Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc gồm những gì? - Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là một trong những quyền lợi quan trọng giúp người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) giảm bớt gánh nặng tài chính. Để được hưởng khoản giảm trừ này, việc chuẩn bị đúng và đầy đủ hồ sơ đăng ký người phụ thuộc là bước then chốt. Nhiều cá nhân vẫn còn băn khoăn về thành phần hồ sơ cụ thể, điều kiện áp dụng và thủ tục thực hiện theo quy định hiện hành.

Người phụ thuộc là gì và ai được đăng ký giảm trừ gia cảnh?
Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi các Thông tư liên quan), người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và đáp ứng các điều kiện cụ thể do pháp luật quy định. Việc đăng ký người phụ thuộc cho phép người nộp thuế được giảm trừ một khoản tiền nhất định vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN.
Các đối tượng được xác định là người phụ thuộc bao gồm:
- Con đẻ, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú, con riêng của vợ hoặc chồng.
- Vợ hoặc chồng của người nộp thuế.
- Cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp.
- Các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng (anh chị em ruột, ông bà, cô dì chú bác, cháu ruột và một số trường hợp khác theo quy định).
Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế trong cùng một thời điểm. Người nộp thuế phải đã được cấp mã số thuế thì mới được đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc.

Điều kiện chung để được tính là người phụ thuộc
Đối với con dưới 18 tuổi: Không cần chứng minh thu nhập. Chỉ cần đáp ứng độ tuổi (tính theo tháng đủ).
Đối với con từ đủ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động: Cần giấy xác nhận khuyết tật theo quy định pháp luật về người khuyết tật.
Đối với con đang theo học (đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề hoặc phổ thông): Phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá mức quy định (mức này đã được điều chỉnh theo các văn bản mới).
Đối với vợ/chồng, cha mẹ và các đối tượng khác: Phải đáp ứng điều kiện về khả năng lao động và mức thu nhập. Cụ thể, nếu còn trong độ tuổi lao động thì phải bị khuyết tật hoặc không có khả năng lao động và thu nhập bình quân tháng không vượt quá mức quy định. Nếu ngoài độ tuổi lao động thì chỉ cần thu nhập không vượt quá mức cho phép.
Việc xác định chính xác đối tượng và điều kiện giúp tránh tình trạng hồ sơ bị từ chối hoặc phải điều chỉnh lại số thuế phải nộp sau này.
Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc gồm những gì theo từng đối tượng?
Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc được quy định chi tiết tại điểm g khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 79/2022/TT-BTC) và được hệ thống hóa rõ hơn theo từng nhóm đối tượng tại các văn bản hướng dẫn mới nhất như Thông tư 87/2026/TT-BTC. Dưới đây là thành phần hồ sơ cụ thể.
Hồ sơ đối với người phụ thuộc là con
Con dưới 18 tuổi:
- Bản chụp Giấy khai sinh của con.
- Bản chụp thẻ Căn cước hoặc Chứng minh nhân dân (nếu đã được cấp).
Con từ đủ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động:
- Bản chụp Giấy khai sinh.
- Bản chụp thẻ Căn cước (nếu có).
- Bản chụp Giấy xác nhận khuyết tật theo quy định của pháp luật về người khuyết tật hoặc giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự (nếu thuộc trường hợp này).
Con từ đủ 18 tuổi trở lên đang theo học:
- Bản chụp Giấy khai sinh.
- Bản chụp Thẻ sinh viên hoặc giấy xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang theo học tại các cơ sở giáo dục trong và ngoài nước (bao gồm cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 đối với học sinh lớp 12).
- Các giấy tờ chứng minh thu nhập (nếu có) để xác nhận mức thu nhập không vượt quá quy định.
Đối với con nuôi hoặc con riêng của vợ/chồng, ngoài các giấy tờ trên cần bổ sung Quyết định công nhận việc nuôi con nuôi hoặc Giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế để chứng minh mối quan hệ.

Hồ sơ đối với người phụ thuộc là vợ hoặc chồng
- Bản chụp thẻ Căn cước của vợ/chồng.
- Bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp chứng minh quan hệ vợ chồng (như Giấy xác nhận thông tin cư trú, Thông báo số định danh cá nhân).
- Nếu vợ/chồng còn trong độ tuổi lao động: Bổ sung giấy tờ chứng minh không có khả năng lao động (Giấy xác nhận khuyết tật hoặc hồ sơ bệnh án) và chứng từ chứng minh thu nhập (nếu có).
Hồ sơ đối với người phụ thuộc là cha mẹ
Cha đẻ, mẹ đẻ:
- Bản chụp thẻ Căn cước của cha, mẹ.
- Bản chụp Giấy khai sinh của người nộp thuế (để chứng minh mối quan hệ) hoặc Quyết định nhận cha, mẹ, con hoặc văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Cha nuôi, mẹ nuôi:
- Bản chụp thẻ Căn cước của cha mẹ nuôi.
- Bản chụp Quyết định công nhận/Giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi.
Cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng), cha dượng, mẹ kế:
- Bản chụp thẻ Căn cước của người phụ thuộc.
- Bản chụp Giấy khai sinh của vợ/chồng người nộp thuế.
- Bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế.
Trường hợp cha mẹ còn trong độ tuổi lao động cần bổ sung giấy tờ chứng minh không có khả năng lao động và thu nhập.
Hồ sơ đối với các cá nhân khác không nơi nương tựa
- Bản chụp thẻ Căn cước hoặc Giấy khai sinh của người phụ thuộc.
- Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu quy định (Mẫu 07/XN-NPT-TNCN hoặc mẫu tương ứng theo văn bản mới).
- Giấy tờ chứng minh mối quan hệ (Giấy khai sinh, sổ hộ khẩu cũ nếu còn hoặc giấy xác nhận của UBND cấp xã).
- Giấy xác nhận của UBND xã/phường nơi người phụ thuộc cư trú về việc người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng.
- Giấy tờ chứng minh không có khả năng lao động và thu nhập (nếu thuộc trường hợp trong độ tuổi lao động).
Từ năm 2026, nhiều thông tin được khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và định danh cá nhân, giúp giảm thiểu giấy tờ phải nộp trong một số trường hợp quan hệ rõ ràng như con, vợ chồng, cha mẹ ruột. Tuy nhiên, đối với các trường hợp cá nhân khác hoặc cần chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng, hồ sơ giấy vẫn bắt buộc.
Thành phần hồ sơ đăng ký tổng quát và mẫu biểu liên quan
Ngoài hồ sơ chứng minh theo từng đối tượng, hồ sơ đăng ký người phụ thuộc thường bao gồm:
- Bản đăng ký người phụ thuộc theo mẫu quy định (trước đây là Mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN ban hành kèm Thông tư 80/2021/TT-BTC, đã có cập nhật theo các Thông tư sửa đổi).
- Phụ lục bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng (Mẫu 07/XN-NPT-TNCN) trong trường hợp người phụ thuộc do người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.
- Trong trường hợp đăng ký thông qua tổ chức trả thu nhập: Phụ lục bảng tổng hợp đăng ký người phụ thuộc (Mẫu 07/THĐK-NPT-TNCN).
Theo các quy định mới từ năm 2026, thủ tục đăng ký người phụ thuộc có xu hướng được gộp vào thủ tục đăng ký thuế lần đầu hoặc thay đổi thông tin đăng ký thuế. Một số mẫu biểu cũ có thể được bãi bỏ hoặc thay thế để đơn giản hóa. Người nộp thuế nên kiểm tra mẫu mới nhất trên cổng thông tin của Tổng cục Thuế trước khi nộp.

Lưu ý về bản chụp và hình thức nộp hồ sơ
Các giấy tờ chứng minh thường nộp dưới dạng bản chụp (bản sao). Khi nộp qua cổng dịch vụ công điện tử, hồ sơ được scan hoặc chụp ảnh rõ nét, đầy đủ thông tin. Hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Thời hạn nộp hồ sơ chứng minh thường là trong vòng 03 tháng kể từ ngày nộp tờ khai đăng ký người phụ thuộc. Quá thời hạn mà không nộp đủ hồ sơ, người nộp thuế sẽ không được giảm trừ và phải điều chỉnh lại số thuế.
Cách thức đăng ký người phụ thuộc
Hiện nay có hai cách chính để đăng ký:
Đăng ký thông qua tổ chức, cá nhân trả thu nhập
Người lao động nộp hồ sơ cho đơn vị chi trả lương. Đơn vị tổng hợp và nộp cho cơ quan thuế quản lý. Đây là cách phổ biến và thuận tiện đối với người làm công ăn lương.
Hồ sơ người lao động cần nộp cho công ty gồm bản đăng ký và hồ sơ chứng minh. Công ty lưu một bản và nộp một bản kèm bảng tổng hợp cho cơ quan thuế.

Cá nhân tự đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế
Áp dụng khi không ủy quyền cho đơn vị chi trả hoặc có thu nhập từ nhiều nguồn. Cá nhân nộp hồ sơ tại Chi cục Thuế nơi cư trú hoặc qua cổng dịch vụ công của Tổng cục Thuế (dichvucong.gdt.gov.vn).
Quy trình online thường bao gồm: Đăng nhập tài khoản thuế điện tử hoặc tài khoản định danh điện tử, chọn thủ tục đăng ký/thay đổi thông tin người phụ thuộc, khai báo thông tin và đính kèm file hồ sơ chứng minh, ký số và gửi.
Từ năm 2026, việc tích hợp với dữ liệu dân cư giúp hệ thống tự động kiểm tra một số thông tin quan hệ, giảm thời gian xử lý.
Thời điểm được tính giảm trừ và mức giảm trừ gia cảnh
Người nộp thuế được tạm tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc kể từ tháng đăng ký. Khi quyết toán thuế cuối năm, cơ quan thuế sẽ kiểm tra lại điều kiện thực tế.
Mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế và cho mỗi người phụ thuộc đã được nâng lên so với giai đoạn trước. Người nộp thuế cần theo dõi thông báo chính thức để áp dụng đúng mức mới nhất.
Mỗi người phụ thuộc chỉ được một người nộp thuế đăng ký. Trường hợp nhiều người cùng nuôi dưỡng một người phụ thuộc thì phải thỏa thuận hoặc theo quy định ưu tiên.
Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị hồ sơ đăng ký người phụ thuộc
- Kiểm tra kỹ thông tin trên giấy tờ: Họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh phải khớp với dữ liệu dân cư.
- Đối với con đang học: Giấy xác nhận học tập nên xin mới hàng năm nếu cần gia hạn.
- Trường hợp thay đổi thông tin người phụ thuộc (thay đổi địa chỉ, kết thúc việc học, qua đời…): Phải thực hiện thủ tục điều chỉnh kịp thời.
- Không khai báo sai sự thật: Việc kê khai gian dối có thể bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính.
- Lưu giữ bản gốc và bản chụp hồ sơ để đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Theo dõi các thay đổi pháp lý: Quy định về hồ sơ và thủ tục có thể được sửa đổi để phù hợp với chuyển đổi số.
Nhiều trường hợp hồ sơ bị trả lại do thiếu giấy tờ chứng minh thu nhập hoặc mối quan hệ không rõ ràng. Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo quyền lợi.
Câu hỏi thường gặp về hồ sơ đăng ký người phụ thuộc
Cha mẹ có lương hưu có được đăng ký người phụ thuộc không?
Có, nếu tổng thu nhập bình quân tháng từ tất cả các nguồn (bao gồm lương hưu) không vượt quá mức quy định và đáp ứng các điều kiện khác về khả năng lao động (nếu còn trong độ tuổi).
Con riêng của vợ/chồng có được đăng ký không?
Có, nếu đáp ứng điều kiện về độ tuổi, học tập hoặc khuyết tật và có giấy tờ chứng minh mối quan hệ (Giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế).
Đăng ký online có cần nộp bản giấy không?
Trong hầu hết trường hợp, hồ sơ điện tử đủ điều kiện. Tuy nhiên, cơ quan thuế có quyền yêu cầu bổ sung bản giấy hoặc xác minh khi cần thiết.
Thời hạn nộp hồ sơ chứng minh là bao lâu?
Thường trong vòng 03 tháng kể từ ngày đăng ký. Quá hạn có thể mất quyền giảm trừ trong năm đó.
Có giới hạn số lượng người phụ thuộc được đăng ký không?
Không có giới hạn về số lượng, miễn là đáp ứng điều kiện và mỗi người phụ thuộc chỉ được một người nộp thuế đăng ký.
Lợi ích của việc đăng ký đúng và đầy đủ hồ sơ người phụ thuộc
Việc đăng ký chính xác giúp người nộp thuế được giảm trừ đúng mức, tránh bị truy thu và xử phạt sau này. Đồng thời, mã số thuế của người phụ thuộc được cấp và quản lý thống nhất, hỗ trợ các thủ tục hành chính khác liên quan đến thuế và bảo hiểm.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc đăng ký sớm và cập nhật thông tin trên hệ thống còn giúp người nộp thuế dễ dàng theo dõi quyền lợi qua ứng dụng định danh điện tử và cổng dịch vụ công.
Đối với doanh nghiệp, việc hỗ trợ người lao động đăng ký người phụ thuộc đúng quy định góp phần tăng sự hài lòng và tuân thủ pháp luật thuế.
Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc gồm những gì phụ thuộc vào từng đối tượng cụ thể: con, vợ/chồng, cha mẹ hoặc cá nhân khác. Thành phần cơ bản bao gồm giấy tờ chứng minh mối quan hệ (Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, thẻ Căn cước) và giấy tờ chứng minh điều kiện (khuyết tật, đang học, thu nhập, nghĩa vụ nuôi dưỡng). Từ năm 2026, quy định được hệ thống hóa rõ ràng hơn theo từng nhóm và tích hợp dữ liệu điện tử, giúp giảm bớt giấy tờ trong nhiều trường hợp.
Để đảm bảo quyền lợi, người nộp thuế nên chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác và thực hiện đúng thời hạn. Nếu gặp khó khăn trong việc xác định đối tượng hoặc chuẩn bị giấy tờ, có thể tham khảo hỗ trợ từ các đơn vị chuyên về dịch vụ kế toán – thuế uy tín.
Công ty ACC VINACO luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn và thực hiện các thủ tục liên quan đến đăng ký, thay đổi thông tin người phụ thuộc, giúp khách hàng tối ưu hóa nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp và hiệu quả.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 111/2013/TT-BTC ngày 15/8/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân (đã được sửa đổi, bổ sung).
- Thông tư 79/2022/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 111/2013/TT-BTC.
- Thông tư 80/2021/TT-BTC và các Thông tư sửa đổi, bổ sung liên quan đến mẫu biểu quản lý thuế.
- Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết hồ sơ chứng minh người phụ thuộc (hiệu lực từ 01/7/2026).
- Nghị định và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân cập nhật.
- Công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế và Cục Thuế các địa phương về đăng ký người phụ thuộc.
- Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn) và Cổng dịch vụ công quốc gia.