Quy định mới về hóa đơn điện tử

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, hệ thống pháp lý về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử tại Việt Nam đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới với sự ra đời của Nghị định số 254/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 91/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hai văn bản này được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, thay thế toàn diện Nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi trước đó, đồng thời tạo hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch và phù hợp với xu hướng chuyển đổi số quốc gia.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

ACC VINACO nhận thấy rằng nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vẫn còn lúng túng trước hàng loạt thay đổi về đối tượng sử dụng, thời điểm lập hóa đơn, nội dung bắt buộc, quy trình đăng ký, xử lý sai sót và chế tài xử phạt. 

1. Bối cảnh ban hành và ý nghĩa của quy định mới về hóa đơn điện tử

Việc chuyển đổi hoàn toàn sang hóa đơn điện tử đã được triển khai mạnh mẽ từ năm 2022 theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Tuy nhiên, sau gần bốn năm áp dụng, thực tiễn phát sinh nhiều vấn đề mới liên quan đến thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, tài sản mã hóa, dịch vụ tài chính và nhu cầu kết nối dữ liệu thời gian thực giữa cơ quan thuế, hải quan, ngân hàng và doanh nghiệp.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được Quốc hội thông qua đã đặt ra yêu cầu xây dựng lại khung pháp lý về hóa đơn, chứng từ điện tử theo hướng hiện đại hơn. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định 254/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2026, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Cùng ngày, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật và Nghị định.

Mục tiêu chính của hệ thống quy định mới bao gồm: nâng cao tính minh bạch của hoạt động kinh tế; giảm thiểu gian lận thuế thông qua việc kiểm soát dữ liệu hóa đơn theo thời gian thực; mở rộng đối tượng áp dụng phù hợp với nền kinh tế số; đơn giản hóa thủ tục cho người nộp thuế đồng thời tăng cường trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử; và tạo nền tảng dữ liệu lớn phục vụ công tác quản lý thuế hiện đại.

ACC VINACO đánh giá đây là bước tiến quan trọng giúp Việt Nam tiệm cận với thông lệ quốc tế về hóa đơn điện tử, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường Việt Nam.

2. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP

2.1. Phạm vi điều chỉnh

Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về việc lập, quản lý, sử dụng hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử; nguyên tắc, điều kiện, trình tự, thủ tục đăng ký, sử dụng, xử lý hóa đơn điện tử đã lập; trách nhiệm của các bên liên quan; và các biện pháp tổ chức thực hiện.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

Nghị định không còn điều chỉnh các loại hóa đơn do cơ quan thuế đặt in hoặc tự in theo phương thức truyền thống vì Luật Quản lý thuế 2025 đã xác định hóa đơn điện tử là hình thức duy nhất được sử dụng trong hầu hết các trường hợp.

2.2. Đối tượng áp dụng

Đối tượng áp dụng bao gồm:

  • Tổ chức kinh tế, tổ chức khác bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
  • Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
  • Tổ chức, cá nhân mua hàng hóa, dịch vụ.
  • Tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử.
  • Cơ quan quản lý thuế và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
  • Nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số và các dịch vụ khác khi đăng ký tự nguyện sử dụng hóa đơn điện tử.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung một số đối tượng đặc thù được phép sử dụng hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế, bao gồm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, tài sản mã hóa và dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch các-bon. Việc mở rộng này nhằm tạo điều kiện linh hoạt cho các ngành nghề có đặc thù giao dịch số lượng lớn và yêu cầu bảo mật cao.

3. Các loại hóa đơn điện tử theo quy định mới

Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP phân loại hóa đơn điện tử thành các nhóm chính:

  • Hóa đơn giá trị gia tăng điện tử.
  • Hóa đơn bán hàng điện tử.
  • Hóa đơn thương mại điện tử (áp dụng cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ ra nước ngoài khi đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu điện tử đến cơ quan thuế).
  • Hóa đơn bán tài sản công.
  • Hóa đơn bán hàng dự trữ quốc gia.
  • Các loại hóa đơn khác như tem, vé, thẻ, phiếu thu và các chứng từ đặc thù khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định.

Ngoài ra, Nghị định làm rõ ba hình thức hóa đơn điện tử theo phương thức phát hành:

  • Hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
  • Hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế.
  • Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế.

Nguyên tắc chung là hầu hết tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, trừ các trường hợp được phép sử dụng hóa đơn không có mã hoặc hóa đơn từ máy tính tiền theo quy định cụ thể.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

4. Đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử có mã và không có mã

4.1. Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các trường hợp rủi ro cao về thuế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trừ các trường hợp được phép sử dụng hóa đơn không có mã.

Việc cấp mã của cơ quan thuế được thực hiện theo thời gian thực hoặc theo cơ chế cấp mã trước, giúp cơ quan thuế kiểm soát ngay từ khâu phát hành hóa đơn.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

4.2. Trường hợp được sử dụng hóa đơn điện tử không có mã

Nghị định bổ sung và làm rõ các đối tượng được phép sử dụng hóa đơn điện tử không có mã, bao gồm:

  • Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, tài sản mã hóa, dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch các-bon.
  • Một số tổ chức kinh tế đáp ứng điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin, khả năng truyền dữ liệu và được cơ quan thuế chấp thuận.

Việc cho phép sử dụng hóa đơn không có mã trong một số ngành nghề đặc thù giúp giảm áp lực kỹ thuật cho cả doanh nghiệp và hệ thống của cơ quan thuế, đồng thời vẫn đảm bảo việc truyền dữ liệu đầy đủ theo quy định.

4.3. Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

Đối với hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng (siêu thị, trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ vận tải hành khách, giải trí…), doanh nghiệp và hộ kinh doanh có doanh thu từ mức quy định trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Đặc điểm nổi bật của loại hóa đơn này là không bắt buộc phải có chữ ký số trong một số trường hợp, phù hợp với đặc thù giao dịch bán lẻ nhanh, đồng thời dữ liệu được chuyển tự động đến cơ quan thuế ngay sau khi lập.

5. Thời điểm lập hóa đơn điện tử theo quy định mới

Thời điểm lập hóa đơn là một trong những nội dung được quy định chi tiết và rõ ràng hơn tại Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP nhằm hạn chế tranh chấp và sai sót.

Quy định mới về hóa đơn điện tử

5.1. Bán hàng hóa

Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Quy định này khẳng định nguyên tắc ghi nhận theo thực tế phát sinh quyền sở hữu chứ không phụ thuộc vào dòng tiền.

5.2. Cung cấp dịch vụ

Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ. Trường hợp thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì lập hóa đơn tại thời điểm thu tiền (trừ tiền đặt cọc theo hợp đồng).

5.3. Xuất khẩu hàng hóa

Đối với hàng hóa xuất khẩu (bao gồm cả gia công xuất khẩu), thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan theo quy định của pháp luật hải quan.

5.4. Các trường hợp đặc thù khác

Nghị định và Thông tư hướng dẫn thêm các trường hợp bán hàng trả góp, bán hàng theo giai đoạn, cung cấp dịch vụ theo hợp đồng dài hạn, hoạt động xây dựng, lắp đặt… với nguyên tắc bám sát thời điểm nghiệm thu, bàn giao hoặc ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán và pháp luật thuế.

ACC VINACO khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng về thời điểm lập hóa đơn cho từng loại hình kinh doanh để tránh bị xử phạt do xuất hóa đơn sai thời điểm.

6. Nội dung bắt buộc trên hóa đơn điện tử

Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Phụ lục kèm theo quy định chi tiết nội dung bắt buộc của hóa đơn điện tử. Một số điểm mới đáng chú ý bao gồm:

  • Tên hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn, số hóa đơn.
  • Tên, địa chỉ, mã số thuế của người bán. Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh thì phải thể hiện rõ tên, mã và địa chỉ từng địa điểm. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải ghi rõ mã và địa chỉ từng cửa hàng do cơ quan có thẩm quyền cấp.
  • Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách hoặc số định danh cá nhân của người mua. Trường hợp người mua là cá nhân không cung cấp thông tin thì được phép ghi “Người mua không lấy hóa đơn” hoặc “Bán cho người tiêu dùng cuối cùng” trong một số ngành nghề đặc thù như siêu thị, rạp chiếu phim.
  • Tên hàng hóa, dịch vụ; đơn vị tính; số lượng; đơn giá; thành tiền chưa có thuế giá trị gia tăng; thuế suất; tổng số tiền thuế; tổng tiền thanh toán.
  • Chữ ký số của người bán (trừ một số trường hợp hóa đơn từ máy tính tiền).
  • Thời điểm lập hóa đơn.
  • Mã của cơ quan thuế (đối với hóa đơn có mã).

Định dạng dữ liệu hóa đơn điện tử bắt buộc sử dụng ngôn ngữ XML, bao gồm thành phần dữ liệu nghiệp vụ và thành phần dữ liệu chữ ký số, nhằm đảm bảo khả năng chia sẻ và xử lý tự động giữa các hệ thống.

7. Đăng ký và thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử

Theo Thông tư 91/2026/TT-BTC, việc đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử được thực hiện trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế. Người nộp thuế phải kê khai đầy đủ thông tin về phương thức sử dụng (có mã, không có mã, từ máy tính tiền), tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử (nếu có) và các thông tin liên quan khác.

Khi có thay đổi thông tin đăng ký (trừ trường hợp ngừng hoặc tạm ngừng sử dụng), người nộp thuế phải thực hiện thủ tục thay đổi. Một số trường hợp thay đổi quan trọng yêu cầu xác thực sinh trắc học để nâng cao mức độ bảo mật và chống giả mạo.

ACC VINACO hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện toàn bộ quy trình đăng ký, thay đổi thông tin và kết nối với các nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử uy tín, đảm bảo tuân thủ đúng quy định và vận hành ổn định.

8. Xử lý hóa đơn điện tử đã lập bị sai sót

Quy định về xử lý hóa đơn sai sót được siết chặt và làm rõ hơn so với trước đây. Tùy theo mức độ và thời điểm phát hiện sai sót, người bán phải lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế theo đúng trình tự quy định.

Nguyên tắc chung là không được xóa bỏ dữ liệu hóa đơn đã lập và đã gửi đến cơ quan thuế. Mọi điều chỉnh đều phải được ghi nhận và truyền dữ liệu bổ sung để đảm bảo tính toàn vẹn của hệ thống.

Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ trước khi phát hành hóa đơn để hạn chế sai sót, đồng thời đào tạo nhân viên kế toán nắm vững các bước xử lý khi phát hiện lỗi.

9. Các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử

Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, bao gồm một số hoạt động đặc thù như bán hàng hóa, dịch vụ cho cá nhân không kinh doanh với giá trị nhỏ theo mức quy định, một số hoạt động của tổ chức không vì mục đích lợi nhuận trong một số trường hợp cụ thể, và các trường hợp khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định.

Tuy nhiên, phạm vi các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử đã được thu hẹp đáng kể so với trước đây, thể hiện xu hướng khuyến khích và tiến tới bắt buộc hóa việc sử dụng hóa đơn điện tử trên diện rộng.

10. Trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử

Tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử phải đáp ứng các điều kiện về hạ tầng công nghệ, bảo mật dữ liệu, khả năng kết nối với hệ thống của cơ quan thuế và có trách nhiệm lưu trữ, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu hóa đơn theo quy định.

Việc lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ uy tín có vai trò quan trọng đối với sự ổn định hoạt động của doanh nghiệp. ACC VINACO luôn tư vấn và hỗ trợ khách hàng kết nối với các đối tác đã được cơ quan thuế chấp thuận, có kinh nghiệm triển khai quy mô lớn.

11. Chế tài xử phạt liên quan đến hóa đơn điện tử

Hành vi vi phạm quy định về hóa đơn điện tử có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Các hành vi phổ biến bị xử phạt bao gồm: lập hóa đơn sai thời điểm, lập hóa đơn không đúng nội dung, không lập hóa đơn khi bán hàng, sử dụng hóa đơn không hợp pháp, không truyền dữ liệu hóa đơn đúng hạn…

Mức phạt có thể rất nặng, đồng thời doanh nghiệp còn có nguy cơ bị ấn định thuế, không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào và bị xếp vào nhóm rủi ro cao về thuế.

Do đó, việc tuân thủ quy định mới không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là biện pháp bảo vệ quyền lợi tài chính và uy tín của doanh nghiệp.

12. Lợi ích khi tuân thủ quy định mới về hóa đơn điện tử

Việc áp dụng đúng quy định mới mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

  • Giảm chi phí in ấn, lưu trữ và vận chuyển hóa đơn giấy.
  • Tăng tốc độ xử lý giao dịch và đối soát công nợ.
  • Nâng cao tính minh bạch, tạo niềm tin với đối tác và cơ quan quản lý.
  • Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc số hóa toàn bộ quy trình kế toán – tài chính.
  • Giảm rủi ro bị thanh tra, kiểm tra thuế đột xuất do dữ liệu đã được truyền đầy đủ và kịp thời.

13. Giải pháp hỗ trợ từ ACC VINACO

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và pháp lý doanh nghiệp, ACC VINACO cung cấp trọn gói các dịch vụ liên quan đến hóa đơn điện tử:

  • Tư vấn lựa chọn loại hình hóa đơn điện tử phù hợp với đặc thù kinh doanh.
  • Hỗ trợ đăng ký, thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.
  • Kết nối và triển khai phần mềm hóa đơn điện tử từ các nhà cung cấp uy tín.
  • Đào tạo nhân viên kế toán về quy trình lập, điều chỉnh, hủy và lưu trữ hóa đơn điện tử theo quy định mới.
  • Rà soát, kiểm tra tính tuân thủ hóa đơn điện tử định kỳ và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh với cơ quan thuế.
  • Tư vấn giải pháp tích hợp hóa đơn điện tử với phần mềm kế toán, hệ thống bán hàng và ERP.

Đội ngũ chuyên gia của ACC Việt Nam luôn cập nhật kịp thời các văn bản hướng dẫn mới nhất từ Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính để đảm bảo tư vấn chính xác, sát thực tiễn.

14. Một số lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển tiếp

Mặc dù Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC đã có hiệu lực từ 01/07/2026, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:

  • Rà soát lại toàn bộ quy trình xuất hóa đơn hiện tại để điều chỉnh cho phù hợp với quy định mới về thời điểm và nội dung.
  • Kiểm tra lại thông tin đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử và cập nhật nếu có thay đổi.
  • Đảm bảo hệ thống công nghệ thông tin và chữ ký số còn hiệu lực, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
  • Xây dựng quy chế nội bộ về quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử.
  • Theo dõi sát sao các công văn hướng dẫn của Cục Thuế địa phương và Tổng cục Thuế.

Việc chủ động chuẩn bị sẽ giúp doanh nghiệp tránh gián đoạn hoạt động và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

15. Kết luận

Quy định mới về hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống quản lý thuế Việt Nam trong kỷ nguyên số. Việc nắm vững và tuân thủ đúng các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ pháp lý mà còn tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động kinh doanh minh bạch, hiệu quả và bền vững.

ACC VINACO cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình chuyển đổi và vận hành hóa đơn điện tử theo quy định mới. Mọi nhu cầu tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.

Nguồn tham khảo

  • Nghị định số 254/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.
  • Thông tư số 91/2026/TT-BTC ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Bộ Tài chính quy định một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
  • Công văn số 4831/CT-CS ngày 15 tháng 7 năm 2026 của Cục Thuế giới thiệu nội dung mới của Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC.
  • Các tài liệu hướng dẫn trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính.
  • Phân tích chuyên sâu từ các tổ chức tư vấn thuế quốc tế hoạt động tại Việt Nam.
NHẬN TƯ VẤN Quy định mới về hóa đơn điện tử
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP