Thuế TNDN là gì? Những doanh nghiệp nào phải nộp thuế? Thuế thu nhập doanh nghiệp (viết tắt là thuế TNDN) là một trong những loại thuế quan trọng nhất trong hệ thống thuế Việt Nam. Đây là loại thuế trực thu, đánh vào phần thu nhập chịu thuế của tổ chức, doanh nghiệp sau khi đã trừ đi các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định của pháp luật. Việc hiểu rõ thuế TNDN là gì, đối tượng nào phải nộp, cách tính toán và những quy định mới nhất theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/10/2025) sẽ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng nghĩa vụ, tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa chi phí thuế.

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là gì?
Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế đánh trên thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác theo quy định. Đây là thuế trực thu, nghĩa là người nộp thuế chính là đối tượng phát sinh thu nhập chịu thuế, khác với các loại thuế gián thu như thuế giá trị gia tăng (GTGT) hay thuế tiêu thụ đặc biệt.

Theo Điều 1 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Luật này quy định về người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập được miễn thuế, căn cứ tính thuế, phương pháp tính thuế và ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp. Mục tiêu của thuế TNDN không chỉ là tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần điều tiết thu nhập, khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các mức thuế suất phân tầng.
Bản chất của thuế TNDN là đánh vào lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp. Công thức cơ bản để xác định số thuế phải nộp là:
Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất
Trong đó, thu nhập tính thuế được xác định bằng thu nhập chịu thuế trừ đi thu nhập được miễn thuế và cộng các khoản lỗ được kết chuyển theo quy định. Thu nhập chịu thuế lại được tính bằng doanh thu trừ các khoản chi được trừ cộng các khoản thu nhập khác.
Từ ngày 01/10/2025, Luật Thuế TNDN 2025 đã có nhiều điểm mới quan trọng so với Luật cũ năm 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung). Các thay đổi chính bao gồm việc bổ sung đối tượng nộp thuế từ hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số, phân tầng thuế suất theo quy mô doanh thu để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng danh mục thu nhập chịu thuế và thu nhập miễn thuế, cũng như cập nhật các ngành nghề được hưởng ưu đãi.
Đặc điểm nổi bật của thuế TNDN
Thứ nhất, thuế TNDN là thuế trực thu. Doanh nghiệp tự kê khai, tự tính và tự nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế. Cơ quan thuế có quyền kiểm tra, thanh tra và ấn định thuế nếu phát hiện sai sót.
Thứ hai, thuế TNDN đánh trên thu nhập thực tế. Không phải mọi khoản tiền thu về đều chịu thuế. Chỉ phần thu nhập sau khi trừ chi phí hợp lý mới phải chịu thuế. Điều này khuyến khích doanh nghiệp quản lý chi phí hiệu quả và ghi nhận đúng các khoản chi được trừ.
Thứ ba, thuế TNDN có tính chất định kỳ theo năm. Kỳ tính thuế thường theo năm dương lịch hoặc năm tài chính do doanh nghiệp lựa chọn. Doanh nghiệp phải tạm nộp thuế theo quý và quyết toán vào cuối năm.
Thứ tư, thuế TNDN có nhiều ưu đãi. Nhà nước áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế suất, miễn giảm thuế để khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, nông nghiệp, địa bàn khó khăn, dự án lớn và doanh nghiệp nhỏ.
Những doanh nghiệp nào phải nộp thuế TNDN?
Theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, người nộp thuế TNDN là tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập chịu thuế theo quy định của Luật này (gọi chung là doanh nghiệp). Cụ thể gồm các nhóm sau:

1. Doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam
Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất. Bao gồm:
- Công ty trách nhiệm hữu hạn (một thành viên hoặc hai thành viên trở lên)
- Công ty cổ phần
- Công ty hợp danh
- Doanh nghiệp tư nhân
- Các tổ chức kinh tế được thành lập theo Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Chứng khoán
- Văn phòng luật sư, văn phòng công chứng tư
- Các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) hoặc hợp đồng phân chia sản phẩm dầu khí
Doanh nghiệp Việt Nam phải nộp thuế TNDN đối với toàn bộ thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam và thu nhập chịu thuế phát sinh ngoài Việt Nam.
2. Doanh nghiệp nước ngoài
Doanh nghiệp nước ngoài bao gồm hai trường hợp:
- Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam: Phải nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam và thu nhập chịu thuế phát sinh ngoài Việt Nam liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú đó.
- Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam: Phải nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam.
Điểm mới quan trọng của Luật 2025 là bổ sung quy định về doanh nghiệp nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ theo hình thức kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số. Cơ sở thường trú của doanh nghiệp nước ngoài bao gồm cả nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số mà thông qua đó doanh nghiệp nước ngoài tiến hành cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam. Điều này giúp thu thuế đối với các tập đoàn công nghệ lớn hoạt động xuyên biên giới.
3. Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã
Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được thành lập theo Luật Hợp tác xã cũng thuộc đối tượng nộp thuế TNDN nếu có thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, một số trường hợp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp ở địa bàn khó khăn được miễn thuế.
4. Đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác
Đơn vị sự nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam và các tổ chức khác có hoạt động sản xuất, kinh doanh phát sinh thu nhập chịu thuế cũng phải nộp thuế TNDN. Ví dụ như tổ chức xã hội, quỹ từ thiện có hoạt động cho thuê tài sản hoặc đầu tư sinh lời.
Trường hợp đặc biệt: Nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu
Một số đối tượng không xác định được chi phí hoặc thu nhập thì áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu. Bao gồm:
- Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú hoặc có cơ sở thường trú nhưng thu nhập không liên quan đến cơ sở thường trú.
- Doanh nghiệp áp dụng thuế suất 15% trong trường hợp xác định được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập.
- Hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp, tổ chức khác hạch toán được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập.
Tỷ lệ % trên doanh thu được quy định cụ thể theo từng loại hoạt động (dịch vụ 5%, dịch vụ quản lý nhà hàng, khách sạn, casino 10%, hàng hóa 1%, v.v.).
Thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp gồm những gì?
Theo Điều 3 Luật Thuế TNDN 2025, thu nhập chịu thuế bao gồm:

1. Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
2. Các khoản thu nhập khác, bao gồm:
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn, chuyển nhượng chứng khoán.
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (trừ thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản của doanh nghiệp kinh doanh bất động sản).
- Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản.
- Thu nhập từ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản (bao gồm cả thu nhập từ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ).
- Thu nhập từ cho thuê tài sản dưới mọi hình thức.
- Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ.
- Khoản chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định của pháp luật để góp vốn, chuyển nhượng, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài.
- Thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh.
- Các khoản tài trợ, thưởng, phạt hợp đồng, thu nhập khác theo quy định.
Luật 2025 đã bổ sung rõ ràng hơn nhiều khoản thu nhập chịu thuế so với trước đây, đặc biệt là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, chuyển giao công nghệ và hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài.
Thu nhập được miễn thuế TNDN
Điều 4 Luật Thuế TNDN 2025 quy định các khoản thu nhập được miễn thuế, bao gồm:
- Thu nhập của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.
- Thu nhập từ việc trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, sản xuất muối của hợp tác xã.
- Thu nhập từ dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp.
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp có từ 30% số lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS và có số lao động bình quân từ 20 người trở lên (không bao gồm lĩnh vực tài chính, bất động sản).
- Thu nhập từ hoạt động dạy nghề dành riêng cho người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đối tượng tệ nạn xã hội.
- Thu nhập từ hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
- Thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao theo quy định.
- Một số khoản thu nhập khác theo quy định của Chính phủ.
Việc miễn thuế nhằm khuyến khích các hoạt động có ý nghĩa xã hội, hỗ trợ đối tượng yếu thế và thúc đẩy nghiên cứu, phát triển.

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật 2025
Đây là điểm thay đổi lớn nhất của Luật Thuế TNDN 2025. Theo Điều 10, thuế suất được quy định như sau:
Thuế suất phổ thông 20%
Áp dụng đối với hầu hết doanh nghiệp, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2, 3, 4 và đối tượng được ưu đãi theo Điều 13.
Thuế suất 15%
Áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng. Doanh thu làm căn cứ là tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề.
Thuế suất 17%
Áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng. Cũng dựa trên doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề.
Lưu ý quan trọng: Mức thuế suất 15% và 17% không áp dụng đối với doanh nghiệp là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không đáp ứng điều kiện doanh thu. Ngoài ra, các khoản thu nhập từ chuyển nhượng vốn, bất động sản, dự án đầu tư, quyền khai thác khoáng sản thường vẫn áp dụng thuế suất 20% hoặc mức riêng.
Thuế suất đặc biệt
- Hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí: từ 25% đến 50%, do Thủ tướng Chính phủ quyết định theo từng hợp đồng.
- Hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên quý hiếm (bạch kim, vàng, bạc, thiếc, wonfram, antimoan, đá quý, đất hiếm...): 50%. Nếu từ 70% diện tích mỏ trở lên ở địa bàn đặc biệt khó khăn thì thuế suất là 40%.
Chính sách phân tầng thuế suất này nhằm hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp nhỏ và vừa, giảm gánh nặng thuế cho các đơn vị có quy mô nhỏ, từ đó khuyến khích khởi nghiệp và phát triển kinh tế tư nhân.
Cách xác định thu nhập tính thuế và phương pháp tính thuế
Theo Điều 7 Luật Thuế TNDN 2025:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Thu nhập được miễn thuế + Các khoản lỗ được kết chuyển theo quy định
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu − Các khoản chi được trừ + Các khoản thu nhập khác (kể cả thu nhập nhận được ngoài Việt Nam)
Doanh nghiệp được kết chuyển lỗ trong thời hạn 5 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.
Phương pháp tính thuế chính là phương pháp doanh thu trừ chi phí. Đối với một số trường hợp đặc biệt (doanh nghiệp nước ngoài không xác định được chi phí) thì áp dụng tỷ lệ % trên doanh thu.
Kỳ tính thuế: Doanh nghiệp được lựa chọn năm dương lịch hoặc năm tài chính. Nếu chọn năm tài chính khác năm dương lịch thì phải thông báo với cơ quan thuế trước khi thực hiện.
Các khoản chi được trừ và không được trừ
Điều 9 Luật Thuế TNDN 2025 quy định chi tiết các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Nguyên tắc chung: Các khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; có hóa đơn, chứng từ hợp pháp; và đáp ứng điều kiện theo quy định thì được trừ.
Một số khoản chi không được trừ bao gồm: chi phí không có hóa đơn hợp pháp, chi phí vượt định mức, chi phí không liên quan đến hoạt động kinh doanh, tiền phạt vi phạm hành chính, chi phí lãi vay vượt quy định đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, v.v.
Doanh nghiệp cần lưu ý đặc biệt về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi từ mức nhất định trở lên theo quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn.
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp
Luật 2025 quy định rõ nguyên tắc và đối tượng được hưởng ưu đãi tại Điều 12 và Điều 13. Ưu đãi bao gồm:
- Áp dụng thuế suất ưu đãi (thấp hơn mức phổ thông) trong một số năm.
- Miễn thuế, giảm thuế trong một số năm.
- Ưu đãi đối với dự án đầu tư mới, dự án mở rộng.
Ngành nghề ưu đãi bao gồm: ứng dụng công nghệ cao, sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin trọng điểm, an toàn thông tin mạng, nghiên cứu và phát triển, sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giáo dục, y tế, môi trường, v.v.
Địa bàn ưu đãi: địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung.
Doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ điều kiện để được hưởng đúng ưu đãi và thực hiện thủ tục đăng ký ưu đãi theo quy định.
Thời hạn kê khai, tạm nộp và quyết toán thuế TNDN
Doanh nghiệp phải tạm nộp thuế TNDN theo quý. Số thuế tạm nộp được xác định dựa trên kết quả sản xuất kinh doanh thực tế của quý hoặc theo tỷ lệ trên doanh thu nếu áp dụng phương pháp tỷ lệ.
Quyết toán thuế TNDN năm: Doanh nghiệp lập và gửi hồ sơ khai quyết toán chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính. Hồ sơ nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gdt.gov.vn).
Trường hợp giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, tổ chức lại doanh nghiệp thì phải quyết toán đến thời điểm đó.
Một số lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp năm 2025 – 2026
Thứ nhất, cập nhật ngay các quy định mới của Luật 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP để áp dụng đúng từ kỳ tính thuế 2025.
Thứ hai, xác định chính xác tổng doanh thu năm trước liền kề để áp dụng đúng thuế suất 15% hoặc 17% nếu đủ điều kiện.
Thứ ba, rà soát các khoản thu nhập khác và thu nhập miễn thuế để kê khai đầy đủ, tránh sai sót.
Thứ tư, lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt.
Thứ năm, đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, cần lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết và tuân thủ quy định về chi phí lãi vay được trừ.
Thứ sáu, theo dõi các chính sách giảm thuế tạm thời (nếu có) theo Nghị quyết của Quốc hội để được hưởng đúng quyền lợi.
Vai trò của dịch vụ kế toán – thuế chuyên nghiệp
Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế TNDN đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và cập nhật liên tục. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó khăn trong việc tự thực hiện. Việc thuê dịch vụ kế toán thuế trọn gói từ đơn vị chuyên nghiệp như Công ty ACC VINACO sẽ giúp doanh nghiệp:
- Đảm bảo kê khai, nộp thuế đúng hạn, đúng quy định.
- Tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp thông qua việc tận dụng ưu đãi và khoản chi được trừ.
- Giảm thiểu rủi ro bị ấn định thuế, phạt chậm nộp hoặc truy thu.
- Tiết kiệm thời gian và nguồn lực để tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.
- Được tư vấn cập nhật chính sách thuế mới nhất.
Công ty ACC VINACO với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, kế toán thuế và giấy phép con, đã đồng hành cùng hàng nghìn doanh nghiệp trên toàn quốc. Đội ngũ chuyên viên am hiểu sâu sắc các quy định pháp luật thuế hiện hành, sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu kê khai định kỳ đến quyết toán cuối năm và tư vấn tối ưu thuế.
Thuế thu nhập doanh nghiệp là nghĩa vụ bắt buộc đối với hầu hết các tổ chức có hoạt động sản xuất, kinh doanh phát sinh thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Từ ngày 01/10/2025, với Luật Thuế TNDN 2025, hệ thống thuế suất đã được phân tầng rõ ràng hơn để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời mở rộng đối tượng nộp thuế đối với hoạt động số và xuyên biên giới.
Doanh nghiệp cần nắm vững các quy định về đối tượng nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thuế suất, phương pháp tính thuế và ưu đãi để thực hiện đúng nghĩa vụ và tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Việc chủ động cập nhật kiến thức và sử dụng dịch vụ kế toán thuế chuyên nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định, minh bạch và phát triển bền vững.
Nguồn tham khảo
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 ngày 14/6/2025 của Quốc hội.
- Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.
- Thông tư số 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành.
- Website chính thức của Tổng cục Thuế: gdt.gov.vn
- Cổng thông tin điện tử Chính phủ: chinhphu.vn và xaydungchinhsach.chinhphu.vn
- Thư viện Pháp luật: thuvienphapluat.vn
- Các công văn hướng dẫn của Cục Thuế và Tổng cục Thuế liên quan đến quyết toán thuế TNDN năm 2025.