hợp thực tế.
Nguồn tham khảo
- Luật Thương mại 2005.
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
- Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
- Nghị định 81/2018/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại (sửa đổi, bổ sung bởi các nghị định liên quan).
- Nghị định 181/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế giá trị gia tăng.
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
- Thông tư 219/2013/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng (các quy định còn hiệu lực hoặc được thay thế bởi văn bản mới).
- Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và Cục Thuế địa phương liên quan đến lập hóa đơn hàng khuyến mại.