Thương mại điện tử tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế số. Cùng với sự bùng nổ của các sàn giao dịch như Shopee, Lazada, TikTok Shop và các nền tảng số khác, Nhà nước đã ban hành hàng loạt văn bản pháp lý mới nhằm quản lý thuế chặt chẽ, minh bạch và công bằng hơn. Từ năm 2025 đến 2026, hệ thống pháp luật về thuế thương mại điện tử có những thay đổi căn bản, ảnh hưởng trực tiếp đến hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng online, doanh nghiệp và cả các nhà cung cấp nước ngoài.
ACC VINACO sẽ phân tích chi tiết các quy định thuế mới đối với thương mại điện tử, nêu rõ những điểm đáng chú ý nhất, cách tính thuế, trách nhiệm của các bên liên quan và các lưu ý thực tế để người kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật, tránh rủi ro.

Bối cảnh và lý do ban hành quy định thuế mới về thương mại điện tử
Trong những năm gần đây, doanh thu thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng hai con số. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, số thuế thu từ hoạt động thương mại điện tử năm 2025 đạt gần 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm trước. Tuy nhiên, tình trạng thất thu thuế vẫn diễn ra do nhiều hộ, cá nhân kinh doanh chưa kê khai đầy đủ, hoặc các giao dịch xuyên biên giới khó kiểm soát.

Để giải quyết vấn đề này, Quốc hội và Chính phủ đã xây dựng khung pháp lý đồng bộ. Các văn bản quan trọng bao gồm Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn chi tiết như Nghị định 117/2025/NĐ-CP, Nghị định 68/2026/NĐ-CP, Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Hầu hết các quy định này có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, tạo nên bước ngoặt trong quản lý thuế đối với nền kinh tế số.
Mục tiêu chính của chính sách mới là chuyển từ phương thức quản lý dựa trên tự kê khai sang cơ chế khấu trừ tại nguồn thông qua các sàn thương mại điện tử, đồng thời nâng cao trách nhiệm của nền tảng số và minh bạch hóa dữ liệu giao dịch.
Những văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh thuế thương mại điện tử
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
Luật này thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019 và có hiệu lực từ 01/07/2026. Điểm nổi bật là bổ sung trách nhiệm của tổ chức quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử và nền tảng số trong việc khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh. Luật cũng quy định rõ việc sử dụng mã định danh cá nhân thay cho mã số thuế, kết nối dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với Bộ Công an, Bộ Tư pháp và các ngân hàng.

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15
Luật này thay đổi căn bản cách tính thuế đối với cá nhân kinh doanh. Đối với cá nhân cư trú có doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, phương pháp tính thuế không còn dựa hoàn toàn trên tỷ lệ ấn định trên doanh thu mà chuyển sang xác định thu nhập tính thuế bằng doanh thu trừ chi phí hợp lý, sau đó áp dụng thuế suất 17%. Đây là điểm đáng chú ý nhất đối với những người bán hàng online quy mô lớn.
Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15
Được thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 01/07/2026, Luật này lần đầu tiên đưa thương mại điện tử lên tầm luật, thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP. Luật quy định rõ về thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài, yêu cầu nền tảng nước ngoài phải có hiện diện hợp pháp tại Việt Nam (thành lập pháp nhân hoặc chỉ định đại diện), lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu 1-3 năm và kết nối với Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử quốc gia. Luật cũng quản lý cả mô hình livestream bán hàng và affiliate marketing.
Nghị định 117/2025/NĐ-CP và các nghị định hướng dẫn năm 2026
Nghị định 117/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2025) quy định chi tiết việc khấu trừ thuế GTGT và thuế TNCN của sàn thương mại điện tử. Các nghị định sau như Nghị định 68/2026/NĐ-CP, Nghị định 141/2026/NĐ-CP, Nghị định 252/2026/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế và mở rộng trách nhiệm của nền tảng đối với nhà cung cấp nước ngoài.
Cơ chế khấu trừ thuế tại nguồn – Điểm thay đổi lớn nhất
Trước đây, nhiều hộ, cá nhân bán hàng trên sàn tự kê khai thuế theo phương pháp khoán hoặc tỷ lệ trên doanh thu. Từ năm 2025-2026, các sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến (bao gồm cả sàn trong nước và nước ngoài) có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho người bán ngay khi giao dịch thành công.

Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, tỷ lệ khấu trừ cụ thể như sau:
- Hàng hóa: Thuế GTGT 1%, thuế TNCN 0,5% (cá nhân cư trú), tổng 1,5%.
- Dịch vụ: Thuế GTGT 5%, thuế TNCN 2%, tổng 7%.
- Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa: Thuế GTGT 3%, thuế TNCN 1,5%, tổng 4,5%.
Đối với cá nhân không cư trú, tỷ lệ thuế TNCN thường cao hơn một chút. Nếu sàn không xác định được bản chất giao dịch, có thể áp dụng mức thuế cao nhất. Việc khấu trừ này chỉ là tạm thu. Cuối năm, người bán có thể phải quyết toán nếu doanh thu vượt ngưỡng hoặc chọn phương pháp tính theo thu nhập thực tế.
Ngưỡng doanh thu chịu thuế và các trường hợp miễn thuế
Một trong những điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu. Theo các quy định mới, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới mức nhất định (có nguồn nêu 500 triệu đồng, một số văn bản điều chỉnh lên 1 tỷ đồng/năm theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP) thuộc đối tượng không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.

Đối với người bán chỉ hoạt động trên sàn thương mại điện tử, nếu doanh thu năm dưới ngưỡng chịu thuế, số thuế đã bị sàn khấu trừ sẽ được hoàn lại theo thủ tục quy định. Ngược lại, nếu doanh thu trên 3 tỷ đồng, người bán phải chuyển sang tính thuế trên thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) với thuế suất 17% và thực hiện quyết toán cuối năm.
Việc nâng ngưỡng miễn thuế nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ, trong khi siết chặt quản lý đối với quy mô lớn hơn, tạo sự công bằng giữa kinh doanh truyền thống và kinh doanh online.
Trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và nền tảng số
Sàn thương mại điện tử không chỉ là trung gian kết nối người mua – người bán mà còn trở thành “đại lý thuế” trong cơ chế mới. Các trách nhiệm chính bao gồm:
- Khấu trừ thuế GTGT và TNCN ngay khi xác nhận giao dịch thành công và chấp nhận thanh toán.
- Kê khai và nộp số thuế đã khấu trừ về cơ quan thuế theo định kỳ.
- Báo cáo dữ liệu giao dịch cho cơ quan thuế, bao gồm thông tin người bán, doanh thu, loại hàng hóa/dịch vụ.
- Lưu trữ dữ liệu hàng hóa tối thiểu 1 năm, dữ liệu hợp đồng và giao dịch tối thiểu 3 năm.
- Đối với nền tảng nước ngoài: phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước, thành lập pháp nhân tại Việt Nam hoặc chỉ định pháp nhân ủy quyền nếu đáp ứng các tiêu chí (giao diện tiếng Việt, tên miền .vn, hoặc đạt ngưỡng giao dịch nhất định với người mua Việt Nam).
Nghị định 252/2026/NĐ-CP mở rộng thêm trách nhiệm của sàn đối với nhà cung cấp nước ngoài: sàn phải khấu trừ và nộp thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp thay cho nhà cung cấp nước ngoài khi phát sinh doanh thu tại Việt Nam.
Quy định đối với nhà cung cấp nước ngoài và thương mại điện tử xuyên biên giới
Thương mại điện tử xuyên biên giới là lĩnh vực được chú trọng đặc biệt. Nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam nhưng có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử hoặc dựa trên nền tảng số với tổ chức, cá nhân tại Việt Nam phải đăng ký, kê khai và nộp thuế tại Việt Nam, hoặc ủy quyền cho tổ chức khác thực hiện.
Đối với hàng hóa nhập khẩu giá trị nhỏ qua chuyển phát nhanh hoặc bưu chính, Bộ Tài chính đang đề xuất hạ ngưỡng miễn thuế xuống còn 100.000 đồng trị giá hải quan hoặc 10.000 đồng thuế phải nộp mỗi lô hàng. Hiện tại, ngưỡng miễn thuế cao hơn (1 triệu đồng đối với hàng qua chuyển phát nhanh). Việc hạ ngưỡng nhằm chống thất thu và hạn chế tình trạng chia nhỏ lô hàng để trốn thuế.
Luật Thương mại điện tử cũng yêu cầu minh bạch dữ liệu, kết nối hệ thống với cơ quan hải quan và cơ quan thuế để quản lý hiệu quả hơn từ năm 2027 trở đi.
Cách tính thuế cụ thể cho hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn
Đối với phần lớn người bán hàng hóa thông thường trên sàn, thuế được tính theo công thức đơn giản:
Số thuế phải nộp = Doanh thu × Tỷ lệ thuế tương ứng.
Ví dụ: Người bán hàng hóa có doanh thu 100 triệu đồng trong tháng sẽ bị sàn khấu trừ khoảng 1,5 triệu đồng (1% GTGT + 0,5% TNCN). Số tiền này được tạm thu và người bán nhận phần còn lại sau khi trừ thuế.
Nếu người bán có nhiều kênh (bán trên sàn kết hợp bán offline hoặc livestream), phải tổng hợp toàn bộ doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế. Trường hợp doanh thu năm vượt 3 tỷ đồng, phải lập sổ sách theo dõi chi phí hợp lý (chi phí hàng hóa, vận chuyển, quảng cáo, bao bì…) để tính thu nhập chịu thuế và áp dụng thuế suất 17%.
Người bán cần lưu ý giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ chi phí để phục vụ quyết toán. Việc sử dụng hóa đơn điện tử trở thành bắt buộc theo các nghị định về hóa đơn điện tử năm 2026.
Những điểm đáng chú ý khác cần lưu ý
Quyết toán thuế cuối năm
Việc sàn khấu trừ chỉ mang tính tạm thời. Nếu số thuế đã khấu trừ thấp hơn hoặc cao hơn số thuế phải nộp theo quyết toán, người bán phải thực hiện bù trừ hoặc hoàn thuế theo thủ tục quy định tại các nghị định hướng dẫn.
Livestream bán hàng và affiliate marketing
Luật Thương mại điện tử lần đầu đưa hai mô hình này vào quản lý. Người livestream và người làm affiliate phải lưu trữ hình ảnh, âm thanh tối thiểu 1 năm, tuân thủ quy định về nội dung và thực hiện nghĩa vụ thuế tương tự người bán hàng thông thường.
Hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử
Từ 01/07/2026, các quy định về hóa đơn điện tử được siết chặt hơn. Hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số phải tuân thủ việc xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng, đặc biệt trong mô hình bán hàng đa kênh.
Quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu lớn
Cơ quan thuế áp dụng mạnh mẽ phân tích dữ liệu lớn để phát hiện giao dịch bất thường, tập trung vào livestream, KOL/KOC và các nền tảng trung gian. Năm 2025, công tác kiểm tra đã truy thu và xử phạt gần 1,2 nghìn tỷ đồng từ hoạt động thương mại điện tử.
Tác động đến người kinh doanh và khuyến nghị từ ACC Việt Nam
Quy định mới mang lại cả cơ hội và thách thức. Về mặt tích cực, việc sàn khấu trừ giúp người bán nhỏ lẻ giảm gánh nặng thủ tục kê khai hàng tháng. Về mặt thách thức, người bán quy mô lớn phải chuyển sang quản lý sổ sách chặt chẽ hơn, trong khi các sàn nước ngoài phải đầu tư để tuân thủ quy định hiện diện tại Việt Nam.
ACC VINACO khuyến nghị các hộ, cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử thực hiện các bước sau:
- Theo dõi sát sao doanh thu hàng tháng trên từng sàn để chủ động dự báo nghĩa vụ thuế.
- Lưu trữ đầy đủ chứng từ chi phí, hóa đơn điện tử để phục vụ quyết toán.
- Đăng ký và sử dụng Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử của cơ quan thuế để theo dõi số thuế đã khấu trừ.
- Đối với doanh thu dự kiến vượt 3 tỷ đồng/năm, nên chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập thực tế sớm và thuê dịch vụ kế toán chuyên nghiệp.
- Đối với nền tảng nước ngoài hoặc nhà cung cấp xuyên biên giới, rà soát lại mô hình hoạt động để đảm bảo đáp ứng yêu cầu hiện diện hợp pháp và nghĩa vụ thuế.
Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp tránh rủi ro bị truy thu, xử phạt mà còn tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài trong môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch.
Kết luận
Quy định thuế mới đối với thương mại điện tử tại Việt Nam đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ quản lý “mềm” sang quản lý dựa trên dữ liệu và khấu trừ tại nguồn. Các điểm đáng chú ý nhất bao gồm cơ chế sàn khấu trừ thuế thay, thay đổi phương pháp tính thuế đối với doanh thu lớn, nâng cao trách nhiệm của nền tảng nước ngoài và siết chặt quản lý hàng hóa nhập khẩu giá trị nhỏ.
Người kinh doanh cần cập nhật liên tục các văn bản hướng dẫn chi tiết và chủ động điều chỉnh hoạt động để phù hợp. ACC VINACO luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn chuyên sâu về thuế thương mại điện tử, giúp khách hàng tuân thủ pháp luật và tối ưu nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp.
Bài viết mang tính chất tham khảo, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến thời điểm năm 2026. Người đọc nên đối chiếu với văn bản gốc hoặc tư vấn chuyên gia khi áp dụng vào trường hợp cụ thể.
Nguồn tham khảo
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.
- Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15.
- Nghị định 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ, cá nhân.
- Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế.
- Thông tin từ Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính và Cục Thuế.
- Các bài phân tích và hướng dẫn từ Báo Pháp luật Việt Nam, VnExpress, và các nguồn chính thống khác.