Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và hiện đại hóa công tác quản lý thuế, việc áp dụng hóa đơn điện tử đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam. Câu hỏi “Doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử từ thời điểm nào?” luôn là mối quan tâm hàng đầu của các chủ doanh nghiệp, kế toán trưởng và bộ phận tài chính khi phải đảm bảo tuân thủ pháp luật, tránh rủi ro bị xử phạt hành chính và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.

1. Cơ sở pháp lý quy định về hóa đơn điện tử
Việc sử dụng hóa đơn điện tử được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khá hoàn chỉnh, trong đó các văn bản quan trọng nhất bao gồm:
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13 tháng 6 năm 2019;
- Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ;
- Thông tư số 78/2021/TT-BTC ngày 17 tháng 9 năm 2021 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định 123/2020/NĐ-CP;
- Nghị định số 70/2025/NĐ-CP ngày 20 tháng 3 năm 2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/6/2025);
- Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và Cục Thuế các địa phương.
Nghị định 123/2020/NĐ-CP là văn bản trung tâm quy định toàn bộ về quản lý, sử dụng hóa đơn và chứng từ, trong đó xác định rõ thời điểm bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc.

2. Thời điểm bắt buộc doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử
Theo khoản 1 Điều 59 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2022. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích các cơ quan, tổ chức, cá nhân đáp ứng điều kiện về hạ tầng công nghệ thông tin áp dụng quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử trước ngày 01/7/2022.
Như vậy, thời điểm chính thức bắt buộc hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử là ngày 01 tháng 7 năm 2022.
Trước thời điểm này, theo quy định chuyển tiếp tại Điều 60 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, các doanh nghiệp đã thông báo phát hành hóa đơn đặt in, hóa đơn tự in, hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế hoặc đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, đã mua hóa đơn của cơ quan thuế trước ngày 19/10/2020 được tiếp tục sử dụng các loại hóa đơn đang dùng đến hết ngày 30/6/2022.

2.1. Lộ trình triển khai thực tế
Mặc dù thời điểm bắt buộc chung là 01/7/2022, việc triển khai thực tế được thực hiện theo lộ trình do cơ quan thuế công bố:
- Giai đoạn thí điểm từ tháng 11/2021 tại 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Thọ, Bình Định, Hải Phòng, Quảng Ninh.
- Từ tháng 4/2022 mở rộng ra toàn quốc.
- Từ 01/7/2022: Áp dụng bắt buộc trên phạm vi cả nước, trừ một số trường hợp được gia hạn theo quy định.
Cơ quan thuế đã gửi thông báo chuyển đổi đến từng doanh nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp chưa nhận được thông báo nhưng đã đến thời điểm bắt buộc vẫn phải chủ động đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định.
3. Đối tượng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử
Theo quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, các đối tượng sau đây phải sử dụng hóa đơn điện tử từ ngày 01/7/2022:
- Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam;
- Chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam;
- Tổ chức kinh tế, tổ chức khác;
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai;
- Các tổ chức thu thuế, phí, lệ phí.
Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên (theo quy định cập nhật), việc sử dụng hóa đơn điện tử hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế là bắt buộc.

4. Các trường hợp được gia hạn hoặc ngoại lệ
Không phải tất cả các đối tượng đều phải chuyển đổi ngay lập tức. Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC quy định một số trường hợp được tiếp tục sử dụng hóa đơn giấy trong thời gian nhất định:
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ, cá nhân kinh doanh tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn theo Danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư;
- Các đối tượng không thực hiện giao dịch với cơ quan thuế bằng phương tiện điện tử, không có hạ tầng công nghệ thông tin, không có phần mềm kế toán và phần mềm lập hóa đơn điện tử.
Trong các trường hợp này, thời gian sử dụng hóa đơn giấy do cơ quan thuế phát hành tối đa là 12 tháng kể từ ngày 01/7/2022 hoặc kể từ ngày đăng ký sử dụng hóa đơn đối với đơn vị mới thành lập. Sau thời hạn này, các đối tượng trên vẫn phải chuyển sang hóa đơn điện tử.

5. Thời điểm lập hóa đơn điện tử theo quy định
Ngoài việc xác định thời điểm bắt buộc sử dụng, doanh nghiệp cần nắm rõ thời điểm lập hóa đơn điện tử để đảm bảo tính hợp pháp của hóa đơn.
5.1. Đối với bán hàng hóa
Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền. Quy định này áp dụng cả đối với bán tài sản nhà nước, tài sản tịch thu sung quỹ và hàng dự trữ quốc gia.
5.2. Đối với cung cấp dịch vụ
Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Trường hợp thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền (trừ trường hợp thu tiền đặt cọc, tạm ứng để đảm bảo thực hiện hợp đồng đối với một số dịch vụ đặc thù như kế toán, kiểm toán, tư vấn tài chính, thẩm định giá, khảo sát thiết kế…).
5.3. Một số trường hợp đặc thù
Đối với hoạt động cung cấp dịch vụ có số lượng lớn, phát sinh thường xuyên cần đối soát số liệu, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành đối soát, nhưng chậm nhất không quá ngày 07 của tháng sau hoặc không quá 07 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ quy ước.
Đối với xuất khẩu hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan.
6. Thủ tục đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử
Doanh nghiệp thực hiện đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử thông qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc qua tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử. Hồ sơ đăng ký bao gồm:
- Tờ khai đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo mẫu quy định;
- Thông tin về người đại diện pháp luật, chữ ký số;
- Thông tin về tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử (nếu có).
Trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ khi nhận được đăng ký, cơ quan thuế gửi thông báo chấp nhận hoặc không chấp nhận. Kể từ thời điểm được chấp nhận, doanh nghiệp phải ngừng sử dụng hóa đơn giấy và hóa đơn điện tử cũ, đồng thời tiêu hủy hóa đơn giấy chưa sử dụng (nếu có).
7. Lợi ích khi doanh nghiệp chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử
Việc áp dụng hóa đơn điện tử mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Tiết kiệm chi phí in ấn, lưu trữ, vận chuyển hóa đơn giấy;
- Giảm thiểu rủi ro mất mát, hư hỏng chứng từ;
- Tăng tốc độ xử lý giao dịch, hỗ trợ thanh toán nhanh chóng;
- Dữ liệu được truyền trực tiếp đến cơ quan thuế, giảm thiểu sai sót kê khai;
- Hỗ trợ doanh nghiệp quản lý tốt hơn công nợ, doanh thu và chi phí;
- Phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và yêu cầu hội nhập quốc tế.
8. Xử phạt vi phạm về hóa đơn điện tử
Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn, các hành vi không sử dụng hóa đơn điện tử khi đã đến thời điểm bắt buộc, sử dụng hóa đơn không hợp pháp, lập hóa đơn sai thời điểm… đều bị xử phạt hành chính với mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị ngừng sử dụng hóa đơn trong một số trường hợp nghiêm trọng.
9. Cập nhật quy định mới từ năm 2025
Nghị định 70/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/6/2025) đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung của Nghị định 123/2020/NĐ-CP, bao gồm:
- Bổ sung đối tượng nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có hoạt động thương mại điện tử, nền tảng số;
- Điều chỉnh thời điểm lập hóa đơn đối với một số trường hợp xuất khẩu và cung cấp dịch vụ ra nước ngoài;
- Mở rộng đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền;
- Hoàn thiện quy trình đăng ký, xử lý sai sót và ngừng sử dụng hóa đơn.
Doanh nghiệp cần theo dõi sát các văn bản hướng dẫn mới của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế để đảm bảo tuân thủ đúng quy định hiện hành.
10. Khuyến nghị từ ACC VINACO
Để chuyển đổi và sử dụng hóa đơn điện tử hiệu quả, doanh nghiệp nên:
- Kiểm tra ngay tình trạng đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trên hệ thống của cơ quan thuế;
- Lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử uy tín, có hạ tầng ổn định và hỗ trợ tốt;
- Đào tạo nhân viên kế toán, bán hàng về quy trình lập, phát hành và lưu trữ hóa đơn điện tử;
- Xây dựng quy trình nội bộ kiểm soát thời điểm lập hóa đơn, xử lý sai sót và đối chiếu dữ liệu;
- Định kỳ rà soát và cập nhật phần mềm kế toán để đảm bảo tương thích với hệ thống hóa đơn điện tử.
ACC VINACO sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện từ tư vấn lựa chọn giải pháp, đăng ký sử dụng, đào tạo nhân sự đến xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến hóa đơn điện tử và tuân thủ thuế.
Tóm lại, theo quy định hiện hành, doanh nghiệp bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử từ ngày 01 tháng 7 năm 2022. Đây là mốc thời gian quan trọng đánh dấu sự chuyển đổi toàn diện từ hóa đơn giấy sang hóa đơn điện tử trên phạm vi cả nước. Việc nắm rõ quy định, thực hiện đúng lộ trình và tuân thủ các yêu cầu về thời điểm lập hóa đơn sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động an toàn, minh bạch và hiệu quả hơn trong môi trường kinh doanh số.
Nếu quý doanh nghiệp còn bất kỳ thắc mắc nào về thời điểm áp dụng, thủ tục đăng ký hay các vấn đề liên quan đến hóa đơn điện tử, vui lòng liên hệ ACC VINACO để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời.
Nguồn tham khảo
- Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ.
- Thông tư số 78/2021/TT-BTC ngày 17/9/2021 của Bộ Tài chính.
- Nghị định số 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025 sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP.
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
- Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế về triển khai hóa đơn điện tử.
- Cổng thông tin điện tử Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn).