ACC VINACO xin gửi đến quý doanh nghiệp bài phân tích chuyên sâu về Những thay đổi trong quy định về chuyển giá doanh nghiệp tại Việt Nam.

Tổng quan khung pháp lý về giao dịch liên kết tại Việt Nam trước và sau năm 2026
Trước khi Nghị định 255/2026/NĐ-CP có hiệu lực, hệ thống quản lý giao dịch liên kết tại Việt Nam chủ yếu dựa trên Nghị định 132/2020/NĐ-CP và được bổ sung, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Các văn bản này đã thiết lập nguyên tắc giao dịch độc lập (arm’s length principle), quy định tiêu chí xác định bên liên kết, phương pháp xác định giá, nghĩa vụ lập hồ sơ và khống chế chi phí lãi vay.
Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, Nghị định 255 trở thành văn bản duy nhất điều chỉnh toàn diện vấn đề này. Việc hợp nhất giúp loại bỏ sự chồng chéo, tăng tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Đồng thời, Nghị định cũng tăng cường công cụ quản lý cho cơ quan thuế thông qua tiếp cận dựa trên rủi ro, chia sẻ dữ liệu liên ngành và công bố chỉ số lợi nhuận ngành.
Nguyên tắc cốt lõi vẫn được giữ nguyên: mọi giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết phải được định giá theo điều kiện mà các bên độc lập sẽ thỏa thuận trong hoàn cảnh tương tự. Cơ quan thuế có quyền điều chỉnh thu nhập chịu thuế nếu phát hiện giao dịch không phản ánh đúng bản chất kinh tế hoặc làm giảm nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.

Những thay đổi quan trọng về định nghĩa bên liên kết
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 255 là việc củng cố và mở rộng tiêu chí xác định quan hệ liên kết, đồng thời làm rõ một số trường hợp loại trừ.
Các trường hợp xác định quan hệ liên kết được duy trì và bổ sung
Nghị định kế thừa các tiêu chí truyền thống như sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn góp của chủ sở hữu, sở hữu chung bởi bên thứ ba, cổ đông lớn nhất nắm giữ từ 10% cổ phần, quyền chỉ định trên 50% thành viên ban lãnh đạo hoặc quyền kiểm soát thông qua hợp đồng.

Đáng chú ý, quy định về quan hệ tài chính (cho vay, bảo lãnh) được duy trì từ Nghị định 20/2025 với các điều kiện về tỷ lệ dư nợ so với vốn chủ sở hữu và tổng nợ trung dài hạn. Ngoài ra, Nghị định 255 bổ sung hai trường hợp mới:
- Trong kỳ tính thuế, có giao dịch chuyển nhượng hoặc nhận chuyển nhượng vốn góp chiếm từ 25% vốn góp của chủ sở hữu trở lên.
- Giao dịch vay, cho vay hoặc hình thức tài chính tương tự chiếm từ 10% vốn góp của chủ sở hữu giữa doanh nghiệp với cá nhân quản lý, điều hành hoặc người có quan hệ gia đình theo quy định.
Những bổ sung này mở rộng phạm vi áp dụng, đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát kỹ lưỡng các giao dịch vốn và tài chính phát sinh trong năm, kể cả với cá nhân liên quan.
Các trường hợp loại trừ quan hệ liên kết
Nghị định tiếp tục loại trừ một số tổ chức tín dụng khỏi định nghĩa bên liên kết nếu tổ chức đó không tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc điều hành, kiểm soát, góp vốn hoặc đầu tư vào bên đi vay. Đồng thời bổ sung loại trừ đối với một số tổ chức 100% vốn nhà nước chuyên mua bán nợ và xử lý nợ. Đây là điểm tích cực giúp giảm gánh nặng tuân thủ cho các doanh nghiệp vay vốn từ ngân hàng thương mại độc lập trong điều kiện thông thường.
Thay đổi về miễn trừ nghĩa vụ lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
Đây là thay đổi được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất vì liên quan trực tiếp đến chi phí tuân thủ.

Nâng ngưỡng doanh thu miễn trừ hồ sơ
Theo Nghị định 255, ngưỡng doanh thu để được xem xét miễn lập Hồ sơ quốc gia (Local File) và Hồ sơ toàn cầu (Master File) được nâng từ 200 tỷ đồng lên 500 tỷ đồng đối với các doanh nghiệp không phát sinh doanh thu hoặc chi phí từ việc khai thác, sử dụng tài sản vô hình. Đồng thời, yêu cầu về “chức năng đơn giản” trước đây đã được bãi bỏ.
Tuy nhiên, điều kiện về tỷ suất lợi nhuận tối thiểu vẫn được giữ nguyên:
- Doanh nghiệp phân phối: tỷ suất lợi nhuận hoạt động từ 5% trở lên.
- Doanh nghiệp sản xuất: từ 10% trở lên.
- Doanh nghiệp gia công, chế biến: từ 15% trở lên.
Ngoài ra, vẫn duy trì ngưỡng miễn trừ an toàn tuyệt đối: tổng doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng trong kỳ tính thuế. Doanh nghiệp thuộc diện này được miễn lập hồ sơ nhưng vẫn phải thực hiện kê khai thông tin quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Phụ lục quy định.
Các trường hợp miễn trừ khác
Doanh nghiệp có giao dịch nội địa giữa các bên cùng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp và không hưởng ưu đãi thuế trong kỳ vẫn được miễn lập hồ sơ. Các giao dịch thuộc phạm vi thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá (APA) cũng được miễn trừ tương ứng, kèm theo nghĩa vụ báo cáo hàng năm.
Việc nâng ngưỡng và đơn giản hóa điều kiện giúp giảm gánh nặng cho nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời khuyến khích duy trì tỷ suất lợi nhuận hợp lý.
Cập nhật về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)
Nghị định 255 điều chỉnh ngưỡng lập và nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia theo chuẩn quốc tế. Thay vì ngưỡng 18.000 tỷ đồng trước đây, công ty mẹ tối cao tại Việt Nam phải lập CbCR nếu doanh thu hợp nhất toàn cầu đạt từ 750 triệu euro trở lên trong năm tài chính liền trước.

Quy định về thông báo, nộp thay thế (surrogate filing), định dạng XML và thời hạn nộp được chi tiết hóa rõ ràng hơn. Doanh nghiệp có công ty mẹ tối cao hoặc thực thể nộp thay thế ở nước ngoài phải thực hiện thông báo một lần cho cơ quan thuế Việt Nam theo mẫu quy định, và cập nhật trong vòng 90 ngày nếu có thay đổi.
Sự thay đổi này giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn với khung trao đổi thông tin tự động của OECD, tăng cường minh bạch thuế toàn cầu.
Thứ tự ưu tiên nguồn dữ liệu so sánh và chỉ số lợi nhuận ngành
Lần đầu tiên, Nghị định quy định rõ thứ tự ưu tiên nguồn dữ liệu sử dụng trong phân tích so sánh:
- Nguồn dữ liệu công khai và chính thức.
- Cơ sở dữ liệu thương mại.
- Cơ sở dữ liệu quản lý thuế của cơ quan thuế.
Đồng thời duy trì thứ tự ưu tiên đối tượng so sánh: so sánh nội bộ trước, sau đó so sánh trong nước, cuối cùng là so sánh khu vực.
Cơ quan thuế được phép công bố chỉ số lợi nhuận theo ngành, khu vực địa lý hoặc nhóm người nộp thuế. Những chỉ số này sẽ trở thành tham chiếu quan trọng trong thực tiễn thanh tra và tự đánh giá của doanh nghiệp, dù vẫn phải xem xét dựa trên đặc thù cụ thể của từng trường hợp.
Khống chế chi phí lãi vay và các quy định liên quan
Quy định về khống chế chi phí lãi vay thuần không vượt quá 30% EBITDA điều chỉnh vẫn được duy trì. Phần chi phí lãi vay vượt trần được phép kết chuyển tối đa 5 năm liên tục. Doanh nghiệp cần lưu ý rằng dù quan hệ vay với tổ chức tín dụng độc lập có thể được loại trừ khỏi định nghĩa bên liên kết, thì quy định khống chế lãi vay vẫn áp dụng nếu doanh nghiệp có bất kỳ giao dịch liên kết nào khác.
Doanh nghiệp nên mô hình hóa tác động của trần lãi vay trước khi thực hiện các khoản vay mới hoặc tái cơ cấu nợ để tránh phát sinh chi phí không được trừ.
Tác động thực tiễn đối với doanh nghiệp và rủi ro tuân thủ
Những thay đổi trong Nghị định 255 mang lại cả cơ hội và thách thức. Cơ hội lớn nhất là giảm chi phí lập hồ sơ cho nhiều doanh nghiệp quy mô vừa nhờ nâng ngưỡng miễn trừ. Tuy nhiên, việc mở rộng tiêu chí bên liên kết và tăng cường tiếp cận dựa trên dữ liệu đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát kỹ lưỡng hơn các giao dịch nội bộ, đặc biệt là giao dịch dịch vụ, bản quyền, tài chính và tái cấu trúc.
Rủi ro thanh tra chuyển giá vẫn tập trung vào các dấu hiệu như lỗ liên tục trong khi doanh thu tăng, tỷ suất lợi nhuận thấp hơn ngành, chi phí nội bộ cao bất thường, hoặc sự không nhất quán giữa hợp đồng, thực tế thực hiện và số liệu kê khai.
Thời hạn xuất trình hồ sơ khi có yêu cầu của cơ quan thuế được quy định rõ ràng hơn, thường là 30 ngày làm việc trong giai đoạn tham vấn trước thanh tra, có thể gia hạn một lần tối đa 15 ngày làm việc.
Khuyến nghị hành động cho doanh nghiệp năm 2026 trở đi
Để sẵn sàng tuân thủ, doanh nghiệp nên thực hiện các bước sau:
- Rà soát toàn bộ quan hệ liên kết theo tiêu chí mới, bao gồm các giao dịch vốn và tài chính với cá nhân.
- Đánh giá khả năng áp dụng miễn trừ hồ sơ dựa trên doanh thu và tỷ suất lợi nhuận thực tế.
- Cập nhật chính sách chuyển giá nội bộ tập đoàn cho phù hợp với thực tế chức năng – tài sản – rủi ro tại Việt Nam.
- Chuẩn bị hoặc cập nhật Local File và Master File trước thời điểm nộp quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Kiểm tra nghĩa vụ CbCR và thực hiện thông báo nếu thuộc đối tượng.
- Theo dõi sát các chỉ số lợi nhuận ngành do cơ quan thuế công bố để tự đánh giá rủi ro.
- Xây dựng hệ thống lưu trữ chứng từ đầy đủ, nhất quán giữa kế toán, thuế, hải quan và hợp đồng.
Việc chuẩn bị sớm không chỉ giúp giảm rủi ro bị ấn định thuế, phạt hành chính và tiền chậm nộp mà còn tạo lợi thế trong các cuộc thanh tra hoặc đàm phán APA.
Vai trò của ACC VINACO trong hỗ trợ tuân thủ chuyển giá
Với kinh nghiệm tư vấn thuế và chuyển giá cho nhiều doanh nghiệp FDI và tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam, ACC VINACO cung cấp giải pháp toàn diện:
- Đánh giá rủi ro chuyển giá và lập bản đồ quan hệ liên kết.
- Xây dựng và cập nhật Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (Local File, Master File).
- Thực hiện phân tích so sánh (benchmarking) theo thứ tự ưu tiên nguồn dữ liệu mới.
- Hỗ trợ kê khai Phụ lục thông tin giao dịch liên kết và tư vấn CbCR.
- Tư vấn cấu trúc giao dịch, lãi vay và dịch vụ nội bộ để tối ưu hóa tuân thủ.
- Đại diện và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình làm việc với cơ quan thuế.
Đội ngũ chuyên gia của ACC Việt Nam luôn cập nhật kịp thời các văn bản mới nhất, kết hợp kiến thức pháp lý với kinh nghiệm thực tiễn để đưa ra giải pháp phù hợp với từng doanh nghiệp.
Nghị định 255/2026/NĐ-CP đánh dấu bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hệ thống quản lý giao dịch liên kết tại Việt Nam. Những thay đổi về định nghĩa bên liên kết, miễn trừ hồ sơ, CbCR và nguồn dữ liệu so sánh vừa tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp vừa tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt, rà soát và điều chỉnh chính sách chuyển giá ngay từ kỳ tính thuế 2026 để đảm bảo tuân thủ và giảm thiểu rủi ro.
ACC VINACO sẵn sàng đồng hành cùng quý doanh nghiệp trong hành trình tuân thủ quy định mới. Mọi thắc mắc xin vui lòng liên hệ để được tư vấn chi tiết và phù hợp với tình hình cụ thể của doanh nghiệp.
Nguồn tham khảo
- Nghị định số 255/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Chính phủ về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết của doanh nghiệp có quan hệ liên kết.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
- Nghị định số 132/2020/NĐ-CP và Nghị định số 20/2025/NĐ-CP (đã được thay thế).
- Các tài liệu hướng dẫn và thông báo của Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính liên quan đến áp dụng Nghị định 255.
- Các phân tích chuyên môn từ các tổ chức tư vấn quốc tế về tác động của Nghị định 255 đối với doanh nghiệp tại Việt Nam.