Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, hệ thống pháp luật về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử tại Việt Nam đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới. Nghị định số 254/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 91/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, thay thế toàn bộ Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP) và Thông tư 32/2025/TT-BTC. Đây là bước chuyển đổi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hướng tới quản lý thuế dựa trên dữ liệu, tăng cường minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

ACC VINACO với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và hóa đơn điện tử xin gửi đến quý doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh bài viết tổng hợp chi tiết, toàn diện về các điểm mới quan trọng nhất. Các cập nhật mới về quản lý hóa đơn điện tử được xây dựng dựa trên văn bản gốc, công văn hướng dẫn của Cục Thuế và thực tiễn triển khai, nhằm giúp người nộp thuế nắm rõ quy định, tránh rủi ro và chủ động tuân thủ.
1. Bối Cảnh Ban Hành Và Mục Tiêu Của Các Quy Định Mới
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống hóa đơn, chứng từ điện tử thống nhất, hiện đại, kết nối liên thông với các cơ quan nhà nước và tổ chức liên quan. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định 254/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Cùng ngày, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn cụ thể việc thực hiện.

Hai văn bản này có hiệu lực từ 01/07/2026 và thay thế hoàn toàn các quy định cũ về hóa đơn giấy do cơ quan thuế đặt in, đồng thời mở rộng phạm vi quản lý sang chứng từ điện tử. Mục tiêu chính gồm:
- Chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ đăng ký, lập, gửi, lưu trữ đến xử lý sai sót hóa đơn điện tử.
- Phân loại rõ đối tượng sử dụng hóa đơn có mã và không có mã của cơ quan thuế dựa trên mức độ rủi ro.
- Tăng cường ứng dụng công nghệ, bao gồm xác thực sinh trắc học trong một số trường hợp đăng ký.
- Khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn, hỗ trợ quản lý thuế hiệu quả hơn.
- Bãi bỏ dần hóa đơn giấy và biên lai giấy theo lộ trình cụ thể.
Theo số liệu từ ngành Thuế, đến giữa năm 2026 đã có gần 20,9 tỷ hóa đơn điện tử được phát hành, cho thấy mức độ phủ sóng rất cao. Việc ban hành quy định mới là bước hoàn thiện để hệ thống vận hành ổn định, giảm gian lận và hỗ trợ doanh nghiệp số hóa toàn diện.
2. Đối Tượng Áp Dụng Và Phân Loại Hóa Đơn Điện Tử Theo Nghị Định 254/2026/NĐ-CP
2.1. Đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử
Nghị định 254 mở rộng và làm rõ đối tượng. Tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các trường hợp được xếp vào nhóm rủi ro cao về thuế phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, một số lĩnh vực đặc thù được phép sử dụng hóa đơn điện tử không có mã, bao gồm:
- Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán.
- Doanh nghiệp kinh doanh tài sản mã hóa.
- Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch carbon.
Ngoài ra, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế tiếp tục được duy trì và mở rộng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ một tỷ đồng trở lên và các doanh nghiệp bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng.

2.2. Các loại hóa đơn điện tử
Nghị định quy định rõ các loại hóa đơn gồm: hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn bán hàng, hóa đơn thương mại điện tử (áp dụng cho hoạt động xuất khẩu), hóa đơn bán tài sản công, hóa đơn bán hàng dự trữ quốc gia, cùng các loại tem, vé, thẻ điện tử. Mỗi loại có ký hiệu mẫu số và ký hiệu riêng được hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 91.
Định dạng dữ liệu bắt buộc sử dụng ngôn ngữ XML, gồm hai thành phần chính: dữ liệu nghiệp vụ và dữ liệu chữ ký số. Việc tuân thủ định dạng chuẩn giúp hệ thống cơ quan thuế tiếp nhận, xử lý và đối chiếu dữ liệu tự động.
3. Thời Điểm Lập Hóa Đơn Điện Tử – Những Thay Đổi Quan Trọng
Một trong những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là quy định về thời điểm lập hóa đơn tại Điều 9 Nghị định 254. Thời điểm lập hóa đơn được xác định theo bản chất giao dịch thực tế, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa trong nhiều trường hợp.
- Đối với bán hàng hóa (bao gồm tài sản công, hàng dự trữ quốc gia): Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua.
- Đối với xuất khẩu hàng hóa (kể cả gia công xuất khẩu): Do người bán tự xác định nhưng không muộn hơn ngày làm việc tiếp theo sau khi thông quan.
- Đối với cung cấp dịch vụ: Thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ. Nếu thu tiền trước hoặc trong quá trình cung cấp (trừ tiền đặt cọc theo hợp đồng) thì lập tại thời điểm thu tiền.
- Đối với giao dịch trả góp hoặc theo giai đoạn: Lập theo từng lần chuyển giao hoặc theo tiến độ quy định.
Việc lập hóa đơn sai thời điểm có thể dẫn đến xử phạt hành chính và ảnh hưởng đến quyền khấu trừ thuế giá trị gia tăng của bên mua. Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình nội bộ, đặc biệt là các giao dịch có nhiều giai đoạn thanh toán hoặc giao hàng nhiều lần.

4. Nội Dung Bắt Buộc Trên Hóa Đơn Điện Tử
Phụ lục kèm theo Nghị định 254 quy định chi tiết nội dung hóa đơn. So với quy định cũ, có một số bổ sung đáng chú ý:
- Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: Phải ghi tên, mã và địa chỉ địa điểm kinh doanh.
- Đối với doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu: Ghi mã và địa chỉ từng địa điểm kinh doanh do cơ quan có thẩm quyền cấp.
- Trường hợp người mua là cá nhân tiêu dùng cuối cùng không cung cấp đầy đủ thông tin: Được phép ghi “Người mua là người tiêu dùng cuối cùng”.
- Một số hoạt động đặc thù như bán hàng tại siêu thị, trung tâm thương mại, rạp chiếu phim: Có thể không ghi thông tin người mua nếu người mua không cung cấp.
Ngoài các thông tin cơ bản như tên hóa đơn, ký hiệu, số hóa đơn, tên – địa chỉ – mã số thuế của người bán và người mua, thuế suất, tiền thuế, tổng tiền thanh toán, hóa đơn còn phải có chữ ký số hợp lệ của người bán. Thời điểm ký số được hiển thị theo định dạng ngày tháng năm dương lịch.

5. Đăng Ký Sử Dụng Hóa Đơn Điện Tử Theo Thông Tư 91/2026/TT-BTC
Thông tư 91 quy định trình tự đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử hoặc hệ thống quản lý thuế. Người nộp thuế sử dụng Mẫu số 01/DKTD-HDDT để đăng ký. Trong thời gian một ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận, hệ thống sẽ tự động đối chiếu thông tin, bao gồm thông tin sinh trắc học của người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh trong một số trường hợp.
Khi có thay đổi thông tin đăng ký (thay đổi loại hóa đơn, ủy nhiệm lập hóa đơn, ngừng sử dụng…), doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thay đổi theo quy định. Việc ủy nhiệm lập hóa đơn điện tử được điều chỉnh chặt chẽ hơn: bên nhận ủy nhiệm phải là bên có quan hệ liên kết, đủ điều kiện sử dụng hóa đơn điện tử và không thuộc trường hợp bị ngừng sử dụng.
6. Xử Lý Hóa Đơn Điện Tử Có Sai Sót
Quy định về xử lý sai sót được làm rõ và thống nhất giữa hóa đơn có mã và không có mã. Tùy theo loại sai sót (sai mã số thuế, sai số tiền, sai thuế suất, sai quy cách hàng hóa…), các bên có thể lựa chọn điều chỉnh hoặc thay thế hóa đơn. Quy trình gửi thông báo và lập hóa đơn điều chỉnh/thay thế phải tuân thủ thời hạn và định dạng dữ liệu chuẩn.
Đối với bảng tổng hợp dữ liệu hóa đơn đã gửi cơ quan thuế bị sai sót, doanh nghiệp cũng phải thực hiện điều chỉnh theo hướng dẫn cụ thể tại Thông tư 91. Việc xử lý sai sót không đúng quy định có thể ảnh hưởng đến tính hợp lệ của hóa đơn khi kiểm tra thuế.
7. Các Trường Hợp Không Phải Sử Dụng Hóa Đơn Điện Tử
Điều 7 Nghị định 254 liệt kê tám trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là điểm mới quan trọng giúp doanh nghiệp xác định đúng nghĩa vụ. Các trường hợp này chủ yếu liên quan đến giao dịch đặc thù, giao dịch nội bộ nhất định hoặc các trường hợp được pháp luật chuyên ngành quy định khác. Doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ để tránh lập thừa hoặc thiếu hóa đơn.
8. Ngừng Và Tạm Ngừng Sử Dụng Hóa Đơn Điện Tử
Thông tư 91 quy định chi tiết trình tự ngừng và tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử. Các trường hợp ngừng sử dụng thường liên quan đến doanh nghiệp giải thể, phá sản, tạm ngừng kinh doanh, hoặc bị cơ quan thuế xác định có dấu hiệu rủi ro cao. Khi bị ngừng, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục theo đúng quy trình và chỉ được sử dụng lại sau khi được cơ quan thuế chấp thuận.
9. Chứng Từ Điện Tử Và Biên Lai Giấy
Nghị định 254 mở rộng phạm vi sang chứng từ điện tử, bao gồm chứng từ khấu trừ thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số. Về biên lai giấy theo hình thức tự in hoặc đặt in theo quy định cũ, được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2026. Từ ngày 01/01/2027, toàn bộ biên lai giấy chưa sử dụng phải tiêu hủy theo trình tự tại Thông tư 91 và chuyển sang sử dụng biên lai điện tử theo định dạng chuẩn.
10. Ứng Dụng Công Nghệ Và Cơ Chế Khuyến Khích
Một điểm đột phá là việc ứng dụng công nghệ sinh trắc học trong quy trình đăng ký và xác thực. Hệ thống tự động đối chiếu thông tin sinh trắc học giúp giảm gian lận danh tính. Đồng thời, các biện pháp khuyến khích người mua lấy hóa đơn tiếp tục được duy trì và hoàn thiện nhằm xây dựng thói quen minh bạch trong giao dịch.
Hệ thống hóa đơn điện tử cũng được kết nối ngày càng sâu với dữ liệu ngân hàng, hải quan, VNeID và các cơ quan khác, tạo nền tảng quản trị thuế dựa trên dữ liệu lớn.
11. Tác Động Thực Tiễn Đối Với Doanh Nghiệp Và Hộ Kinh Doanh
Các quy định mới đòi hỏi doanh nghiệp rà soát toàn bộ quy trình bán hàng, hệ thống phần mềm kế toán, chữ ký số và hợp đồng với tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử. Những doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, nhiều điểm bán hàng hoặc giao dịch phức tạp cần đặc biệt chú ý đến việc đồng bộ dữ liệu và thời điểm lập hóa đơn.
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ một tỷ đồng trở lên phải chuẩn bị sẵn sàng cho việc sử dụng hóa đơn từ máy tính tiền kết nối. Việc bãi bỏ thuế khoán từ đầu năm 2026 cũng khiến nhóm đối tượng này chuyển sang kê khai theo phương pháp tự khai, tự nộp, gắn liền với nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử.
Rủi ro phổ biến bao gồm: lập hóa đơn sai thời điểm, thiếu nội dung bắt buộc, xử lý sai sót không đúng quy trình, và không cập nhật thông tin đăng ký kịp thời. Những sai sót này có thể dẫn đến xử phạt hành chính theo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, đồng thời ảnh hưởng đến quyền khấu trừ và hoàn thuế của các bên liên quan.
12. Lộ Trình Chuyển Tiếp Và Việc Tiêu Hủy Hóa Đơn, Biên Lai Giấy
Doanh nghiệp cần lưu ý các mốc thời gian quan trọng:
- Từ 01/07/2026: Áp dụng toàn bộ quy định của Nghị định 254 và Thông tư 91.
- Đến hết 31/12/2026: Được tiếp tục sử dụng biên lai giấy chưa hết theo quy định cũ.
- Từ 01/01/2027: Tiêu hủy toàn bộ biên lai giấy còn lại và chuyển sang biên lai điện tử.
Việc tiêu hủy phải tuân thủ trình tự, thủ tục quy định tại Thông tư 91 để tránh bị coi là vi phạm.
13. Vai Trò Của Tổ Chức Cung Cấp Dịch Vụ Hóa Đơn Điện Tử
Tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc khởi tạo, truyền nhận, lưu trữ và xử lý dữ liệu. Doanh nghiệp cần lựa chọn nhà cung cấp được cấp phép, có khả năng đáp ứng định dạng XML chuẩn mới và hỗ trợ kết nối máy tính tiền. Việc thay đổi nhà cung cấp cũng phải thực hiện thủ tục thông báo theo quy định.
14. Hướng Dẫn Thực Hiện Cho Doanh Nghiệp Mới Thành Lập Và Doanh Nghiệp FDI
Doanh nghiệp mới thành lập sau ngày 01/07/2026 phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử ngay từ đầu theo quy trình mới. Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cần chú ý các quy định về hóa đơn thương mại điện tử khi xuất khẩu và việc kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Việc rà soát hợp đồng mua bán, điều khoản về thời điểm chuyển giao rủi ro và quyền sở hữu sẽ giúp xác định đúng thời điểm lập hóa đơn.
15. Dịch Vụ Tư Vấn Của ACC VINACO
ACC VINACO cung cấp giải pháp toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định mới về hóa đơn điện tử, bao gồm:
- Tư vấn lựa chọn loại hóa đơn phù hợp và đăng ký sử dụng.
- Hỗ trợ rà soát quy trình nội bộ, điều chỉnh phần mềm và hệ thống máy tính tiền.
- Hướng dẫn xử lý hóa đơn sai sót và lập hóa đơn điều chỉnh, thay thế.
- Tư vấn chuyển đổi biên lai giấy sang biên lai điện tử.
- Đào tạo nhân viên kế toán về các điểm mới của Nghị định 254 và Thông tư 91.
- Đại diện làm việc với cơ quan thuế khi có vướng mắc phát sinh.
Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực tiễn, ACC Việt Nam cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình chuyển đổi và vận hành hóa đơn điện tử theo khung pháp lý mới.
Các cập nhật về quản lý hóa đơn điện tử năm 2026 đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống quản lý thuế điện tử tại Việt Nam. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động cập nhật kiến thức, rà soát quy trình và chuẩn bị nguồn lực để tuân thủ đầy đủ. Việc nắm vững quy định không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn tận dụng được lợi ích của hóa đơn điện tử trong quản trị doanh nghiệp và minh bạch hóa giao dịch.
ACC VINACO sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng mọi vấn đề liên quan đến hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử và các thủ tục thuế khác. Quý doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn chi tiết vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.
Nguồn Tham Khảo
- Nghị định số 254/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.
- Thông tư số 91/2026/TT-BTC ngày 30/06/2026 của Bộ Tài chính quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số 254/2026/NĐ-CP.
- Công văn số 4831/CT-CS ngày 15/07/2026 của Cục Thuế giới thiệu nội dung mới của Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Các hướng dẫn và thông tin công bố trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính và Cục Thuế.
- Tài liệu phân tích chuyên sâu từ các tổ chức tư vấn thuế uy tín về tác động của quy định mới đối với doanh nghiệp.