Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

Cập nhật: 22/11/2026 10:46 AM
Nội dung bài viết

Thị trường thuế Việt Nam đang chứng kiến một trong những đợt cải cách toàn diện nhất trong hơn một thập kỷ qua. Từ cuối năm 2025 đến giữa năm 2026, hàng loạt luật mới, nghị định và thông tư quan trọng chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến công tác kê khai, nộp thuế, hóa đơn điện tử, chi phí được trừ và quản lý rủi ro thuế. Đối với kế toán doanh nghiệp, việc nắm vững những thay đổi này không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tuân thủ, tối ưu dòng tiền và giảm thiểu rủi ro bị truy thu, phạt.

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia của ACC VINACO, dựa trên các văn bản pháp lý mới nhất bao gồm Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 20/2026/TT-BTC, Thông tư 99/2025/TT-BTC và nhiều văn bản hướng dẫn khác. Nội dung được xây dựng theo hướng thực tiễn, giúp kế toán dễ dàng áp dụng ngay vào công việc hàng ngày.

1. Bối cảnh cải cách thuế và tầm quan trọng đối với kế toán doanh nghiệp

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ quản lý thuế mang tính hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, rủi ro và tuân thủ tự nguyện. Cơ quan thuế đẩy mạnh số hóa, kết nối liên thông với hệ thống đăng ký kinh doanh, ngân hàng, bảo hiểm xã hội và các nền tảng thương mại điện tử. Điều này vừa tạo thuận lợi vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác và kịp thời của dữ liệu kế toán.

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

Đối với kế toán doanh nghiệp, những thay đổi lớn tập trung vào năm nhóm chính: thủ tục kê khai và nộp thuế; quy định về hóa đơn điện tử; điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế suất và ưu đãi thuế; cùng với cơ chế quản lý rủi ro và hoàn thuế. Việc không cập nhật kịp thời có thể dẫn đến sai sót tờ khai, mất quyền khấu trừ, bị áp dụng mức thuế cao hơn hoặc phát sinh chi phí phạt chậm nộp.

ACC VINACO khuyến nghị các doanh nghiệp nên thực hiện rà soát toàn bộ quy trình kế toán – thuế ngay từ đầu năm 2026, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang áp dụng thuế suất ưu đãi 15% hoặc 17%.

2. Những thay đổi lớn về Luật Quản lý thuế 2025 và thủ tục hành chính thuế

2.1. Hiệu lực và phạm vi áp dụng của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019. Một số điều khoản liên quan đến khai thuế và hóa đơn điện tử đã áp dụng sớm hơn từ đầu năm 2026. Luật mở rộng đối tượng người nộp thuế, bổ sung tổ chức và cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng số tại Việt Nam.

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

Điểm đáng chú ý là cơ quan thuế chuyển sang mô hình quản lý theo mức độ rủi ro. Doanh nghiệp được phân loại thành các nhóm rủi ro thấp, trung bình và cao. Nhóm rủi ro thấp sẽ được hỗ trợ tối đa, giảm tần suất thanh tra kiểm tra, trong khi nhóm rủi ro cao phải chịu giám sát chặt chẽ hơn.

2.2. Thay đổi về đăng ký thuế và mã số thuế

Từ 01/7/2026, việc đăng ký thuế được thực hiện theo cơ chế một cửa liên thông. Doanh nghiệp khi đăng ký kinh doanh sẽ đồng thời được cấp mã số thuế mà không cần nộp hồ sơ riêng cho cơ quan thuế trong hầu hết trường hợp. Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, việc sử dụng mã định danh cá nhân thay cho mã số thuế cũ được đẩy mạnh.

Kế toán cần lưu ý cập nhật kịp thời mọi thay đổi về thông tin đăng ký thuế (địa chỉ, người đại diện pháp luật, tài khoản ngân hàng) trên hệ thống thuế điện tử trong thời hạn quy định để tránh bị khóa chức năng kê khai hoặc bị xử phạt hành chính.

2.3. Thủ tục khai thuế và nộp thuế điện tử

Luật mới nhấn mạnh nguyên tắc tự khai, tự tính, tự nộp và tự chịu trách nhiệm. Hệ thống thông tin quản lý thuế sẽ hỗ trợ tạo lập tờ khai dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử đối với một số đối tượng. Tuy nhiên, kế toán vẫn phải rà soát và xác nhận trước khi gửi.

Một số trường hợp được miễn nộp hồ sơ khai thuế nếu cơ quan thuế đã có đủ dữ liệu. Ví dụ, tổ chức khấu trừ thuế nhà thầu nước ngoài trong tháng không phát sinh khấu trừ, hoặc các khoản viện trợ không hoàn lại. Điều này giúp giảm gánh nặng hành chính nhưng đòi hỏi doanh nghiệp phải đảm bảo dữ liệu hóa đơn điện tử luôn chính xác và đầy đủ.

3. Thay đổi quan trọng về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

3.1. Thuế suất mới theo quy mô doanh thu

Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, từ kỳ tính thuế năm 2025, thuế suất TNDN được phân theo quy mô doanh thu như sau:

  • Thuế suất 15% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng.
  • Thuế suất 17% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.
  • Thuế suất 20% áp dụng cho các doanh nghiệp còn lại và các trường hợp không thuộc đối tượng ưu đãi.

Tổng doanh thu làm căn cứ xác định thuế suất là tổng doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ (không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu), doanh thu tài chính và thu nhập khác trên phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của kỳ tính thuế năm trước liền kề. Kế toán cần theo dõi sát doanh thu để xác định đúng mức thuế suất áp dụng và tránh bị truy thu khi cơ quan thuế kiểm tra.

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

3.2. Điều kiện chi phí được trừ và ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt

Một trong những thay đổi thực tiễn nhất là ngưỡng bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt giảm từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng. Mọi khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng hoặc phương thức không dùng tiền mặt khác mới được trừ khi tính thuế TNDN.

Đối với trường hợp nhân viên mua hộ, doanh nghiệp cần có quy chế ủy quyền rõ ràng và chứng từ chuyển khoản hoàn trả từ công ty cho nhân viên. Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định chi tiết danh mục hồ sơ cho các loại chi phí đặc thù như chi đào tạo, chi nghiên cứu khoa học công nghệ, chi hủy hàng tồn kho. Doanh nghiệp được trừ tối đa 200% chi phí thực tế cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển nếu đáp ứng điều kiện và không gây lỗ.

Kế toán cần rà soát lại toàn bộ quy trình thanh toán và lưu trữ chứng từ điện tử để đảm bảo đáp ứng yêu cầu mới từ ngày 15/12/2025 trở đi.

3.3. Thời điểm xác định doanh thu tính thuế và các quy định khác

Thông tư 20/2026/TT-BTC bổ sung nhiều quy định về thời điểm xác định doanh thu trong các trường hợp đặc thù như chuyển nhượng bất động sản, dịch vụ xây dựng dài hạn, hoạt động kinh doanh trên nền tảng số. Doanh nghiệp nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ qua thương mại điện tử hoặc nền tảng số cũng thuộc đối tượng nộp thuế TNDN đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Ngoài ra, chính sách giảm 30% thuế TNDN phải nộp cho doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong kỳ tính thuế 2026 và 2027 theo Nghị quyết số 43/2026/QH16 cũng cần được kế toán theo dõi để tối ưu nghĩa vụ thuế.

4. Thay đổi về thuế giá trị gia tăng (GTGT) và hóa đơn điện tử

4.1. Quy định mới về hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP

Từ 01/7/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử theo Luật Quản lý thuế 2025. Nội dung hóa đơn bắt buộc phải có tên, mã số thuế, địa chỉ địa điểm kinh doanh. Việc kết nối dữ liệu hóa đơn với cơ quan thuế được thực hiện theo thời gian thực hoặc gần thời gian thực đối với nhiều loại hình doanh nghiệp.

Doanh nghiệp phải đảm bảo 100% hóa đơn phát hành dưới dạng điện tử, có chữ ký số hợp lệ và lưu trữ tối thiểu 10 năm. Việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế được khuyến khích và hỗ trợ tự động tạo tờ khai đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết

4.2. Thuế suất GTGT và chính sách giảm thuế tạm thời

Thuế suất GTGT tiêu chuẩn vẫn là 10%, tuy nhiên chính sách giảm xuống 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ được kéo dài đến hết ngày 31/12/2026 theo Nghị quyết liên quan. Kế toán cần theo dõi danh mục hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế để lập hóa đơn đúng thuế suất, tránh sai sót khi kê khai.

Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào tiếp tục được siết chặt. Hóa đơn không hợp pháp hoặc không đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt sẽ bị loại khỏi chi phí khấu trừ.

5. Thay đổi về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và trách nhiệm khấu trừ của doanh nghiệp

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026 với nhiều thay đổi lớn về biểu thuế, mức giảm trừ gia cảnh và phương pháp tính thuế đối với cá nhân kinh doanh. Biểu thuế lũy tiến được rút gọn còn 5 bậc, mức giảm trừ bản thân tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng.

Đối với doanh nghiệp, trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế TNCN từ tiền lương, tiền công vẫn được duy trì. Tuy nhiên, thủ tục khai thuế TNCN đối với tổ chức trả thu nhập đã chuyển sang kỳ khai theo quý trong một số trường hợp theo chính sách đơn giản hóa thủ tục hành chính. Kế toán cần cập nhật mẫu tờ khai mới và thời hạn nộp tương ứng.

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống được miễn thuế TNCN và GTGT. Trên mức này, phương pháp tính thuế trên thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí) được áp dụng đối với một số đối tượng có doanh thu đến 3 tỷ đồng.

6. Thay đổi về chế độ kế toán doanh nghiệp liên quan đến thuế

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, mang đến nhiều cập nhật về hệ thống tài khoản kế toán. Các tài khoản mới như Tài khoản 215 (Tài sản sinh học), Tài khoản 2295 (Dự phòng giảm giá tài sản) và Tài khoản liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu được bổ sung. Việc chuẩn hóa chứng từ kế toán điện tử để tích hợp với hóa đơn điện tử và hệ thống ERP là yêu cầu bắt buộc.

Kế toán cần rà soát và chuyển đổi hệ thống tài khoản, cập nhật quy trình ghi nhận doanh thu, chi phí và thuế để phù hợp với chế độ kế toán mới, tránh sai lệch giữa sổ kế toán và tờ khai thuế.

7. Thủ tục hoàn thuế, gia hạn nộp thuế và xử lý sai sót

7.1. Thay đổi về hoàn thuế

Luật Quản lý thuế 2025 bổ sung một số trường hợp được hoàn thuế GTGT liên quan đến mức thuế suất 5% và dự án đầu tư mở rộng. Ngược lại, các trường hợp chuyển đổi sở hữu, sáp nhập, chia tách, hợp nhất không còn thuộc diện được hoàn thuế như trước đây. Thủ tục hoàn thuế được số hóa mạnh hơn, thời gian giải quyết được rút ngắn đối với doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro thấp.

7.2. Gia hạn nộp thuế năm 2026

Chính phủ đã ban hành Nghị định về gia hạn nộp thuế GTGT, TNDN, TNCN và tiền thuê đất năm 2026 đối với một số ngành nghề và đối tượng. Thời gian gia hạn tối đa 5 tháng đối với thuế GTGT và TNCN của hộ, cá nhân kinh doanh, cùng với gia hạn tạm nộp thuế TNDN quý II và quý III. Kế toán cần theo dõi danh mục ngành nghề được gia hạn và thực hiện đúng thủ tục để hưởng chính sách.

7.3. Khai bổ sung và điều chỉnh sai sót

Thời hạn khai bổ sung hồ sơ khai thuế được quy định rõ ràng hơn. Người nộp thuế được khai bổ sung trong thời hạn 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ của kỳ tính thuế có sai sót trong một số trường hợp. Việc khai bổ sung phải thực hiện trên hệ thống thuế điện tử và kèm theo giải trình khi cần thiết.

8. Quản lý thuế dựa trên rủi ro và nghĩa vụ của doanh nghiệp

Cơ quan thuế áp dụng mô hình quản lý tuân thủ dựa trên đánh giá rủi ro. Doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, dữ liệu hóa đơn điện tử đầy đủ và chính xác sẽ được xếp vào nhóm rủi ro thấp, hưởng nhiều ưu đãi về thủ tục. Ngược lại, doanh nghiệp thường xuyên khai sai, chậm nộp hoặc có dấu hiệu gian lận sẽ bị giám sát chặt và kiểm tra thường xuyên hơn.

Kế toán đóng vai trò then chốt trong việc duy trì điểm tuân thủ cao thông qua việc đảm bảo tính chính xác của dữ liệu, kịp thời cập nhật thông tin đăng ký thuế và lưu trữ đầy đủ chứng từ theo quy định.

9. Hướng dẫn thực tiễn dành cho kế toán doanh nghiệp

Để thích ứng hiệu quả với các thay đổi, ACC VINACO đề xuất kế toán doanh nghiệp thực hiện các bước sau:

  • Rà soát toàn bộ quy trình thanh toán và nâng cấp hệ thống để đáp ứng ngưỡng 5 triệu đồng đối với thanh toán không dùng tiền mặt.
  • Cập nhật phần mềm kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và tích hợp chặt chẽ với hệ thống hóa đơn điện tử.
  • Theo dõi sát doanh thu để xác định đúng thuế suất TNDN 15%, 17% hoặc 20% và các chính sách giảm thuế tạm thời.
  • Đào tạo nội bộ về các mẫu tờ khai mới, thời hạn nộp và quy trình khai bổ sung trên hệ thống thuế điện tử.
  • Xây dựng quy chế nội bộ về ủy quyền mua hàng, lưu trữ chứng từ điện tử và kiểm soát chi phí được trừ.
  • Thường xuyên theo dõi các công văn hướng dẫn của Cục Thuế và Bộ Tài chính để cập nhật kịp thời các điểm mới phát sinh.

Doanh nghiệp nên thực hiện kiểm toán nội bộ định kỳ hoặc thuê đơn vị tư vấn độc lập để đánh giá mức độ tuân thủ trước khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.

ACC VINACO với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thuế và kế toán sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc rà soát quy trình, cập nhật chính sách, hỗ trợ kê khai, hoàn thuế và đại diện làm việc với cơ quan thuế. Chúng tôi cam kết mang đến giải pháp thực tiễn, minh bạch và hiệu quả, giúp doanh nghiệp tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Hãy liên hệ với ACC VINACO ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết về các thay đổi thuế mới nhất và xây dựng lộ trình tuân thủ phù hợp với quy mô doanh nghiệp của bạn.

Nguồn tham khảo

  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội.
  • Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 ngày 14/6/2025 của Quốc hội.
  • Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 của Quốc hội.
  • Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Nghị định số 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.
  • Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025.
  • Thông tư số 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026 của Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ Tài chính về chế độ kế toán doanh nghiệp.
  • Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.
  • Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Các công văn hướng dẫn của Cục Thuế và Bộ Tài chính năm 2026 về triển khai chính sách thuế mới.
  • Tài liệu cập nhật chính sách thuế của ACC VINACO năm 2026.
NHẬN TƯ VẤN Những thay đổi về thủ tục thuế mà kế toán doanh nghiệp cần biết
Luật sư và chuyên gia thuế hỗ trợ tư vấn trực tiếp về thủ tục, chi phí và hồ sơ thành lập doanh nghiệp.
0938 830 883

Đăng ký tư vấn

Vui lòng nhập họ và tên
Vui lòng nhập địa chỉ email
Vui lòng nhập số điện thoại
Vui lòng nhập quy mô nhân sự
Vui lòng nhập chức danh
Vui lòng nhập lĩnh vực kinh doanh

Tin tức nổi bật

Zalo
TOP