Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại - Trong hoạt động kinh doanh, việc hàng hóa đã bán bị khách hàng trả lại là tình huống khá phổ biến. Nguyên nhân có thể do hàng không đúng quy cách, chất lượng kém, sai mẫu mã, hoặc do thỏa thuận đổi trả. Khi đó, doanh nghiệp không chỉ phải xử lý về mặt hàng hóa mà còn phải thực hiện đúng các thủ tục về hóa đơn và thuế giá trị gia tăng (GTGT). Việc xử lý sai có thể dẫn đến kê khai thuế không chính xác, bị cơ quan thuế truy thu, phạt chậm nộp hoặc thậm chí bị loại trừ chi phí khi quyết toán.

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

1. Cơ sở pháp lý quan trọng về xử lý hàng bán bị trả lại

Để xử lý đúng, trước hết cần nắm rõ các quy định pháp luật liên quan đến hóa đơn và thuế GTGT. Các văn bản chính hiện nay bao gồm:

  • Nghị định 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
  • Thông tư hướng dẫn về hóa đơn điện tử và kê khai thuế của Bộ Tài chính.
  • Luật Thuế giá trị gia tăng và các nghị quyết liên quan đến chính sách giảm thuế suất GTGT (ví dụ chính sách giảm từ 10% xuống 8% áp dụng đến hết ngày 31/12/2026 đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ).
  • Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và Cục Thuế địa phương về xử lý cụ thể từng trường hợp.

Theo quy định tại điểm c khoản liên quan Điều 19 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP), trường hợp người mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa (bao gồm cả trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị hàng hóa đã mua), người bán lập hóa đơn điều chỉnh. Trừ trường hợp các bên có thỏa thuận về việc người mua lập hóa đơn điện tử khi trả lại hàng hóa thì người mua lập hóa đơn giao cho người bán. Cả hai bên thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định khi bán hàng hóa.

Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, phản ánh đúng bản chất giao dịch và tránh việc kê khai thuế không khớp giữa bên bán và bên mua. Việc lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn trả hàng là bắt buộc trong hầu hết trường hợp, không được tự ý giảm doanh thu trên tờ khai mà không có chứng từ hóa đơn tương ứng.

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

2. Nguyên tắc chung khi xử lý thuế GTGT đối với hàng bán bị trả lại

2.1. Ai là người lập hóa đơn?

Nguyên tắc mặc định hiện nay là người bán lập hóa đơn điều chỉnh giảm. Đây là cách phổ biến nhất và được khuyến khích để đảm bảo sự thống nhất. Tuy nhiên, nếu hai bên thỏa thuận bằng văn bản, người mua có thể lập hóa đơn điện tử trả lại hàng giao cho người bán.

Trường hợp đặc biệt: Nếu hàng hóa là tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng và đã đăng ký đứng tên người mua, thì việc trả lại phải phù hợp với pháp luật liên quan. Nếu người mua thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử, người mua có trách nhiệm lập hóa đơn trả lại hàng.

2.2. Thuế suất GTGT áp dụng như thế nào?

Một điểm quan trọng cần lưu ý: Thuế suất trên hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn trả hàng phải theo đúng thuế suất của hóa đơn gốc. Nghĩa là:

  • Nếu hóa đơn bán hàng ban đầu áp dụng thuế suất 8% thì hóa đơn điều chỉnh cũng ghi 8%.
  • Nếu hóa đơn gốc áp dụng 10% thì điều chỉnh theo 10%.
  • Đối với hàng hóa không chịu thuế hoặc thuế suất 0%, thực hiện điều chỉnh tương ứng, không phát sinh thuế GTGT.

Chính sách giảm thuế GTGT 2% (từ 10% xuống 8%) theo các nghị quyết và nghị định liên quan áp dụng đến hết ngày 31/12/2026 đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Khi trả hàng, vẫn phải bám theo mức thuế của giao dịch gốc, không chuyển sang mức thuế tại thời điểm trả hàng.

2.3. Kỳ kê khai thuế GTGT

Về nguyên tắc kê khai:

  • Bên bán kê khai giảm doanh thu bán ra và giảm thuế GTGT đầu ra tại kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh.
  • Bên mua kê khai giảm giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào và giảm thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tại kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.

Không mặc định điều chỉnh về kỳ gốc chỉ vì có phát sinh trả lại hàng. Việc kê khai đúng kỳ giúp tránh sai sót và giảm rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra.

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

3. Quy trình xử lý chi tiết cho bên bán (người bán hàng)

3.1. Bước 1: Lập biên bản hoặc thỏa thuận trả hàng

Ngay khi nhận được yêu cầu trả hàng hoặc nhận lại hàng hóa, hai bên cần lập biên bản xác nhận. Biên bản phải ghi rõ:

  • Thông tin hóa đơn gốc (mẫu số, ký hiệu, số hóa đơn, ngày lập).
  • Lý do trả lại hàng (không đúng quy cách, chất lượng, sai mẫu mã…).
  • Số lượng, chủng loại, đơn giá, thành tiền chưa thuế và tiền thuế GTGT của phần hàng bị trả lại.
  • Thời điểm trả hàng và phương thức xử lý (hoàn tiền, trừ công nợ, đổi hàng…).
  • Chữ ký xác nhận của đại diện hai bên (có thể là chữ ký điện tử nếu sử dụng văn bản điện tử).

Biên bản này là chứng từ quan trọng để chứng minh tính hợp lệ của nghiệp vụ khi cơ quan thuế yêu cầu giải trình. Doanh nghiệp nên lưu trữ cùng với hóa đơn gốc và hóa đơn điều chỉnh ít nhất 10 năm theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

3.2. Bước 2: Lập hóa đơn điều chỉnh

Người bán sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử để lập hóa đơn điều chỉnh. Nội dung chính trên hóa đơn điều chỉnh bao gồm:

  • Ghi rõ “Điều chỉnh cho hóa đơn Mẫu số… Ký hiệu… Số… ngày… tháng… năm…”.
  • Đối với phần hàng bị trả lại: ghi số lượng âm, thành tiền âm, tiền thuế âm (cột đơn giá thường để trống hoặc ghi theo thực tế tùy phần mềm).
  • Thuế suất giữ nguyên theo hóa đơn gốc.
  • Thông tin người mua, người bán giống hóa đơn gốc.

Nếu trả lại toàn bộ hàng hóa và hai bên thỏa thuận hủy giao dịch, trong một số trường hợp có thể xem xét lập hóa đơn thay thế hoặc thu hồi hóa đơn gốc nếu chưa kê khai, nhưng theo quy định mới, lập hóa đơn điều chỉnh vẫn là cách phổ biến và an toàn nhất.

3.3. Bước 3: Hạch toán kế toán

Sau khi lập hóa đơn điều chỉnh, kế toán thực hiện hạch toán. Theo hệ thống tài khoản kế toán hiện hành (Thông tư 200 hoặc Thông tư 133 tùy loại hình doanh nghiệp), nghiệp vụ hàng bán bị trả lại thường được ghi nhận như sau:

  • Ghi giảm doanh thu: Nợ tài khoản 521 – Hàng bán bị trả lại (hoặc Nợ TK 511 nếu áp dụng theo quy định mới), Có các tài khoản liên quan (131, 111, 112… tùy phương thức hoàn trả).
  • Ghi giảm thuế GTGT đầu ra: Nợ tài khoản 3331 – Thuế GTGT phải nộp, Có tài khoản liên quan.
  • Đồng thời ghi nhận nhập kho hàng trả lại: Nợ tài khoản 156 – Hàng hóa (hoặc 155, 152…), Có tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán (điều chỉnh giá vốn tương ứng).

Việc hạch toán phải khớp với số liệu trên hóa đơn điều chỉnh và biên bản trả hàng. Kế toán cần đối chiếu số lượng hàng nhập kho thực tế với số liệu trên chứng từ để đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

3.4. Bước 4: Kê khai thuế GTGT

Trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT, bên bán kê khai giá trị hóa đơn điều chỉnh dưới dạng số âm tại các chỉ tiêu doanh thu chịu thuế và thuế GTGT đầu ra tương ứng (thường là chỉ tiêu [32], [33] hoặc các chỉ tiêu liên quan tùy phiên bản tờ khai).

Nếu hóa đơn điều chỉnh cùng kỳ với hóa đơn gốc và chưa nộp tờ khai lần đầu, có thể kê khai cả hai trên cùng một tờ khai. Nếu khác kỳ hoặc đã nộp tờ khai, thực hiện kê khai tại kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh. Trong một số trường hợp cần thiết có thể lập tờ khai bổ sung cho kỳ gốc, nhưng theo quy định hiện hành ưu tiên kê khai theo kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh.

4. Quy trình xử lý cho bên mua (người mua hàng)

Đối với bên mua, khi trả lại hàng và nhận được hóa đơn điều chỉnh từ bên bán (hoặc tự lập hóa đơn trả hàng theo thỏa thuận), cần thực hiện:

Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại

  • Giảm giá trị hàng hóa mua vào và giảm thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ trên tờ khai thuế GTGT tại kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.
  • Hạch toán: Ghi giảm hàng tồn kho hoặc chi phí tương ứng, điều chỉnh thuế GTGT đầu vào.
  • Lưu trữ đầy đủ biên bản trả hàng, hóa đơn điều chỉnh và các chứng từ liên quan.

Nếu bên mua đã khấu trừ thuế GTGT đầu vào của hóa đơn gốc, việc điều chỉnh giảm phải được thực hiện đúng để tránh bị truy thu thuế sau này.

5. Các trường hợp đặc biệt cần lưu ý

5.1. Trả lại một phần hàng hóa

Khi chỉ trả lại một phần, hóa đơn điều chỉnh chỉ ghi giảm phần số lượng và giá trị tương ứng. Phần còn lại giữ nguyên trên hóa đơn gốc. Kế toán cần theo dõi chi tiết từng dòng hàng để tránh nhầm lẫn.

5.2. Đổi hàng làm thay đổi giá trị

Trường hợp đổi hàng dẫn đến thay đổi giá trị hàng hóa đã mua cũng được xử lý tương tự như trả lại hàng. Người bán lập hóa đơn điều chỉnh để phản ánh sự thay đổi.

5.3. Hàng bán trên sàn thương mại điện tử

Đối với hàng bán qua sàn TMĐT, khi khách hàng hoàn trả, người bán vẫn phải lập hóa đơn điều chỉnh theo quy định chung. Cần có chứng từ xác nhận từ sàn về việc hoàn hàng và hoàn tiền để làm cơ sở.

5.4. Người mua là cá nhân không có hóa đơn

Trong trường hợp người mua là cá nhân không sử dụng hóa đơn, hai bên lập biên bản ghi rõ loại hàng, số lượng, giá trị theo giá chưa thuế, tiền thuế GTGT theo hóa đơn bán hàng gốc, lý do trả hàng. Người bán thu hồi hoặc điều chỉnh hóa đơn đã lập.

6. Hồ sơ cần lưu trữ khi xử lý hàng bán bị trả lại

Để đảm bảo hợp lệ khi cơ quan thuế kiểm tra, doanh nghiệp cần lưu trữ bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

  • Hóa đơn gốc.
  • Biên bản hoặc văn bản thỏa thuận trả hàng (có chữ ký hai bên).
  • Hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn trả lại hàng.
  • Chứng từ thanh toán, hoàn tiền hoặc bù trừ công nợ.
  • Phiếu nhập kho hàng trả lại.
  • Các chứng từ vận chuyển, kiểm kê nếu có.

Thời gian lưu trữ tối thiểu 10 năm theo quy định của Luật Quản lý thuế.

7. Những sai sót thường gặp và cách tránh

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp mắc phải các lỗi sau:

  • Điều chỉnh sai kỳ kê khai (điều chỉnh về kỳ gốc thay vì kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh).
  • Áp sai thuế suất (dùng thuế suất tại thời điểm trả hàng thay vì thuế suất hóa đơn gốc).
  • Thiếu biên bản thỏa thuận hoặc biên bản không đầy đủ thông tin.
  • Không lập hóa đơn điều chỉnh mà chỉ tự giảm trên tờ khai.
  • Hạch toán không khớp giữa hóa đơn và sổ sách kế toán.

Để tránh các sai sót này, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng, đào tạo kế toán viên thường xuyên cập nhật quy định mới và sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán có tính năng hỗ trợ lập hóa đơn điều chỉnh tự động.

8. Ví dụ minh họa cụ thể

Ví dụ 1: Công ty A bán cho Công ty B 100 sản phẩm, đơn giá 200.000 đồng/sản phẩm, thuế suất 8%. Tổng doanh thu chưa thuế 20.000.000 đồng, thuế GTGT 1.600.000 đồng. Sau đó Công ty B trả lại 30 sản phẩm do lỗi chất lượng.

Công ty A lập hóa đơn điều chỉnh ghi giảm 30 sản phẩm, thành tiền âm 6.000.000 đồng, thuế GTGT âm 480.000 đồng. Công ty A kê khai giảm tại kỳ lập hóa đơn điều chỉnh. Công ty B kê khai giảm đầu vào tại kỳ nhận hóa đơn.

Ví dụ 2: Trường hợp hai bên thỏa thuận người mua lập hóa đơn trả hàng. Công ty B lập hóa đơn điện tử giao cho Công ty A với nội dung hàng trả lại, thuế suất giữ nguyên 8%. Cả hai bên thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng.

9. Lợi ích của việc xử lý đúng quy định

Xử lý đúng hàng bán bị trả lại mang lại nhiều lợi ích:

  • Đảm bảo số liệu thuế chính xác, tránh bị truy thu và phạt.
  • Phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp.
  • Tăng tính minh bạch, tạo niềm tin với đối tác và cơ quan quản lý.
  • Giảm rủi ro pháp lý khi thanh tra, kiểm tra thuế.

Ngược lại, nếu xử lý sai, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính, truy thu thuế GTGT, thậm chí ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh lâu dài.

10. Vai trò của dịch vụ kế toán chuyên nghiệp trong xử lý thuế GTGT

Đối với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc nắm bắt đầy đủ các quy định phức tạp về hóa đơn và thuế GTGT là không dễ dàng. Các thay đổi liên tục từ Nghị định 70/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn đòi hỏi kế toán viên phải cập nhật thường xuyên.

Công ty ACC VINACO với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán – thuế, cung cấp dịch vụ tư vấn và thực hiện trọn gói các nghiệp vụ liên quan đến hóa đơn, kê khai thuế GTGT, xử lý hàng bán bị trả lại và các tình huống phát sinh khác. Đội ngũ chuyên viên của chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quy trình chuẩn, lập hồ sơ đầy đủ và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Ngoài ra, ACC VINACO còn cung cấp dịch vụ kế toán thuế trọn gói, thành lập doanh nghiệp, thay đổi giấy phép kinh doanh và các dịch vụ pháp lý liên quan, giúp doanh nghiệp tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.

11. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hàng bán bị trả lại có bắt buộc phải lập hóa đơn không?

Có. Theo quy định hiện hành, người bán (hoặc người mua theo thỏa thuận) phải lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn trả hàng để phản ánh đúng giao dịch.

Thuế suất trên hóa đơn điều chỉnh lấy theo thời điểm nào?

Lấy theo thuế suất của hóa đơn gốc, không theo thời điểm trả hàng.

Kê khai vào kỳ nào?

Bên bán: kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh. Bên mua: kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.

Thiếu biên bản trả hàng có sao không?

Có rủi ro cao. Biên bản là chứng từ quan trọng để chứng minh tính hợp lệ. Thiếu biên bản dễ bị cơ quan thuế loại trừ hoặc yêu cầu giải trình.

Trả hàng trên sàn TMĐT xử lý thế nào?

Vẫn phải lập hóa đơn điều chỉnh theo quy định chung, kèm chứng từ xác nhận từ sàn.

Xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại đòi hỏi sự chính xác về cả hóa đơn, hạch toán và kê khai. Việc tuân thủ đúng quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo số liệu tài chính trung thực.

Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng, đào tạo nhân sự và cân nhắc sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn. Công ty ACC VINACO sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tư vấn và thực hiện các nghiệp vụ thuế – kế toán phức tạp, giúp tối ưu chi phí và tuân thủ pháp luật.

Nếu quý doanh nghiệp cần hỗ trợ chi tiết về cách xử lý hàng bán bị trả lại, lập hóa đơn điều chỉnh, kê khai thuế GTGT hoặc các dịch vụ kế toán thuế khác, vui lòng liên hệ Công ty ACC VINACO để được tư vấn cụ thể.

Nguồn tham khảo

  • Nghị định 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ.
  • Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2020/NĐ-CP.
  • Các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về hóa đơn điện tử và thuế GTGT.
  • Nghị quyết và nghị định liên quan đến chính sách giảm thuế suất GTGT áp dụng đến hết ngày 31/12/2026.
  • Công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và các Cục Thuế địa phương về xử lý hàng bán bị trả lại.
  • Thực tiễn áp dụng và hướng dẫn từ các đơn vị tư vấn kế toán – thuế uy tín.
NHẬN TƯ VẤN Cách xử lý thuế GTGT khi hàng bán bị trả lại
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP