Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) luôn là một trong những nghĩa vụ thuế trọng yếu nhất đối với mọi doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. Việc xác định chính xác các khoản chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu số thuế phải nộp một cách hoàn toàn hợp pháp mà còn hạn chế tối đa rủi ro bị cơ quan thuế truy thu, phạt hành chính và tính lãi chậm nộp. Từ ngày 01 tháng 10 năm 2025, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 chính thức có hiệu lực và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025, cùng với Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết, đã mang đến nhiều thay đổi quan trọng về điều kiện chi phí được trừ.
Điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN của ACC VINACO cung cấp hướng dẫn toàn diện, cập nhật nhất về điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Tổng quan về chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
Chi phí được trừ, còn được gọi là chi phí hợp lý hoặc chi phí hợp lệ, là những khoản chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật và được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Đây là yếu tố quyết định trực tiếp đến số thuế phải nộp của doanh nghiệp.

Công thức cơ bản để xác định thu nhập chịu thuế được quy định như sau:
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu – Chi phí được trừ + Các khoản thu nhập khác.
Việc xác định đúng chi phí được trừ giúp giảm thu nhập chịu thuế, từ đó giảm số thuế TNDN phải nộp. Ngược lại, nếu doanh nghiệp ghi nhận sai các khoản chi phí không được trừ, cơ quan thuế sẽ điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế khi thực hiện thanh tra, kiểm tra thuế. Hệ quả là doanh nghiệp phải nộp bổ sung thuế, bị phạt vi phạm hành chính về thuế và chịu lãi chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Theo quy định cũ tại Thông tư 96/2015/TT-BTC và các văn bản liên quan, điều kiện cơ bản gồm ba yếu tố chính: chi phí thực tế liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có hóa đơn chứng từ hợp pháp, và thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên. Quy định mới từ Luật 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP giữ nguyên khung ba điều kiện nhưng điều chỉnh ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt xuống còn 5 triệu đồng, đồng thời mở rộng một số khoản chi đặc thù được trừ, đặc biệt là chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D).
ACC VINACO khuyến nghị mạnh mẽ rằng doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ quy trình ghi nhận chi phí ngay từ đầu kỳ tính thuế để đảm bảo tuân thủ. Việc chủ động rà soát giúp phát hiện sớm các khoản chi có nguy cơ bị loại trừ, từ đó điều chỉnh kịp thời trước khi lập tờ khai quyết toán thuế.
Căn cứ pháp lý mới nhất về điều kiện chi phí được trừ
Căn cứ pháp lý chính hiện hành bao gồm các văn bản sau:
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 10 năm 2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Điều 9 của Luật quy định cụ thể về các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Trong đó, Điều 9 và Điều 10 hướng dẫn chi tiết điều kiện chi phí được trừ và danh mục chi phí không được trừ.
- Các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, điển hình như Thông tư 20/2026/TT-BTC và các văn bản liên quan, quy định cụ thể về hồ sơ chứng từ đối với từng loại chi phí.
Theo khoản 1 Điều 9 Luật 67/2025/QH15 và Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được trừ các khoản chi khi xác định thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng đủ các điều kiện quy định, trừ các khoản chi thuộc danh mục không được trừ tại khoản 2 Điều 9 Luật và Điều 10 Nghị định.
Việc hiểu rõ căn cứ pháp lý giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi ghi nhận chi phí và sẵn sàng giải trình với cơ quan thuế khi được yêu cầu. ACC VINACO thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn mới nhất để hỗ trợ khách hàng áp dụng chính xác.

Ba điều kiện cốt lõi để chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
Để một khoản chi được chấp nhận là chi phí được trừ, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời cả ba điều kiện sau đây. Việc thiếu bất kỳ điều kiện nào cũng dẫn đến việc khoản chi đó bị loại khỏi chi phí được trừ.
Điều kiện 1: Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh
Đây là điều kiện mang tính bản chất nhất. Khoản chi phải thực sự phát sinh trong kỳ tính thuế và phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp cho hoạt động tạo ra doanh thu, duy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Quy định mới mở rộng rõ ràng hơn so với trước đây. Cụ thể, khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bao gồm cả khoản chi phí bổ sung được trừ theo tỷ lệ phần trăm tính trên chi phí thực tế phát sinh trong kỳ tính thuế liên quan đến hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp.

Đối với chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định mức được trừ tối đa không quá 200% tính trên chi phí thực tế cho hoạt động này (không bao gồm một số khoản chi bị loại trừ riêng). Việc xác định phải đảm bảo sau khi áp dụng mức chi bổ sung, doanh nghiệp không bị lỗ. Việc xác định chi phí thực tế liên quan đến R&D thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ngoài ra, một số khoản chi đặc thù được coi là liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh bao gồm:
- Chi cho thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh, huấn luyện, hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ và phục vụ các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh khác theo quy định của pháp luật.
- Chi hỗ trợ phục vụ cho hoạt động của tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội trong doanh nghiệp.
- Chi cho hoạt động giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề nghiệp cho người lao động.
- Chi thực tế cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc.
- Các khoản tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa; tài trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh; làm nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa, nhà cho đối tượng chính sách; tài trợ theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
- Chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
- Một số khoản chi phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng chưa tương ứng với doanh thu phát sinh trong kỳ theo quy định của Chính phủ.
- Chi hỗ trợ xây dựng công trình công cộng đồng thời phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Chi phí liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính nhằm trung hòa carbon và net zero, giảm ô nhiễm môi trường, đồng thời liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Một số khoản đóng góp vào quỹ theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Doanh nghiệp cần chứng minh mối liên hệ giữa khoản chi và hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua hợp đồng, biên bản nghiệm thu, báo cáo sử dụng, quy chế nội bộ hoặc các chứng từ liên quan khác. Việc thiếu chứng minh này thường dẫn đến việc cơ quan thuế loại trừ chi phí khi kiểm tra.
Điều kiện 2: Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật
Mọi khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, hợp lệ theo quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ và kế toán. Hóa đơn điện tử là hình thức phổ biến hiện nay, phải đảm bảo đầy đủ thông tin về người bán, người mua, mặt hàng, số lượng, đơn giá, thành tiền, thuế suất và các thông tin bắt buộc khác.
Đối với một số trường hợp đặc thù không có hóa đơn, Nghị định 320/2025/NĐ-CP cho phép sử dụng bảng kê và chứng từ chi tiền. Cụ thể, đối với mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp; mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp; mua phế liệu của người thu nhặt; mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân; mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT, doanh nghiệp cần có:
- Chứng từ chi trả tiền theo quy định của pháp luật về kế toán.
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ký và chịu trách nhiệm.
- Nếu giá trị mua trong ngày từ 5 triệu đồng trở lên thì phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Việc lập bảng kê phải trung thực, chính xác. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp của bảng kê. Cơ quan thuế có quyền yêu cầu giải trình hoặc kiểm tra thực tế nếu nghi ngờ về tính trung thực của bảng kê.
Điều kiện 3: Khoản chi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với giá trị từ 5 triệu đồng trở lên
Đây là thay đổi đáng chú ý nhất so với quy định cũ. Trước đây, ngưỡng là 20 triệu đồng (đã bao gồm thuế GTGT). Từ kỳ tính thuế năm 2025 theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm ủy nhiệm chi, séc, thẻ ngân hàng, chuyển khoản, thanh toán qua ví điện tử được pháp luật công nhận hoặc các hình thức khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Một số trường hợp đặc biệt được xem xét linh hoạt. Ví dụ, nếu cá nhân đi công tác và thanh toán bằng thẻ cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp vẫn được chấp nhận nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và chứng minh đây là chi phí của doanh nghiệp theo quy định cụ thể về công tác phí.
Lưu ý quan trọng: nếu đến thời điểm ghi nhận chi phí chưa thanh toán nhưng đã có hóa đơn và các chứng từ liên quan, doanh nghiệp vẫn được trừ tạm thời, sau đó phải đảm bảo thanh toán đúng quy định khi thực hiện thanh toán thực tế.
Các khoản chi phí phổ biến được trừ và điều kiện áp dụng cụ thể
Ngoài ba điều kiện chung, một số nhóm chi phí phổ biến cần lưu ý điều kiện riêng để đảm bảo được chấp nhận khi quyết toán thuế.

Chi phí tiền lương, tiền công, tiền thưởng
Chi phí tiền lương, tiền công, tiền thưởng được trừ nếu thực tế chi trả, có hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận lao động, bảng lương, chứng từ thanh toán và được ghi nhận rõ trong quy chế hoặc thỏa ước lao động tập thể. Không được trừ nếu hạch toán nhưng không chi trả, hoặc chưa chi trước thời điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế, trừ trường hợp trích lập quỹ dự phòng lương đúng quy định, tối đa 17% quỹ lương thực hiện và không làm doanh nghiệp bị lỗ.
Doanh nghiệp cần lưu ý rằng các khoản phụ cấp, trợ cấp phải được quy định rõ trong hợp đồng hoặc quy chế nội bộ thì mới được trừ. Việc chi trả không đúng quy định hoặc thiếu chứng từ sẽ dẫn đến việc bị loại trừ.
Chi phí công tác phí
Chi phụ cấp, đi lại, thuê chỗ ở cho người lao động đi công tác được trừ nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Trường hợp thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên bằng thẻ cá nhân vẫn được chấp nhận nếu đáp ứng điều kiện chứng minh đây là chi phí của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế công tác phí rõ ràng, quy định mức chi, điều kiện được hưởng và quy trình hoàn ứng để thuận tiện cho việc kiểm soát và giải trình.
Chi phí khấu hao tài sản cố định
Chi phí khấu hao tài sản cố định được trừ nếu tài sản phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, được theo dõi trên sổ sách kế toán, khấu hao đúng quy định về thời gian và phương pháp. Tài sản cố định phục vụ người lao động như nhà nghỉ giữa ca, nhà ăn, nhà vệ sinh, phòng y tế, thư viện, nhà trẻ, khu thể thao cũng được khấu hao nếu đáp ứng điều kiện.
Doanh nghiệp cần đảm bảo nguyên giá tài sản được xác định đúng, thời gian khấu hao phù hợp với quy định và không khấu hao đối với tài sản không phục vụ sản xuất kinh doanh.
Chi phí lãi vay
Chi phí lãi vay được trừ trong hạn mức theo quy định về giao dịch liên kết và quy định chung về lãi vay. Không được trừ phần lãi vay tương ứng với vốn điều lệ còn thiếu hoặc vượt mức cho phép theo quy định.
Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, việc xác định chi phí lãi vay được trừ cần tuân thủ quy định về tỷ lệ vốn chủ sở hữu và lãi suất thị trường.
Chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) và chuyển đổi số
Đây là điểm mới tích cực của quy định năm 2025. Doanh nghiệp được trừ tối đa 200% chi phí thực tế cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, tạo động lực mạnh mẽ cho đầu tư vào đổi mới sáng tạo. Việc áp dụng mức 200% phải đảm bảo doanh nghiệp không bị lỗ sau khi trừ.
Chi phí chuyển đổi số cũng được khuyến khích và xem xét trong nhóm chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh nếu đáp ứng điều kiện chứng từ và thanh toán.
Các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN
Theo khoản 2 Điều 9 Luật 67/2025/QH15 và Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, các khoản chi không được trừ bao gồm:
- Khoản chi không đáp ứng đủ ba điều kiện nêu trên.
- Tiền phạt do vi phạm hành chính.
- Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác.
- Phần chi vượt mức quy định đối với chi phí quản lý do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ, chi phí thuê quản lý một số ngành đặc thù, chi trả lãi tiền vay trong giao dịch liên kết, chi có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động vượt mức, khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí bổ sung vượt mức.
- Chi phí liên quan đến tài sản không phục vụ sản xuất kinh doanh, trừ một số ngoại lệ.
- Các khoản chi khác theo danh mục cụ thể tại Nghị định.
Doanh nghiệp cần rà soát kỹ danh mục này để loại trừ ngay từ khi ghi nhận sổ sách. Việc ghi nhận nhầm các khoản chi không được trừ sẽ dẫn đến việc điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế khi cơ quan thuế kiểm tra.
So sánh quy định cũ và quy định mới từ ngày 01 tháng 10 năm 2025
Quy định cũ tại Thông tư 96/2015/TT-BTC quy định ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt là 20 triệu đồng, chi phí R&D chỉ được trừ theo chi phí thực tế, danh mục chi đặc thù hạn chế hơn.
Quy định mới điều chỉnh ngưỡng giảm xuống 5 triệu đồng, chi phí R&D được trừ tối đa 200%, mở rộng nhiều khoản chi liên quan đến quốc phòng, đào tạo, tài trợ, giảm phát thải, chuyển đổi số, đồng thời làm rõ hơn hồ sơ đối với mua hàng không hóa đơn.
Thay đổi này vừa siết chặt quản lý dòng tiền, vừa khuyến khích đầu tư vào khoa học công nghệ và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật để tận dụng các ưu đãi mới và tránh rủi ro từ việc áp dụng sai ngưỡng thanh toán.
Hướng dẫn thực tiễn để doanh nghiệp áp dụng đúng
Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế tài chính nội bộ rõ ràng về phê duyệt chi phí, thanh toán và lưu trữ chứng từ. Việc sử dụng phần mềm kế toán kết nối hóa đơn điện tử giúp kiểm soát tự động các điều kiện về hóa đơn và thanh toán.
Định kỳ rà soát các khoản chi lớn trước khi kết thúc kỳ tính thuế là biện pháp hiệu quả để phát hiện sớm các vấn đề. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ gốc và bản điện tử để phục vụ thanh tra, kiểm tra thuế.
Đối với chi phí R&D, cần có đề án, báo cáo nghiên cứu, chứng từ chi tiết theo quy định pháp luật khoa học công nghệ. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tự tin khi áp dụng mức trừ 200%.
ACC VINACO khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện kiểm tra chéo giữa bộ phận kế toán, bộ phận mua hàng và bộ phận thanh toán để đảm bảo mọi khoản chi đều đáp ứng đủ ba điều kiện trước khi ghi nhận vào sổ sách.
Vai trò của ACC VINACO trong việc hỗ trợ doanh nghiệp
Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn ACC Việt Nam với đội ngũ chuyên gia kế toán, thuế và pháp lý giàu kinh nghiệm cung cấp dịch vụ tư vấn thuế TNDN toàn diện. Các dịch vụ bao gồm rà soát chi phí được trừ, lập tờ khai quyết toán, hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế, tối ưu hóa cấu trúc chi phí hợp pháp và đào tạo nội bộ cho kế toán doanh nghiệp.
Chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu xây dựng quy trình đến xử lý các vấn đề phát sinh khi kiểm tra thuế, giúp giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi ích hợp pháp. Với kinh nghiệm thực tiễn, ACC Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng đúng quy định mới về ngưỡng 5 triệu đồng và tận dụng ưu đãi chi phí R&D 200%.
Doanh nghiệp có thể liên hệ với chúng tôi để được tư vấn cụ thể theo đặc thù ngành nghề và quy mô hoạt động. Việc sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả quản trị thuế.
Câu hỏi thường gặp về điều kiện chi phí được trừ
Nhiều doanh nghiệp thắc mắc về trường hợp hóa đơn đã xuất nhưng chưa thanh toán. Theo quy định, doanh nghiệp vẫn được trừ tạm thời nếu có đầy đủ hóa đơn và chứng từ, nhưng phải hoàn tất thanh toán không dùng tiền mặt đúng hạn.
Đối với chi phí phát sinh trước khi có doanh thu, nếu chứng minh được liên quan đến hoạt động chuẩn bị sản xuất kinh doanh thì vẫn được xem xét. Chi phí liên quan đến tài sản chưa đưa vào sử dụng cần phân biệt rõ giữa chi phí đầu tư và chi phí hoạt động.
Chi phí của chi nhánh được trừ nếu đáp ứng đủ ba điều kiện và được hạch toán đúng theo quy định về cơ sở thường trú hoặc chi nhánh hạch toán độc lập. Mỗi trường hợp cần phân tích cụ thể dựa trên chứng từ và quy định hiện hành. ACC Việt Nam sẵn sàng tư vấn chi tiết theo tình hình thực tế của từng doanh nghiệp.
Việc nắm vững và áp dụng đúng điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN theo Luật 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, tối ưu nghĩa vụ thuế và phát triển bền vững. Ba điều kiện cốt lõi gồm thực tế liên quan đến sản xuất kinh doanh, đủ hóa đơn chứng từ, và thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng phải được thực hiện đồng bộ.
ACC VINACO cam kết hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật quy định mới nhất, xây dựng hệ thống kiểm soát chi phí hiệu quả và đồng hành trong mọi giai đoạn liên quan đến thuế TNDN. Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu và giải pháp phù hợp nhất với doanh nghiệp của bạn.
Nguồn tham khảo
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ.
- Các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính liên quan đến thuế TNDN năm 2025-2026.
- Các công văn hướng dẫn và tổng hợp của Tổng cục Thuế về chi phí được trừ.