Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì? - Trong hoạt động kinh doanh hiện đại, các doanh nghiệp có quan hệ liên kết ngày càng phổ biến. Việc xác định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc độc lập trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp được thực hiện đúng. Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết chính là công cụ pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp chứng minh tính hợp lý của các giao dịch này trước cơ quan thuế.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Cơ sở pháp lý và phạm vi áp dụng

Quy định về hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định số 132/2020/NĐ-CP ngày 05/11/2020 của Chính phủ về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 20/2025/NĐ-CP. Các văn bản này kế thừa và hoàn thiện khung pháp lý trước đó, đồng thời tiệm cận các chuẩn mực quốc tế của OECD về BEPS Action 13.

Người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết phải thực hiện hai nghĩa vụ chính: kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết kèm theo tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, và lập, lưu giữ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Hồ sơ này không bắt buộc nộp cùng tờ khai nhưng phải sẵn sàng xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Phạm vi áp dụng bao gồm mọi doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết theo quy định tại Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Quan hệ liên kết được xác định dựa trên các tiêu chí về sở hữu vốn, quyền kiểm soát, quan hệ vay nợ, quan hệ gia đình hoặc các yếu tố khác cho thấy sự phụ thuộc về kinh tế. Việc nhận diện đúng quan hệ liên kết là bước đầu tiên và quan trọng nhất trước khi lập hồ sơ.

Nghị định 132/2020/NĐ-CP cũng quy định rõ nguyên tắc giao dịch độc lập (arm’s length principle), theo đó giá giao dịch giữa các bên liên kết phải tương đương với giá giao dịch giữa các bên độc lập trong điều kiện tương đồng. Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết chính là bằng chứng để chứng minh việc tuân thủ nguyên tắc này.

Cấu trúc tổng thể của hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được xây dựng theo mô hình ba tầng, bao gồm:

  • Hồ sơ quốc gia (Local File)
  • Hồ sơ thông tin tập đoàn toàn cầu (Master File)
  • Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (Country-by-Country Report – CbCR) đối với trường hợp thuộc diện áp dụng

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải chuẩn bị các phụ lục kê khai theo mẫu quy định. Việc thiếu bất kỳ phần nào trong số các thành phần bắt buộc có thể dẫn đến việc hồ sơ bị đánh giá là không đầy đủ, từ đó làm tăng nguy cơ bị ấn định thuế.

Mô hình ba tầng này được thiết kế để cung cấp thông tin từ mức độ chi tiết địa phương đến bức tranh toàn cầu. Hồ sơ quốc gia tập trung vào giao dịch cụ thể của đơn vị tại Việt Nam. Hồ sơ toàn cầu cung cấp bối cảnh về tập đoàn. Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia thể hiện sự phân bổ lợi nhuận và thuế theo từng quốc gia. Sự kết hợp của ba tầng giúp cơ quan thuế đánh giá toàn diện rủi ro chuyển giá.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Hồ sơ quốc gia (Local File)

Hồ sơ quốc gia là tài liệu trọng tâm, tập trung vào các giao dịch liên kết phát sinh tại Việt Nam của người nộp thuế. Nội dung hồ sơ này được quy định chi tiết tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP.

Thông tin về người nộp thuế

Thông tin về người nộp thuế bao gồm sơ đồ tổ chức, cơ cấu quản lý, danh sách các chức danh lãnh đạo trực tiếp quản lý doanh nghiệp, chiến lược kinh doanh và bối cảnh thị trường. Doanh nghiệp cần mô tả rõ vị thế cạnh tranh, đặc điểm ngành nghề và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế.

Phần này cần trình bày lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động chính, thị trường mục tiêu, đối thủ cạnh tranh và các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Việc mô tả chiến lược kinh doanh giúp cơ quan thuế hiểu rõ lý do lựa chọn mô hình hoạt động và cách phân bổ chức năng trong tập đoàn.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Thông tin về các giao dịch liên kết

Phần thông tin về giao dịch liên kết yêu cầu mô tả chi tiết từng loại giao dịch: mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay và cho vay, chuyển nhượng tài sản hữu hình hoặc vô hình, cùng các thỏa thuận sử dụng chung nguồn lực. Mỗi giao dịch phải nêu rõ giá trị, điều kiện thanh toán, thời điểm phát sinh và bên liên kết tham gia.

Doanh nghiệp cần liệt kê đầy đủ các hợp đồng, thỏa thuận liên quan, điều khoản về giá cả, điều kiện giao hàng, bảo hành, quyền sở hữu trí tuệ và các điều khoản đặc biệt khác. Đối với giao dịch dịch vụ nội bộ, cần chứng minh tính cần thiết, lợi ích mang lại và cơ sở phân bổ chi phí. Đối với giao dịch tài chính, cần nêu rõ lãi suất, kỳ hạn, tài sản đảm bảo và điều kiện vay tương đương trên thị trường.

Phân tích chức năng – tài sản – rủi ro (FAR Analysis)

Phân tích chức năng – tài sản – rủi ro (FAR Analysis) là nội dung cốt lõi. Doanh nghiệp phải chỉ rõ chức năng thực hiện (sản xuất, phân phối, nghiên cứu phát triển, tiếp thị, hỗ trợ kỹ thuật…), tài sản được sử dụng (hữu hình và vô hình) và các rủi ro gánh chịu (rủi ro thị trường, tồn kho, tín dụng, tỷ giá…). Nguyên tắc chung là bên nào thực hiện chức năng phức tạp hơn, sử dụng nhiều tài sản hơn và chịu rủi ro cao hơn thì kỳ vọng lợi nhuận tương ứng cao hơn.

Phân tích FAR cần được thực hiện một cách khách quan và có căn cứ. Doanh nghiệp nên lập bảng so sánh chức năng giữa các bên liên kết, nêu rõ mức độ tham gia của từng bên vào từng khâu trong chuỗi giá trị. Đối với tài sản vô hình, cần xác định rõ quyền sở hữu pháp lý và quyền sở hữu kinh tế, vì đây là yếu tố then chốt trong việc phân bổ lợi nhuận.

Rủi ro cần được phân tích theo các loại chính: rủi ro vận hành, rủi ro thị trường, rủi ro tài chính, rủi ro pháp lý và rủi ro đặc thù ngành. Việc phân bổ rủi ro phải phù hợp với thực tế kiểm soát và khả năng gánh chịu của từng bên.

Phương pháp xác định giá và dữ liệu so sánh

Phương pháp xác định giá giao dịch liên kết và dữ liệu so sánh phải được trình bày rõ ràng. Các phương pháp được chấp nhận bao gồm phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập, phương pháp giá bán lại, phương pháp giá vốn cộng lãi, phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần và phương pháp phân bổ lợi nhuận. Doanh nghiệp cần giải thích lý do lựa chọn phương pháp, nguồn dữ liệu so sánh độc lập, cách điều chỉnh khác biệt trọng yếu và khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn (từ bách phân vị thứ 35 đến thứ 75).

Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập (CUP) thường được ưu tiên khi có dữ liệu so sánh trực tiếp về giá. Phương pháp giá bán lại và giá vốn cộng lãi phù hợp với các giao dịch phân phối hoặc sản xuất đơn giản. Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần (TNMM) là phương pháp phổ biến nhất do tính linh hoạt và khả năng áp dụng rộng rãi. Phương pháp phân bổ lợi nhuận được sử dụng khi các bên cùng đóng góp tài sản vô hình độc đáo hoặc thực hiện chức năng tích hợp cao.

Việc lựa chọn đối tượng so sánh độc lập phải tuân thủ nguyên tắc tương đồng về đặc tính sản phẩm, chức năng, điều kiện hợp đồng và điều kiện kinh tế. Doanh nghiệp cần ghi nhận nguồn dữ liệu, tiêu chí sàng lọc và các điều chỉnh đã thực hiện để đảm bảo tính minh bạch.

Hồ sơ thông tin tập đoàn toàn cầu (Master File)

Hồ sơ toàn cầu cung cấp bức tranh tổng thể về tập đoàn đa quốc gia mà doanh nghiệp Việt Nam là thành viên. Nội dung theo Phụ lục III bao gồm sơ đồ cấu trúc sở hữu hợp pháp toàn cầu, vị trí địa lý của các công ty thành viên và mô tả các yếu tố chính tạo ra lợi nhuận của tập đoàn.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?

Chuỗi giá trị hoặc chuỗi cung ứng của năm sản phẩm/dịch vụ có doanh thu lớn nhất hoặc các sản phẩm chiếm trên 5% doanh thu tập đoàn cần được trình bày. Danh mục tài sản vô hình quan trọng, chính sách phân bổ chi phí nghiên cứu phát triển, chính sách tài chính nội bộ và báo cáo tài chính hợp nhất toàn cầu cũng là những nội dung bắt buộc.

Hồ sơ toàn cầu giúp cơ quan thuế đánh giá vai trò và đóng góp thực tế của đơn vị tại Việt Nam trong toàn bộ chuỗi giá trị của tập đoàn, từ đó kiểm tra tính hợp lý của mức lợi nhuận được phân bổ. Doanh nghiệp cần đảm bảo thông tin trong Master File nhất quán với Local File và với báo cáo tài chính hợp nhất của tập đoàn.

Phần mô tả chính sách chuyển giá toàn cầu của tập đoàn là nội dung quan trọng. Doanh nghiệp cần trình bày các nguyên tắc chung về xác định giá giao dịch liên kết được áp dụng trong tập đoàn, các thỏa thuận chia sẻ chi phí và các chính sách liên quan đến tài sản vô hình.

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia áp dụng đối với công ty mẹ tối cao của tập đoàn có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ mức ngưỡng quy định trở lên (theo Nghị định 132 là 18.000 tỷ đồng, có thể được điều chỉnh theo các văn bản mới hơn). Nội dung bao gồm thông tin phân bổ doanh thu, lợi nhuận trước thuế, thuế đã nộp và số lượng nhân viên theo từng quốc gia nơi tập đoàn hoạt động.

Báo cáo này tăng cường tính minh bạch và cho phép cơ quan thuế các nước trao đổi thông tin theo các thỏa thuận quốc tế. Doanh nghiệp Việt Nam thuộc diện phải lập hoặc nhận bản sao báo cáo này từ công ty mẹ tối cao và lưu giữ trong hồ sơ.

CbCR cung cấp cái nhìn tổng thể về sự phân bổ lợi nhuận và thuế của tập đoàn trên toàn cầu. Cơ quan thuế sử dụng báo cáo này để đánh giá sơ bộ mức độ rủi ro chuyển giá và xác định các quốc gia có dấu hiệu lợi nhuận không tương xứng với hoạt động kinh tế thực tế.

Các phụ lục kê khai bắt buộc

Bên cạnh bộ hồ sơ ba tầng, doanh nghiệp phải nộp các phụ lục kèm tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp:

  • Phụ lục I: Thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết
  • Phụ lục II: Danh mục thông tin, tài liệu cần cung cấp tại hồ sơ quốc gia
  • Phụ lục III: Danh mục thông tin, tài liệu cần cung cấp tại hồ sơ toàn cầu
  • Phụ lục IV: Kê khai thông tin báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (nếu thuộc diện)

Phụ lục I yêu cầu liệt kê đầy đủ các bên liên kết, hình thức quan hệ liên kết, giá trị giao dịch bán ra và mua vào, phương pháp xác định giá áp dụng. Đây là tài liệu cơ quan thuế sử dụng để đánh giá ban đầu mức độ rủi ro chuyển giá của doanh nghiệp.

Việc kê khai Phụ lục I phải chính xác và đầy đủ. Mọi sai sót hoặc thiếu sót có thể dẫn đến việc cơ quan thuế yêu cầu giải trình hoặc tiến hành thanh tra chuyên sâu. Doanh nghiệp cần đối chiếu số liệu trên Phụ lục I với sổ kế toán và hồ sơ xác định giá để đảm bảo tính nhất quán.

Trường hợp được miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết

Không phải mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết đều phải lập đầy đủ hồ sơ ba tầng. Điều 19 Nghị định 132/2020/NĐ-CP quy định các trường hợp miễn trừ cụ thể.

Người nộp thuế chỉ phát sinh giao dịch với các bên liên kết là đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam, cùng mức thuế suất và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế trong kỳ tính thuế thì được miễn kê khai mục III, mục IV Phụ lục I và miễn lập hồ sơ, nhưng vẫn phải kê khai căn cứ miễn trừ.

Các trường hợp được miễn lập hồ sơ nhưng vẫn phải kê khai Phụ lục I gồm:

  • Tổng doanh thu kỳ tính thuế dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng
  • Doanh nghiệp đã ký thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) và thực hiện báo cáo thường niên theo quy định
  • Doanh nghiệp thực hiện chức năng đơn giản, không phát sinh doanh thu hoặc chi phí từ khai thác tài sản vô hình, doanh thu dưới 200 tỷ đồng và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần trước lãi vay và thuế theo mức tối thiểu quy định (phân phối từ 5%, sản xuất từ 10%, gia công từ 15%)

Ngay cả khi được miễn lập hồ sơ chính thức, doanh nghiệp vẫn nên chuẩn bị tài liệu nội bộ giải trình để sẵn sàng khi cơ quan thuế yêu cầu làm rõ. Việc chủ động chuẩn bị tài liệu nội bộ giúp giảm rủi ro khi bị thanh tra đột xuất.

Thời điểm lập và lưu giữ hồ sơ

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải được hoàn thành trước thời điểm nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ tại trụ sở và xuất trình trong thời hạn do Luật Thanh tra quy định khi cơ quan thuế yêu cầu.

Thời hạn cung cấp hồ sơ khi thanh tra, kiểm tra thường được xác định theo quy định về thanh tra thuế. Việc chậm trễ hoặc cung cấp hồ sơ không đầy đủ có thể dẫn đến việc cơ quan thuế ấn định giá giao dịch liên kết theo dữ liệu của mình.

Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình nội bộ để cập nhật hồ sơ hàng năm, đồng thời lưu trữ đầy đủ các tài liệu hỗ trợ như hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, dữ liệu so sánh và các phân tích kinh tế. Việc lưu giữ hồ sơ điện tử và bản cứng song song được khuyến khích để đảm bảo tính sẵn sàng.

Vai trò của hồ sơ trong quản lý rủi ro thuế

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ bảo vệ doanh nghiệp. Khi được lập đầy đủ, khoa học và có dữ liệu so sánh tin cậy, hồ sơ giúp giảm thiểu rủi ro bị điều chỉnh giá, truy thu thuế và xử phạt.

Phân tích FAR rõ ràng, lựa chọn phương pháp phù hợp và sử dụng cơ sở dữ liệu so sánh độc lập chất lượng là những yếu tố then chốt. Doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát chính sách chuyển giá nội bộ, cập nhật dữ liệu thị trường và điều chỉnh hồ sơ theo thay đổi của hoạt động kinh doanh.

Hồ sơ tốt còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đàm phán APA, giải quyết tranh chấp thuế và nâng cao uy tín với đối tác, nhà đầu tư. Việc tuân thủ tốt quy định về giao dịch liên kết thể hiện năng lực quản trị doanh nghiệp chuyên nghiệp và minh bạch.

Một số lưu ý thực tiễn khi lập hồ sơ

Doanh nghiệp cần đảm bảo tính nhất quán giữa số liệu trên sổ kế toán, tờ khai thuế và nội dung hồ sơ. Mọi khác biệt trọng yếu phải được giải thích rõ ràng.

Đối với giao dịch tài chính (vay, cho vay), cần đặc biệt chú ý quy định về khống chế chi phí lãi vay. Đối với giao dịch dịch vụ nội bộ và tài sản vô hình, việc chứng minh bản chất kinh tế và giá trị tạo ra là rất quan trọng.

Việc sử dụng cơ sở dữ liệu thương mại hoặc dữ liệu công khai cần được ghi nhận nguồn gốc và phương pháp xử lý để đảm bảo tính minh bạch. Doanh nghiệp nên lựa chọn cơ sở dữ liệu uy tín và áp dụng tiêu chí sàng lọc nhất quán qua các năm để tăng tính tin cậy của phân tích so sánh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chú ý đến sự thay đổi của quy định pháp luật, đặc biệt là các nghị định sửa đổi và công văn hướng dẫn của cơ quan thuế. Việc cập nhật kịp thời giúp hồ sơ luôn phù hợp với yêu cầu hiện hành.

Dịch vụ hỗ trợ của ACC VINACO

ACC VINACO cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trọn gói. Đội ngũ chuyên gia của ACC am hiểu sâu sắc quy định pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế, giúp doanh nghiệp xây dựng hồ sơ đầy đủ, logic và sẵn sàng giải trình trước cơ quan thuế.

Các dịch vụ chính bao gồm rà soát quan hệ liên kết, phân tích FAR, lựa chọn phương pháp xác định giá, xây dựng Local File và Master File, hỗ trợ kê khai phụ lục và tư vấn chiến lược tuân thủ dài hạn. ACC đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu đánh giá rủi ro ban đầu đến hoàn thiện hồ sơ và hỗ trợ trong quá trình thanh tra thuế.

Doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn chi tiết về hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết vui lòng liên hệ ACC VINACO để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp. ACC cam kết cung cấp giải pháp phù hợp với đặc thù ngành nghề và quy mô của từng doanh nghiệp, giúp tối ưu chi phí tuân thủ và giảm thiểu rủi ro thuế.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết là bộ tài liệu bắt buộc đối với phần lớn doanh nghiệp có giao dịch liên kết tại Việt Nam. Cấu trúc ba tầng gồm hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia, cùng các phụ lục kê khai, tạo thành hệ thống chứng minh tính hợp lý của giá giao dịch theo nguyên tắc độc lập.

Việc nắm vững nội dung và yêu cầu của từng thành phần, kết hợp với việc chuẩn bị sớm và cập nhật thường xuyên, giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro thuế và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định. ACC VINACO sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hồ sơ chất lượng cao, đáp ứng đầy đủ quy định hiện hành.

Nguồn tham khảo

  1. Nghị định số 132/2020/NĐ-CP ngày 05/11/2020 của Chính phủ quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
  2. Nghị định số 20/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 132/2020/NĐ-CP.
  3. Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
  4. Hướng dẫn của Tổng cục Thuế về kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
  5. OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations (các phiên bản cập nhật liên quan đến BEPS Action 13).
  6. Các công văn hướng dẫn của Cục Thuế địa phương và Tổng cục Thuế về miễn trừ và nội dung hồ sơ.
  7. Tài liệu hướng dẫn thực hành về phân tích chức năng – tài sản – rủi ro và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết theo quy định Việt Nam.
NHẬN TƯ VẤN Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm những gì?
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP