Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò xương sống của nền kinh tế Việt Nam, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động và yêu cầu chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ thuế thiết thực nhằm giảm gánh nặng tài chính, khuyến khích khởi nghiệp và thúc đẩy phát triển bền vững cho khối doanh nghiệp này.

Chính sách hỗ trợ thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa do đội ngũ chuyên gia của ACC VINACO tổng hợp và phân tích dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất, bao gồm Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Nghị định số 20/2026/NĐ-CP và Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14. Nội dung được xây dựng hoàn toàn mới, cập nhật đến thời điểm năm 2026, nhằm cung cấp thông tin chính xác, dễ hiểu và có tính ứng dụng cao cho các chủ doanh nghiệp, kế toán và nhà quản lý.
1. Khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa
Theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, doanh nghiệp nhỏ và vừa bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Việc phân loại dựa trên hai tiêu chí chính: số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và tổng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn của năm.

1.1. Tiêu chí phân loại theo lĩnh vực
Đối với lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và xây dựng:
- Doanh nghiệp siêu nhỏ: Số lao động không quá 10 người và tổng doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp nhỏ: Số lao động không quá 100 người và tổng doanh thu không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp vừa: Số lao động không quá 200 người và tổng doanh thu không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng.
Đối với lĩnh vực thương mại và dịch vụ:
- Doanh nghiệp siêu nhỏ: Số lao động không quá 10 người và tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp nhỏ: Số lao động không quá 50 người và tổng doanh thu không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp vừa: Số lao động không quá 100 người và tổng doanh thu không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng.
Việc xác định chính xác quy mô doanh nghiệp có ý nghĩa quyết định trong việc hưởng các ưu đãi thuế. Doanh nghiệp cần theo dõi số liệu thực tế hàng năm để điều chỉnh nếu có thay đổi về quy mô.
1.2. Tầm quan trọng của việc xác định đúng đối tượng
Nhiều doanh nghiệp mới thành lập hoặc đang hoạt động nhỏ lẻ thường bỏ lỡ cơ hội hưởng ưu đãi vì không nắm rõ tiêu chí. ACC VINACO khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện rà soát định kỳ tiêu chí DNNVV trước mỗi kỳ kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.
2. Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho DNNVV mới thành lập
Đây là chính sách nổi bật nhất trong giai đoạn 2025-2026, được quy định tại khoản 4 Điều 10 Nghị quyết số 198/2025/QH15 và được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 20/2026/NĐ-CP.

2.1. Nội dung chính sách
Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận.
Chính sách này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025 trở đi. Đối với doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận trước ngày 17/5/2025 nhưng vẫn còn thời gian trong khung 3 năm miễn thuế tính đến thời điểm Nghị quyết có hiệu lực, doanh nghiệp được tiếp tục hưởng phần thời gian còn lại.
2.2. Điều kiện áp dụng
Doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ hoặc vừa theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu (không phải trường hợp chuyển đổi, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách).
- Không thuộc các trường hợp loại trừ theo quy định.
2.3. Các trường hợp không được hưởng miễn thuế 3 năm
Theo quy định tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP, chính sách không áp dụng đối với:
- Doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện theo pháp luật (trừ trường hợp người đại diện không phải thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất đã từng tham gia hoạt động kinh doanh với vai trò tương tự tại doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc đã giải thể nhưng chưa đủ 12 tháng tính từ thời điểm giải thể.
- Các khoản thu nhập thuộc diện không được ưu đãi theo Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (như thu nhập từ chuyển nhượng vốn, quyền góp vốn, thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí…).
2.4. Cách xác định thời gian miễn thuế thực tế
Thời gian miễn thuế tính theo năm dương lịch. Ví dụ: Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp vào tháng 8/2025 thì được miễn thuế cho toàn bộ năm 2025, năm 2026 và năm 2027. Từ năm 2028 trở đi, doanh nghiệp chuyển sang áp dụng mức thuế suất thông thường hoặc mức ưu đãi theo quy mô doanh thu.
Doanh nghiệp cần hạch toán riêng thu nhập được miễn thuế và thu nhập không được miễn thuế để tránh sai sót khi quyết toán.
3. Thuế suất ưu đãi 15% và 17% theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/10/2025) đã bổ sung hai mức thuế suất đặc biệt dành riêng cho doanh nghiệp có quy mô nhỏ.

3.1. Mức thuế suất cụ thể
- Thuế suất 15%: Áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không vượt quá 3 tỷ đồng.
- Thuế suất 17%: Áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.
Mức thuế suất thông thường vẫn là 20%. Doanh thu làm căn cứ xác định mức thuế suất ưu đãi là tổng doanh thu của kỳ tính thuế liền kề trước đó. Đối với doanh nghiệp mới thành lập, Chính phủ quy định chi tiết cách xác định doanh thu ước tính.
3.2. Điều kiện và lưu ý quan trọng
Các mức thuế suất 15% và 17% không áp dụng đối với doanh nghiệp là công ty con hoặc có mối quan hệ liên kết với doanh nghiệp khác mà bên liên kết không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi thuế.
Doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc áp dụng thuế suất ưu đãi theo quy mô doanh thu là chính sách dài hạn, khác với chính sách miễn thuế 3 năm chỉ dành cho doanh nghiệp mới thành lập lần đầu.
3.3. Ví dụ minh họa
Doanh nghiệp A thành lập năm 2025, doanh thu năm 2025 đạt 2,5 tỷ đồng. Năm 2026, doanh nghiệp được miễn thuế theo chính sách 3 năm. Sang năm 2028 (sau khi hết miễn thuế), nếu doanh thu năm 2027 dưới 3 tỷ đồng thì tiếp tục áp dụng thuế suất 15%.
Doanh nghiệp B có doanh thu năm liền kề là 28 tỷ đồng thì áp dụng thuế suất 17% cho kỳ tính thuế hiện tại.
4. Các chính sách hỗ trợ thuế khác liên quan đến DNNVV
4.1. Ưu đãi đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Thời gian miễn, giảm thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế. Trường hợp trong 3 năm đầu chưa phát sinh thu nhập chịu thuế thì thời gian miễn, giảm được tính từ năm thứ tư.
4.2. Miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với chuyển nhượng vốn vào startup
Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp.
4.3. Chi phí đào tạo nhân lực được trừ khi tính thuế
Chi phí đào tạo và đào tạo lại nhân lực của doanh nghiệp lớn dành cho DNNVV tham gia chuỗi cung ứng được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là chính sách khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp lớn và DNNVV.
4.4. Hỗ trợ về kế toán và chuyển đổi số
Theo Nghị quyết 198 và các văn bản hướng dẫn, Nhà nước cung cấp miễn phí nền tảng kế toán số và phần mềm kế toán dùng chung cho DNNVV, doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Doanh nghiệp được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Chi phí nghiên cứu và phát triển được tính gấp đôi (200%) khi xác định thu nhập chịu thuế.
4.5. Chính sách giảm thuế tạm thời theo Nghị quyết 43/2026/QH16
Đối với kỳ tính thuế năm 2026 và 2027, doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Số thuế được giảm tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ các ưu đãi khác (nếu có).
5. Quy trình thực hiện và hồ sơ cần chuẩn bị để hưởng ưu đãi thuế
5.1. Xác định đối tượng và theo dõi thời hạn
Doanh nghiệp cần xác định rõ mình thuộc nhóm DNNVV nào và thời điểm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Việc theo dõi thời hạn miễn thuế 3 năm phải được thực hiện ngay từ năm đầu tiên.
5.2. Hồ sơ và cách kê khai
Hiện nay, chính sách miễn thuế 3 năm và thuế suất ưu đãi 15%/17% được thực hiện theo nguyên tắc tự khai, tự chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp kê khai trên tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp theo mẫu quy định, ghi rõ phần thu nhập được miễn thuế hoặc mức thuế suất ưu đãi áp dụng.
Khi quyết toán thuế cuối năm, doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ chứng từ chứng minh doanh thu, số lao động và các điều kiện khác. Cơ quan thuế có quyền kiểm tra, nếu phát hiện không đủ điều kiện sẽ truy thu thuế và xử phạt theo quy định.
5.3. Những lưu ý khi hạch toán
Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được ưu đãi và thu nhập không được ưu đãi. Trường hợp không tách được thì toàn bộ thu nhập sẽ không được hưởng ưu đãi. Chi phí liên quan đến hoạt động được ưu đãi cũng cần được phân bổ hợp lý.
6. Lợi ích thực tế và tác động của chính sách hỗ trợ thuế đối với DNNVV
Chính sách miễn thuế 3 năm giúp doanh nghiệp mới thành lập tiết kiệm nguồn lực tài chính trong giai đoạn đầu, tập trung vào đầu tư máy móc, tuyển dụng nhân sự và mở rộng thị trường. Mức thuế suất 15% và 17% tạo điều kiện cạnh tranh công bằng hơn so với doanh nghiệp lớn đang chịu thuế 20%.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, các chính sách này góp phần giảm tỷ lệ doanh nghiệp giải thể trong 3 năm đầu, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp chính thức. Việc cung cấp phần mềm kế toán miễn phí còn hỗ trợ DNNVV tuân thủ pháp luật thuế tốt hơn, giảm rủi ro bị xử phạt.
Đối với doanh nghiệp đang hoạt động, việc duy trì quy mô doanh thu dưới ngưỡng 50 tỷ đồng để hưởng thuế suất 17% trở thành một chiến lược tài chính quan trọng. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn không mở rộng quá nhanh hoặc chia tách hợp pháp (trong giới hạn cho phép) để duy trì mức thuế ưu đãi.
7. Vai trò của dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp trong việc tận dụng chính sách
Mặc dù các chính sách đã được ban hành rõ ràng, việc áp dụng thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn do doanh nghiệp thiếu nhân sự chuyên môn, không cập nhật kịp văn bản mới hoặc sai sót trong khâu hạch toán. ACC VINACO với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán – thuế đã đồng hành cùng hàng nghìn DNNVV trên toàn quốc.
Dịch vụ của ACC Việt Nam bao gồm:
- Tư vấn xác định đối tượng và điều kiện hưởng ưu đãi thuế.
- Hỗ trợ lập hồ sơ, kê khai và quyết toán thuế đúng quy định.
- Rà soát sổ sách kế toán để tối ưu chi phí được trừ.
- Đại diện làm việc với cơ quan thuế khi có kiểm tra.
- Tư vấn chuyển đổi số kế toán và sử dụng phần mềm miễn phí của Nhà nước.
Việc sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro bị truy thu, phạt chậm nộp và tận dụng tối đa các ưu đãi hợp pháp.
8. So sánh chính sách hỗ trợ thuế DNNVV Việt Nam với một số quốc gia trong khu vực
Nhiều quốc gia trong ASEAN cũng áp dụng chính sách thuế ưu đãi cho DNNVV. Singapore duy trì mức thuế suất thấp và nhiều khoản miễn trừ cho doanh nghiệp mới. Thái Lan có chương trình miễn thuế có thời hạn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong một số ngành. Indonesia áp dụng thuế suất thấp hơn cho doanh nghiệp có doanh thu dưới ngưỡng nhất định.
Chính sách của Việt Nam nổi bật ở điểm miễn thuế hoàn toàn 3 năm đầu cho DNNVV mới thành lập và hai mức thuế suất 15%-17% rõ ràng theo doanh thu. Điều này tạo lợi thế cạnh tranh trong việc thu hút khởi nghiệp trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực vừa và nhỏ.
9. Những thách thức và khuyến nghị cho doanh nghiệp
9.1. Thách thức phổ biến
- Doanh nghiệp không theo dõi sát tiêu chí quy mô nên mất quyền hưởng ưu đãi khi vượt ngưỡng.
- Sai sót trong việc xác định “đăng ký lần đầu” dẫn đến bị loại khỏi chính sách miễn thuế 3 năm.
- Không hạch toán riêng thu nhập được ưu đãi và không được ưu đãi.
- Thiếu chứng từ chứng minh chi phí đào tạo, chi phí R&D để được trừ hoặc tính gấp đôi.
9.2. Khuyến nghị từ ACC VINACO
Doanh nghiệp nên:
- Xây dựng hệ thống kế toán minh bạch ngay từ khi thành lập.
- Theo dõi sát số liệu doanh thu và số lao động hàng quý.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi thực hiện sáp nhập, chia tách hoặc thay đổi chủ sở hữu.
- Tận dụng các nền tảng kế toán số miễn phí do Nhà nước cung cấp.
- Lập kế hoạch tài chính dài hạn, tính toán thời điểm hết miễn thuế để chuẩn bị nguồn lực nộp thuế.
10. Định hướng chính sách trong thời gian tới
Chính sách hỗ trợ thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển kinh tế tư nhân. Việc miễn thuế 3 năm, áp dụng thuế suất 15% và 17%, cùng các hỗ trợ về kế toán – chuyển đổi số đã tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi hơn bao giờ hết cho DNNVV.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả tối đa, doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt, tuân thủ đúng quy định và kết hợp với dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. ACC VINACO luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi giai đoạn phát triển, từ thành lập đến vận hành và mở rộng quy mô.
Trong thời gian tới, dự kiến sẽ có thêm các văn bản hướng dẫn chi tiết về cách xác định doanh thu cho doanh nghiệp mới thành lập và các biện pháp hỗ trợ bổ sung. Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật thông tin từ cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và các đơn vị tư vấn uy tín.
Việc hiểu rõ và tận dụng đúng chính sách hỗ trợ thuế không chỉ giúp DNNVV tiết kiệm chi phí mà còn tạo nền tảng vững chắc để cạnh tranh và phát triển bền vững trong nền kinh tế số.
Nguồn tham khảo
- Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
- Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15.
- Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14.
- Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.
- Các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế liên quan đến ưu đãi thuế cho DNNVV.