Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

Cập nhật: 22/11/2026 10:47 AM
Nội dung bài viết

Trong bối cảnh kinh tế số và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, giao dịch xuyên biên giới ngày càng trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Các nền tảng số quốc tế, dịch vụ đám mây, quảng cáo trực tuyến, bán hàng qua sàn thương mại điện tử và dịch vụ logistics quốc tế đã tạo ra nguồn thu lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý thuế. Nhà nước Việt Nam đã và đang liên tục hoàn thiện khung pháp lý nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ, tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

Bài viết này phân tích toàn diện những thay đổi quan trọng về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới trong những năm gần đây, tập trung vào các quy định mới về nghĩa vụ đăng ký, kê khai, nộp thuế của nhà cung cấp nước ngoài, trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử, chính sách thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhà thầu, quản lý hàng hóa giá trị thấp và các cơ chế hợp tác quốc tế. Đồng thời, bài viết cũng nêu rõ những lưu ý thực tiễn giúp doanh nghiệp và cá nhân tuân thủ đúng quy định, hạn chế rủi ro pháp lý và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

1. Bối cảnh và lý do cần thay đổi phương thức quản lý thuế xuyên biên giới

Trước năm 2019, việc thu thuế từ các nhà cung cấp dịch vụ số xuyên biên giới chủ yếu dựa trên cơ chế thuế nhà thầu. Theo đó, tổ chức, cá nhân Việt Nam khi thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế. Cơ chế này gặp nhiều hạn chế khi đối tượng giao dịch là người tiêu dùng cá nhân, vì không có bên Việt Nam nào đứng ra khấu trừ thuế. Kết quả là một lượng lớn doanh thu từ quảng cáo, phần mềm, nội dung số, dịch vụ đám mây… không được thu thuế tại Việt Nam.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

Sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới càng làm gia tăng khoảng trống này. Hàng hóa giá trị thấp được gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh với số lượng lớn, trong khi chính sách miễn thuế nhập khẩu trước đây tạo điều kiện cho việc khai báo thấp giá trị nhằm tránh thuế. Đồng thời, các mô hình kinh doanh mới như dropshipping, fulfillment ở nước ngoài, livestream bán hàng qua nền tảng quốc tế khiến cơ quan thuế khó xác định được đối tượng chịu thuế và doanh thu thực tế.

Trước thực tế đó, Việt Nam đã chuyển hướng mạnh mẽ sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu, kết nối thông tin giữa cơ quan thuế, hải quan, ngân hàng và các nền tảng số. Mục tiêu là đảm bảo nguyên tắc đánh thuế theo nơi tiêu dùng, tạo sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, đồng thời phù hợp với xu hướng quốc tế về chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS).

2. Cơ sở pháp lý nền tảng cho quản lý thuế giao dịch xuyên biên giới

2.1. Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14

Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 đánh dấu bước ngoặt quan trọng. Điểm 4 Điều 42 quy định rõ: Đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số và các dịch vụ khác do nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam thực hiện, nhà cung cấp nước ngoài có nghĩa vụ trực tiếp hoặc ủy quyền thực hiện đăng ký thuế, khai thuế và nộp thuế tại Việt Nam.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

Quy định này đã chuyển từ cơ chế khấu trừ tại nguồn sang cơ chế tự kê khai của nhà cung cấp nước ngoài. Nhờ đó, cơ quan thuế có thể thu thuế trên toàn bộ doanh thu phát sinh từ người tiêu dùng Việt Nam, bao gồm cả doanh thu từ cá nhân.

2.2. Các văn bản hướng dẫn chi tiết

Nghị định 126/2020/NĐ-CP và Thông tư 80/2021/TT-BTC hướng dẫn cụ thể về đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế đối với nhà cung cấp nước ngoài. Từ tháng 3 năm 2022, Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN) chính thức vận hành, cho phép các doanh nghiệp nước ngoài thực hiện thủ tục thuế từ xa một cách thuận tiện.

Trong những năm gần đây, hệ thống pháp lý tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện thông qua Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, Nghị định 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu và các văn bản liên quan đến quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử.

3. Nghĩa vụ thuế của nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú

Nhà cung cấp nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam thông qua nền tảng số hoặc thương mại điện tử phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế tại Việt Nam, ngay cả khi không có cơ sở thường trú.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

3.1. Thuế giá trị gia tăng

Theo Luật Thuế GTGT mới, hàng hóa và dịch vụ do nhà cung cấp nước ngoài cung cấp trên nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số chịu thuế suất 10% nếu được tiêu dùng tại Việt Nam. Đây là sự thay đổi quan trọng so với mức thuế nhà thầu trước đây (thường là 5% GTGT đối với nhiều loại dịch vụ). Nguyên tắc đánh thuế theo nơi tiêu dùng được áp dụng rõ ràng, giúp thu hẹp khoảng trống quản lý.

Đối với dịch vụ logistics và vận tải quốc tế, cần phân biệt rõ trường hợp dịch vụ được thực hiện và tiêu dùng hoàn toàn ở nước ngoài (không chịu thuế GTGT Việt Nam) với trường hợp có yếu tố vận chuyển liên quan đến Việt Nam (có thể áp dụng thuế suất 0% nếu đáp ứng điều kiện hồ sơ chứng từ).

3.2. Thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế nhà thầu

Ngoài thuế GTGT, nhà cung cấp nước ngoài còn phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định. Trong một số trường hợp, cơ chế thuế nhà thầu vẫn được áp dụng khi có bên Việt Nam thanh toán. Tuy nhiên, đối với doanh thu từ người tiêu dùng cá nhân, nhà cung cấp phải tự kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử.

Việc tính thuế được thực hiện trên doanh thu phát sinh tại Việt Nam. Cơ quan thuế ngày càng sử dụng dữ liệu từ ngân hàng, tổ chức thanh toán và nền tảng để đối chiếu, đảm bảo số liệu kê khai phản ánh đúng thực tế.

4. Trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử và tổ chức trung gian

Một trong những thay đổi lớn nhất là việc quy định rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử. Nghị định 117/2025/NĐ-CP và các văn bản liên quan yêu cầu nền tảng (cả trong nước và nước ngoài) phải thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các giao dịch phát sinh doanh thu tại Việt Nam của nhà cung cấp nước ngoài hoặc hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới

Thời điểm khấu trừ được xác định tại thời điểm xác nhận giao dịch thành công và chấp nhận thanh toán theo quy định của nền tảng. Nền tảng phải đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế và tài khoản giao dịch thuế điện tử để thực hiện nghĩa vụ này.

Quy định này giúp cơ quan thuế quản lý tập trung qua một số nền tảng lớn thay vì phải theo dõi hàng triệu người bán nhỏ lẻ. Đồng thời, yêu cầu xác thực danh tính và mã số thuế của người bán góp phần hạn chế tình trạng kinh doanh “vô danh”.

5. Quản lý thuế đối với hàng hóa giá trị thấp và xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử

Chính sách miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa giá trị thấp đã được điều chỉnh mạnh mẽ. Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg bãi bỏ chính sách miễn thuế đối với hàng hóa dưới 1 triệu đồng gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Từ đó, hầu hết hàng hóa nhập khẩu qua thương mại điện tử đều phải chịu thuế nhập khẩu và thuế GTGT.

Các dự thảo và quy định mới tiếp tục đề xuất hạ ngưỡng miễn thuế xuống mức rất thấp (khoảng 100.000 đồng trị giá hoặc 10.000 đồng tiền thuế) nhằm kiểm soát tốt hơn tình trạng khai báo thấp giá trị. Luật Hải quan sửa đổi cũng quy định từ năm 2027, hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện thủ tục hải quan, với yêu cầu kết nối dữ liệu giữa nền tảng và hệ thống hải quan.

Doanh nghiệp logistics, đơn vị chuyển phát và kho ngoại quan cần chú ý đến trách nhiệm cung cấp thông tin và phối hợp với cơ quan hải quan, thuế để đảm bảo tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

6. Thuế tối thiểu toàn cầu và quản lý giao dịch liên kết

Việt Nam đã triển khai thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two) theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và các nghị định hướng dẫn. Các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên phải đảm bảo mức thuế suất thực tế tối thiểu 15%. Việt Nam áp dụng cơ chế thuế tối thiểu nội địa bổ sung (QDMTT) để giữ quyền đánh thuế trong nước.

Đối với giao dịch liên kết, các nghị định mới thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP quy định chặt chẽ hơn về xác định quan hệ liên kết, giới hạn chi phí lãi vay (thường không vượt quá 30% EBITDA), nghĩa vụ lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR). Ngưỡng CbCR được điều chỉnh theo chuẩn OECD (750 triệu euro).

Doanh nghiệp có giao dịch với bên liên kết nước ngoài cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, áp dụng phương pháp xác định giá phù hợp và theo dõi các thay đổi về thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá (APA) cũng như thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) để quản trị rủi ro hiệu quả.

7. Chuyển đổi số trong quản lý thuế và kết nối dữ liệu

Ngành Thuế đã đẩy mạnh chuyển đổi số với việc triển khai hóa đơn điện tử toàn diện, Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài, kết nối với ngân hàng thương mại, sử dụng mã định danh cá nhân thay cho mã số thuế từ giữa năm 2025. Phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo được áp dụng để phát hiện rủi ro trong lĩnh vực kinh doanh xuyên biên giới, livestream, KOL/KOC và các nền tảng trung gian.

Kết quả thu thuế từ thương mại điện tử tăng mạnh trong các năm gần đây, cho thấy hiệu quả của việc chuyển từ quản lý dựa trên kê khai sang quản lý dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Doanh nghiệp cần chủ động số hóa hồ sơ, kết nối hệ thống kế toán với cơ quan thuế và duy trì tính minh bạch trong giao dịch để giảm thiểu rủi ro kiểm tra, thanh tra.

8. Lưu ý thực tiễn cho doanh nghiệp và cá nhân khi tham gia giao dịch xuyên biên giới

Doanh nghiệp Việt Nam khi mua dịch vụ từ nhà cung cấp nước ngoài cần xác định rõ bên nào có trách nhiệm kê khai, nộp thuế. Trong nhiều trường hợp, nếu nhà cung cấp đã đăng ký và nộp thuế qua Cổng NCCNN, bên Việt Nam không phải khấu trừ nữa. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ thông tin đăng ký của đối tác.

Đối với cá nhân bán hàng trên nền tảng nước ngoài, cần lưu ý nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và việc nền tảng có thể khấu trừ thuế thay. Việc xác thực danh tính và cung cấp mã số thuế là bắt buộc để tránh bị hạn chế hoạt động trên nền tảng.

Doanh nghiệp logistics và fulfillment cần phân loại rõ dịch vụ nào chịu thuế GTGT, dịch vụ nào được hưởng thuế suất 0%, đồng thời chuẩn bị đầy đủ chứng từ chứng minh tính chất quốc tế của dịch vụ vận tải.

Các tập đoàn đa quốc gia cần rà soát cấu trúc giao dịch liên kết, đánh giá tác động của thuế tối thiểu toàn cầu và chuẩn bị hồ sơ CbCR, APA nếu cần thiết.

9. Vai trò của ACC VINACO trong hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ

ACC VINACO với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và pháp lý doanh nghiệp, cung cấp các dịch vụ chuyên sâu hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân đối phó với những thay đổi phức tạp về quản lý thuế giao dịch xuyên biên giới.

Các dịch vụ tiêu biểu bao gồm: tư vấn xác định nghĩa vụ thuế đối với nhà cung cấp nước ngoài và nền tảng số; hỗ trợ đăng ký, kê khai thuế qua Cổng thông tin điện tử; tư vấn thuế nhà thầu, thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp cho giao dịch xuyên biên giới; hỗ trợ lập hồ sơ giao dịch liên kết và báo cáo CbCR; tư vấn tối ưu cấu trúc giao dịch trong khuôn khổ pháp luật; đại diện làm việc với cơ quan thuế khi phát sinh kiểm tra, thanh tra.

Đội ngũ chuyên gia của ACC luôn cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật mới, kết hợp kiến thức thực tiễn để đưa ra giải pháp phù hợp với từng mô hình kinh doanh. Việc chủ động tư vấn và tuân thủ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro phạt chậm nộp, truy thu thuế và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định trong môi trường pháp lý ngày càng chặt chẽ.

10. Xu hướng và khuyến nghị trong thời gian tới

Trong thời gian tới, quản lý thuế giao dịch xuyên biên giới sẽ tiếp tục được siết chặt thông qua kết nối dữ liệu thời gian thực giữa nền tảng, ngân hàng, hải quan và cơ quan thuế. Yêu cầu về xác thực điện tử, mã định danh đơn hàng và bưu kiện, cũng như trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng sẽ ngày càng rõ ràng.

Doanh nghiệp nên chủ động rà soát toàn bộ chuỗi giao dịch xuyên biên giới, cập nhật quy trình kế toán và hệ thống phần mềm, đào tạo nhân sự về các quy định mới. Việc hợp tác với đơn vị tư vấn chuyên nghiệp như ACC Việt Nam sẽ giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi ro và tận dụng tối đa các ưu đãi, cơ chế thỏa thuận trước nếu có.

Tuân thủ đúng quy định không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để xây dựng uy tín, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường quốc tế.

Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới tại Việt Nam phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống thuế theo hướng số hóa, minh bạch và phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Từ nghĩa vụ tự kê khai của nhà cung cấp nước ngoài, trách nhiệm khấu trừ của nền tảng, đến việc thu hẹp miễn thuế hàng giá trị thấp và áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, tất cả đều hướng tới mục tiêu thu đúng, thu đủ và tạo môi trường kinh doanh công bằng.

Doanh nghiệp và cá nhân tham gia giao dịch xuyên biên giới cần nắm vững các quy định mới, chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp khi cần thiết. ACC VINACO sẵn sàng đồng hành cùng quý khách hàng trong hành trình tuân thủ và phát triển bền vững.

Nguồn tham khảo

  • Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
  • Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15.
  • Nghị định 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế.
  • Thông tư 80/2021/TT-BTC hướng dẫn về quản lý thuế.
  • Nghị định 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.
  • Nghị quyết 107/2023/QH15 về áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu.
  • Các thông tin chính thức từ Cổng thông tin điện tử Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính.
  • Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg về bãi bỏ chính sách miễn thuế hàng giá trị thấp.
  • Các nghị định và thông tư mới về quản lý giao dịch liên kết và thuế thu nhập doanh nghiệp.
NHẬN TƯ VẤN Những thay đổi về quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP